{"id":30668,"date":"2026-04-27T18:44:18","date_gmt":"2026-04-27T18:44:18","guid":{"rendered":"https:\/\/kongra-star.org\/?p=30668"},"modified":"2026-04-27T18:44:18","modified_gmt":"2026-04-27T18:44:18","slug":"edaleta-civaki-ya-xwe-spartiye-azadiya-jine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kongra-star.org\/?p=30668","title":{"rendered":"Edaleta Civak\u00ee ya Xwe Spartiye Azadiya Jin\u00ea"},"content":{"rendered":"<p>Digel ku \u201cedalet\u201d wek t\u00eageh di gelek zimanan de nav\u00ea jin\u00ea an j\u00ee t\u00eageheke m\u00ea ye bi hezaran salan e ji her\u00ee k\u00fbr ve jiyandina jinan a b\u00eaedaletiy\u00ea dubendiyek mezin e \u00fb mijareke ku div\u00ea were \u00e7areserkirin e. Di r\u00fbpel\u00ean d\u00eerok\u00ea de \u00e7\u00eerok\u00ean bi hezaran jin\u00ean ku hatine \u015fewitandin, ji \u00ee\u015fkencey\u00ea hatine derbaskirin, hatine recmkirin, bi fah\u00ee\u015fet\u00ee \u00fb d\u00eenb\u00fbniy\u00ea hatine deximandin, d\u00fb\u00e7ar\u00ea her cure heqaret\u00ea hatine hi\u015ftin \u00fb hatine girtin hene. Hejmara y\u00ean ku \u00e7\u00eeroka wan nay\u00ea zan\u00een j\u00ee qat bi qat v\u00ea derbas dike. Hela ger ev jin jin\u00ean ku ji bo maf\u00ean xwe \u015fer kirine \u00fb t\u00eako\u015fiyay\u00ee b\u00fbne hiq\u00fbqa ku ji wan re hatiye fesilandin j\u00ee hiq\u00fbqa ku ji Sak\u00eene Cansiz, Leyla Qasim, \u015e\u00eer\u00een Elemh\u00fbl\u00ee, Roza L\u00fbksemb\u00fbrg \u00fb Ol\u00eemp\u00eea de G\u00fbeges\u00ea re hatiye sepandin b\u00fbye.<\/p>\n<p>Edalet li fakultey\u00ean hiq\u00fbq\u00ea, li dadgehan an j\u00ee li ber qonax\u00ean edalet\u00ea, bi peykera xwedavendeke ku bi simbil\u00ean genim \u00ean di ser\u00ea w\u00ea de \u00fb di dest de \u015f\u00fbr \u00fb m\u00eaz\u00een hatiye sembol\u00eezekirin. L\u00ea di biryar\u00ean ku di wan salon\u00ean dadgeh\u00ea de t\u00ean dahin de, jin\u00ean ku ji wan peytandina d\u00fb\u00e7armahina tecawiz\u00ea t\u00ea xwestin d\u00fb\u00e7ar\u00ea tecawiza bi \u015f\u00eawey\u00ean din a dadgeran, par\u00eazeran, bij\u00ee\u015fkan an j\u00ee ya mirov\u00ean ku ji xwe re dib\u00eajin p\u00eazan dibin \u00fb t\u00ean po\u015fmankirin ku li edalet\u00ea geriyane. Li hinek welatan j\u00ee ji bo ku wan bi xwe edalet\u00ea\u00a0 dab\u00een kirine jin t\u00ean darizandin, heta t\u00ean ku\u015ftin. Eyn\u00ee wek\u00ee ku di sala 2014\u2019yan de Rihanne Jabbar li \u00ceran\u00ea hat \u00eedamkirin. L\u00eager\u00eena jinan a mafan bi li hevan\u00eena wan bi m\u00ear\u00ean ku li wan dahine, heqaret kirine, firotine an j\u00ee kir\u00eene t\u00ea bersivandin. Bi anga\u015fta ku ke\u00e7\u00ean bi temena xwe zarok m\u00ear tehr\u00eek kirine, bi tecawiz\u00ea raz\u00ee b\u00fbne d\u00fb\u00e7armahina wan a \u00ear\u00ee\u015fan t\u00ea rewakirin \u00fb te\u015fw\u00eeqkirin. Her\u00e7iqas t\u00ea gotin ku \u00e7av\u00ean xwedawenda ji peykera kevir\u00ee ji bo adilb\u00fbna w\u00ea hatine gir\u00eadan j\u00ee wek\u00ee ku \u00e7av ji b\u00eaedaletiy\u00ean ku jin dij\u00een re hatibin girtin dixuye. T\u00ea gotin ku pergala edalet\u00ea gelek bi p\u00ea\u015f ketiye, di hiq\u00fbq\u00ea de tu s\u00fbc, berpirsiyar\u00ee an j\u00ee mafek\u00ee civak\u00ee ku di hiq\u00fbq\u00ea de p\u00eanaseya w\u00ee nehatibe kirin tune ye. Li fakultey\u00ean hiq\u00fbq\u00ea sal\u00ea bi hezaran par\u00eazer, dozger \u00fb dadger digh\u00eejin. L\u00ea k\u00ee dikare bib\u00eaje ku li \u00e7ar h\u00eala c\u00eehan\u00ea b\u00eadalet\u00ee her ku di\u00e7e z\u00eade nabe?<\/p>\n<p>Helbet b\u00eaedaletiy\u00ea ten\u00ea jin naj\u00een. \u00c7\u00een\u00ean ku wek \u00ean bindest t\u00ean binavkirin, gel \u00fb bawer\u00ee j\u00ee ji v\u00ea b\u00eaedaletiy\u00ea para xwe digrin. Makezagon\u00ean ku her t\u00eakiliya civak\u00ee bi kitekita xwe ya her\u00ee zirav hatiye p\u00eanasekirin, kr\u00eeter\u00ean s\u00fbc \u00fb cezay\u00ea hatine destn\u00ee\u015fankirin palpi\u015fta v\u00ea b\u00eaedaletiy\u00ea ne. Lewre di van zagonan de p\u00eanaseya mirov ji bo m\u00ear, maf \u00fb azad\u00ee j\u00ee d\u00eesa di lehiya m\u00earan de hatiye p\u00eanasekirin. Bi hezaran salan e tek zagona ku b\u00ea ku were guhertin mahiye cih\u00ea jin\u00ea ya di malbat\u00ea de ye. Zagon\u00ean ku m\u00earan wek serek\u00ea mal\u00ea p\u00eanase dikin heta dem\u00ean n\u00eaz j\u00ee di meriyet\u00ea de b\u00fbn. Niha li gelemperiya Ewropay\u00ea \u00fb li hinek welat\u00ean wek Tirkiyey\u00ea di zagonan de cih negre j\u00ee ev welat j\u00ee t\u00ea de \u00fb welat\u00ean Rojhilata Nav\u00een ku z\u00eadetir\u00ea wan zagona xwe neguherandine ev sepan eyn\u00ee wisa t\u00ea parastin.<\/p>\n<p>Tevger\u00ean azadiya jin\u00ea bi sedan salan bi wekheviya hiq\u00fbq\u00ee di nav v\u00ea pergala hiq\u00fbq\u00ea de t\u00eako\u015f\u00eena gih\u00ee\u015ftina jinan a maf\u00ean xwe me\u015fandin. Digel ku di r\u00eaya w\u00ea de berd\u00eal\u00ean mezin hatine day\u00een, digel peyman\u00ean ku t\u00ea gotin gir\u00eadariya wan di qada navnetewey\u00ee de heye \u00fb \u00eediay\u00ean wekheviy\u00ea y\u00ean li ser kaxiz; her roja ku di\u00e7e em b\u00eahtir hest dikin \u00fb dij\u00een ku pergala hiq\u00fbq\u00ea ya hey\u00ee ne di w\u00ea xislet\u00ea de ye ku ji bo jinan \u00fb civak\u00ea edalet\u00ea dab\u00een bike. Wek\u00ee \u00e7awa ku ji bo go\u015ft xera nebe t\u00ea xw\u00eakirin, l\u00ea dema xw\u00ea xera bibe ti\u015ft\u00ea ku were kirin nam\u00eene; bi hi\u015fmendiya ku pergala hiq\u00fbq\u00ea ya hey\u00ee bi xwe bipirsgir\u00eak e her ku di\u00e7e b\u00eahtir ji k\u00fbr ve t\u00ea hestkirin ku lazim e pergala edalet\u00ea ya civak\u00ee ne li ser dewlet\u00ea, li ser exlaqa jiyay\u00ee ya civak\u00ea were avakirin \u00fb ev t\u00ea rew\u015fa p\u00eadiviyeke lezg\u00een.<\/p>\n<p>Di v\u00ea mijar\u00ea de wek tevgera jin\u00ea a\u015f\u00eekar e ku di p\u00eakhatina pergaleke edalet\u00ea de ku exlaq\u00ea esas digre div\u00ea roleke bibandor bil\u00eeze. Exlaq, wek r\u00eagez\u00ean ku civak\u00ea bi hev dide p\u00eagirtin ji civakb\u00fbniya p\u00ea\u015f\u00een a ku li dor jin\u00ea bip\u00ea\u015f ketiye p\u00ea ve derbasdar e. Halbihal zagon \u00fb r\u00eazik\u00ean p\u00ea\u015f\u00een \u00ean di d\u00eerok\u00ea de, li bajardewletan \u00fb bi tewereya parastina dewlet\u00ea ya hember civak\u00ea derketiye hol\u00ea. Ev zagon\u00ean ku disp\u00earin mijar\u00ean wek bazirgan\u00ee, hevberdan \u00fb m\u00eeras\u00ea, bi giran\u00ee j\u00ee ne maf\u00ean civak \u00fb takekesan, li hember civak\u00ea dewlet \u00fb milkiyet\u00ea dipar\u00eazin. Ev zagon\u00ean ku li hember pergala day\u00eek jin\u00ea hatine bip\u00ea\u015fxistin heta roja me ya \u00eero j\u00ee xwe disp\u00eare bingeha parastina maf\u00ean dewlemendan a hember xizanan, ya dewlet\u00ea hember civak\u00ea \u00fb ya m\u00ear\u00ee hember jin\u00ea. Ji h\u00eala din ve pergal\u00ean exlaq\u00ee ku li gor exlaqa azad\u00eexwaz a jin\u00ea bip\u00ea\u015f ketine, b\u00fbne palpi\u015fta hemberderketina pergala dewletpar\u00eaz a m\u00ear\u00ea serdest j\u00ee. Ev j\u00ee di mijara palpi\u015ftiy\u00ean pergala edalet\u00ea y\u00ean spartey\u00ea jin\u00ea de r\u00ea n\u00ee\u015fan\u00ee me dide. Di gih\u00ee\u015ftina \u00eefadey\u00ea ya van nirx \u00fb m\u00eeras\u00ean d\u00eerok\u00ee de bi away\u00ea ku pirsgir\u00eak\u00ean rojane j\u00ee werbigre dikare pergaleke edalet\u00ea ku Peymana Civak\u00ee ya Jin\u00ea esas digre ji \u00eero ve bike prat\u00eek\u00ea.<\/p>\n<p>Hewl hatiye dahin exlaqa ku ji destp\u00eaka \u015faristaniy\u00ea vir ve her tim hatiye mehandin, bi modern\u00eeteya kap\u00eetal\u00eest re bi tevah\u00ee ji hol\u00ea were rakirin. Li hember v\u00ea pergala ku mirov \u00fb civaka xwe kirine wek mor\u00ee \u00fb robotan parastina civak\u00ea ten\u00ea dikare bi et\u00eekek (zanista exlaq\u00ee) ku jin bip\u00ea\u015f bix\u00eene bikeve jiyan\u00ea. Ji ber v\u00ea yek\u00ea R\u00eabertiya me et\u00eek\u00ea wek\u00ee yek ji qad\u00ean bingeh\u00een \u00ean jineolojiy\u00ea p\u00eanase kiriye \u00fb ev an\u00eene ziman \u201cJin wek h\u00eamana h\u00eem\u00ee ya civaka pol\u00eet\u00eek \u00fb exlaq\u00ee di roniya azad\u00ee, wekhev\u00ee \u00fb demokrat\u00eekb\u00fbn\u00ea de di h\u00eala estet\u00eek \u00fb exlaqa jiyan\u00ea de j\u00ee rolek jiyan\u00ee dil\u00eeze. Zanista et\u00eek \u00fb estet\u00eek\u00ea par\u00e7eyek veneqetyay\u00ee ya zanista jin\u00ea ye. Ji ber berpirsiyariya w\u00ea ya giran a di jiyan\u00ea de b\u00ean\u00eeqa\u015f e ku d\u00ea jin di hem\u00fb mijar\u00ean et\u00eek \u00fb estet\u00eek\u00ea de hem wek h\u00eaza fikr\u00ee hem ya sepandin\u00ea p\u00ea\u015fketin \u00fb veb\u00fbn\u00ean mezin dab\u00een bike\u2026 Di h\u00eala et\u00eek\u00ea de j\u00ee berpirsiyariya jin\u00ea berfirehtir e. Di nirxandin, destn\u00ee\u015fankirin \u00fb biryardahina p\u00eevan\u00ean edalet \u00fb mafdariy\u00ea, xerab\u00ee \u00fb sawdariya \u015feran, p\u00eawistiya jiyan \u00fb a\u015ftiy\u00ea, h\u00eal\u00ean ba\u015f \u00fb xerab\u00ee ya perwerdehiya mirovan de, di h\u00eala civaka pol\u00eet\u00eek \u00fb exlaq\u00ee de b\u00eahtir bi rasteq\u00een\u00ee \u00fb bi berpirsiyar\u00ee tevger\u00eena jin\u00ea li gor xwezaya w\u00ea ye. Helbet ez ji jina ku k\u00fbkla \u00fb siya m\u00ear\u00ee ye behs nakim. Ya ku mijara axaftin\u00ea ye, jina ku azad\u00ee, wekhev\u00ee \u00fb demokrat\u00eekb\u00fbn\u00ea xwemal kiriye.\u201d<\/p>\n<p>Dema di h\u00eala d\u00eerok\u00ee de j\u00ee were nih\u00eartin d\u00ea were d\u00eetin ku r\u00eagez\u00ean exlaq\u00ee ku civak\u00eeb\u00fbniy\u00ea dab\u00een dikin cara p\u00ea\u015f\u00een ji h\u00eala jinan ve hatine derp\u00ea\u015fkirin. Ji h\u00eala din ve mexd\u00fbr\u00ean p\u00ea\u015f\u00een \u00ean mehandina exlaq\u00ea \u00fb qurban\u00ean her\u00ee giran j\u00ee di roja me de jin in. Di pergal\u00ean hiq\u00fbq\u00ea y\u00ean dewletan de, ji y\u00ean ku xwe her\u00ee demokrat n\u00ee\u015fan didin heta bigh\u00eeje her\u00ee despotan be\u015fa ku her\u00ee z\u00eade bi awayek\u00ee b\u00eaedalet\u00ee n\u00eaz\u00eekah\u00ee li wan \u00e7\u00ea dibe jin in. R\u00eabertiya me di hevd\u00eetin\u00ean ku bi heyetan re p\u00eak an\u00eene de ji bo buhrana giran ku t\u00ea jiyandin wiha destn\u00ee\u015fan kiriye \u201c\u00c7areser\u00ee bi maf\u00ea jin\u00ea ya bi wekhev\u00ee \u00fb azad\u00ee re \u00e7\u00ea dibe, hiq\u00fbqa jin\u00ea, hiq\u00fbqa azadiy\u00ea ji bo min esas e\u201d \u00fb berpirsiyariya me ya di v\u00ea mijar\u00ea de ji me jinan re ji n\u00fb ve dahiye bib\u00eerxistin.<\/p>\n<p>Bip\u00ea\u015fxistina pergala edaleta civak\u00ee ya sparteya hiq\u00fbqa jin\u00ea ku wek exlaqa jiyand\u00ee ya civak\u00ea raboriyek w\u00ea ya bi hezaran salan heye peywirek\u00ee ku p\u00eawist\u00ee p\u00ea heye bi qas\u00ee h\u00eala xwe ya d\u00eerok\u00ee di h\u00eala pirsgir\u00eak\u00ean rojane j\u00ee z\u00fbtir were bicihan\u00een. Em bawer dikin ku xebatek wisa ya di dab\u00eenkirina avakirin\u00ea ya spartey\u00ee bingeheke edaleta civak\u00ee ku azadiya jin\u00ea esas digre \u00fb l\u00eah\u00fbrb\u00fbneke p\u00ea\u015f\u00een dab\u00een dike d\u00ea di t\u00eako\u015f\u00eeneke di v\u00ea h\u00eal\u00ea de \u00fb ji hewldan\u00ean me re j\u00ee tevkariy\u00ea p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f bike<\/p>\n<p>EDALET JIN E<\/p>\n<p>Di derbar\u00ea edalet\u00ea de ewqas z\u00eade ti\u015ft hatine nivis\u00een \u00fb x\u00eazkirin ku f\u00eamkirin \u00fb sepandina w\u00ea ya di prat\u00eek\u00ea de tam rew\u015feke neh\u00eaniy\u00ea girtiye. Mirov dikare bib\u00eaje ku li c\u00eehan\u00ea t\u00eagih\u00een\u00ean edalet\u00ea y\u00ean pircurey\u00ee hene. Her kes ji edalet\u00ea behs dike, her kes v\u00ee ziman\u00ee bikar t\u00eene. Di v\u00ea watey\u00ea de t\u00eageheke ku pergala m\u00eatinger her\u00ee z\u00eade li ser tevliheviya t\u00eageh\u00ea \u00e7\u00ea kiriye \u00fb berevaj\u00ee kiriye j\u00ee t\u00eageha edalet\u00ea ye. Bi zagonan nas\u00eena edalet\u00ea \u00fb ten\u00ea bi heq-hiq\u00fbq\u00ea re wekhev\u00eekirina w\u00ea \u015fa\u015fiyeke mezin e. Ev n\u00eazikah\u00ee dibe sedem ku t\u00eageh di wateya teng \u00fb te\u015fey\u00ee de bim\u00eene. Her tim bi bi d\u00eeroka niv\u00eesk\u00ee an j\u00ee ten\u00ea bi l\u00eavegerandina civak\u00ea destp\u00eakirina edalet\u00ea j\u00ee wate \u00fb nirxa t\u00eageh\u00ea dide qedandin. Guherandina me ya n\u00ear\u00een \u00fb t\u00eagih\u00eena xwe ya di derbar\u00ea edalet\u00ea de di h\u00eala p\u00eakan\u00eena\u00a0<em>\u201c\u015eore\u015fa Z\u00eehniyet \u00db Wijdan\u00ea\u201d<\/em>de p\u00eawist e. Dema em edalet\u00ea ji n\u00fb ve ter\u00eef dikin div\u00ea em di v\u00ea mijar\u00ea de potansiyela xwe ya f\u00eamkirin\u00ea \u00fb asoya xwe fireh bigrin, em bikaribin edalet\u00ea di navenda jiyan, xweza-gerd\u00fbn\u00ea de bidin bicihkirin.<\/p>\n<p>Edalet bi ter\u00eef\u00ee wek t\u00eageheke ku rastiy\u00ea, duristiy\u00ea, teraz \u00fb wekheviya di navbera maf\u00ean kes \u00fb civak\u00ea de vedib\u00eaje t\u00ea tesw\u00eerkirin. L\u00ea ev h\u00ealk\u00ee w\u00ea ye. R\u00eaber APO di ter\u00eefkirina ku derbar\u00ea edalet\u00ea de kiriye de dib\u00eaje\u00a0<em>\u201cEdaleta rast\u00een dikare di nav feraseteke wekheviy\u00ea ku cih\u00earengiyan bingeh digre de p\u00eak were<\/em>\u201d. Wek\u00ee ji v\u00ea p\u00eanaseya w\u00ee j\u00ee t\u00ea f\u00eamkirin edalet, t\u00eageheke ku cih\u00earengiyan dipar\u00eaze, wekhev\u00ee \u00fb lihevkirin\u00ea dab\u00een dike destn\u00ee\u015fan dike. Wisa be ji bo f\u00eamkirina t\u00eageha edalet\u00ea em dikarin j\u00eaderka w\u00ea wek\u00ee rastiyeke ku di\u00e7e heta \u00e7\u00eab\u00fbna gerd\u00fbn\u00ea bigrin dest \u00fb binirx\u00eenin.<\/p>\n<p>Edalet diyardeyeke ku hem\u00fb candaran -gerd\u00fbn j\u00ee t\u00ea de- werdigre, wateya gerd\u00fbn\u00ee dihew\u00eene ye. Ger em ji felsefeya \u2018f\u00eamkirina gerd\u00fbn\u00ea f\u00eamkirina edalet\u00ea ye\u2019, bi r\u00ea bikevin, dema em seyra p\u00eakhatina gerd\u00fbn\u00ea vekol\u00eenin em dikarin bib\u00eenin ku gerd\u00fbn j\u00ee pergaleke edalet\u00ea ye. Wek\u00ee ji encama ku mirov\u00ean zanist ji fiz\u00eeka k\u00fbant\u00fbm a daw\u00ee der xistine j\u00ee t\u00ea f\u00eamkirin, hem\u00fb cih\u00eareng\u00ee, curbicur\u00ee \u00fb kirariy\u00ean<strong>(i\u015fleyi\u015f)<\/strong>\u00a0li gerd\u00fbn\u00ea, n\u00ee\u015fan didin ku \u00eero em bi gerd\u00fbn-xwezayek zind\u00ee re r\u00fb bi r\u00fb ne. Dema em muc\u00eezeya mezin a -teq\u00eena B\u00eengBang\u00ea- ku ji enerjiya di nuqteyek bi qas\u00ea ser\u00ea derziy\u00ea de kom b\u00fbye de derketiye hol\u00ea ra\u00e7av dikin em bi organ\u00eezasyoneke mith\u00ee\u015f re r\u00fb bi r\u00fb dim\u00eenin. Ji per\u00e7ey\u00ean bin atom\u00ea bigre heta st\u00earkan, ji gerest\u00eark, ax, av \u00fb nebatan heta ajal \u00fb mirovan seyra p\u00eakhatina cih\u00eareng\u00ee \u00fb cur bi curiya bi milyoan candaran, tevger\u00ean wan \u00ean bi azad\u00ee heb\u00fbna t\u00eakiliyke s\u00eemb\u00eeyot\u00eek\u00ee derdix\u00eene hol\u00ea. Cih\u00earengiy\u00ean wek tevgera Heyv \u00fb roj\u00ea, leza roniy\u00ea ku di saniyey\u00ea de 300.000 km. di\u00e7e, heb\u00fbna H\u00eedrojen \u00fb Hely\u00fbm\u00ea, wek sekna libeke q\u00fbm\u00ea ya her\u00ee bi\u00e7\u00fbk a li c\u00eehan\u00ea bi xwe j\u00ee b\u00ea ku hev bitepis\u00eenin, an tune bikin p\u00eakhatina w\u00ea ya domdar n\u00ee\u015fan dide ku li gerd\u00fbn\u00ea pergaleke edalet\u00ea li kar e. Ger edalet, li xwezay\u00ea di nav hem\u00fb candaran de terazek, di nav cih\u00eareng\u00ee \u00fb pir rengiy\u00ea de aheng \u00fb wekheviy\u00ea \u00eefade dike, wisa be ya ku her\u00ee ba\u015f edalet\u00ea dab\u00een dike \u00fb dixebit\u00eene xweza-gerd\u00fbn bi xwe ye.<\/p>\n<p>T\u00ea d\u00eetin ku xweza-gerd\u00fbn qet ji v\u00ea teraz \u00fb xebit\u00eena navxwey\u00ee taw\u00eez\u00ea nade. Her ti\u015ft di nav aheng \u00fb\u00a0 teraz\u00ea de dixebite. Lewre her \u00e7iqas cinawir\u00ea endustriyal\u00eezm\u00ea xweza \u00fb pergala-eko r\u00fbxandibe, teraza w\u00ea xera kiribe j\u00ee gerd\u00fbn-xweza tu car ji pergala xwe taw\u00eez\u00ea nade. Ger di gerd\u00fbn\u00ea de par\u00e7ik-enerj\u00ee \u00fb tevger neb\u00fbna d\u00ea ewqas cih\u00eareng\u00ee \u00fb curedar\u00ee p\u00eak nehatana. Di koka her p\u00eakhatinek candar a di gerd\u00fbn\u00ea de r\u00eagezek edalet\u00ea heye. M\u00eenaka her\u00ee \u015f\u00eanber a v\u00ea yek\u00ea xweza bi xwe ye. Ji p\u00eakhatina demsalan heta kevza deryayan, ji tek \u015faney\u00ea heta bi milyonan \u015faneyan, bi z\u00eadeb\u00fbn\u00ea, bi cih\u00earengb\u00fbniy\u00ea her tim bi v\u00ea away\u00ea domandina temena xwe ya herka gerd\u00fbn\u00ea ten\u00ea candarb\u00fbna xweza-gerd\u00fbn\u00ea nade xuyakirin di heman dem\u00ea de n\u00ee\u015fan dide ku ew di nav v\u00ea herk\u00ea de pergaleke edalet\u00ea ya bi xwezay\u00ee p\u00eak t\u00eene.<\/p>\n<p>Di v\u00ea h\u00eal\u00ea de \u00e7awa ku em nikarin t\u00eageha Edalet\u00ea bi h\u00eaz \u00fb desthilat\u00ee, bi z\u00eehniyeta m\u00ear\u00ea serdest bigrin dest, d\u00ea nirxandina ji m\u00eerasa d\u00eerok\u00ee ya civak\u00ea d\u00fbr j\u00ee d\u00eesa n\u00eazikahiyeke \u00e7ewt \u00fb \u015fa\u015f be. Edalet m\u00eerasek\u00ee ye ku ji gerd\u00fbn\u00ea heta xwezay\u00ea, ji xwezay\u00ea heta mirovan, ji mirovan heta civak\u00ea t\u00ea. Edalet faz\u00eeletek ji taybetmendiy\u00ean her\u00ee p\u00eaw\u00eest \u00ean tevgera exlaq\u00ee ye ku di wijdana mirovan de bi cih b\u00fbye \u00fb a\u00eed\u00ea civakb\u00fbniy\u00ea ye.<\/p>\n<p>\u201cEdalet\u201da ku beriya \u015faristaniya bi dewlet\u00ee palpi\u015fta bextewariy\u00ea, azadiy\u00ea b\u00fb pergaleke li dor jin\u00ea \u00eefade dikirin. Ji ber v\u00ea yek\u00ea di gelek ziman \u00fb \u00e7andan de\u00a0<strong>edalet<\/strong>\u00a0wek peyvek m\u00ea an j\u00ee bi jinan re, bi xwedawendan re hatiye h\u00eamakirin. Peyva\u00a0<strong>dad<\/strong>\u00a0a di Kurd\u00ee \u00fb Sumer\u00ee de hem t\u00ea wateya\u00a0<strong>day\u00ea<\/strong>\u00a0hem j\u00ee t\u00ea wateya\u00a0<strong>edalet<\/strong>\u00a0\u00fb\u00a0<strong>daraz\u00ea<\/strong>. Ev t\u00eageh di Zerdu\u015ftiy\u00ea de j\u00ee bi wateya hiq\u00fbq\u00ea hatiye bikaran\u00een. Ji v\u00ea h\u00eal\u00ea ve peyva\u00a0<strong><em>dadgeh\u00ea\u00a0<\/em><\/strong>ku wek war\u00ea edalet\u00ea hatiye t\u00eagehkirin her \u00e7iqas di Kurd\u00ee de t\u00ea wateya war\u00ea jin\u00ea j\u00ee di rew\u015fa hey\u00ee de war\u00ean edalet\u00ea ku wek dadgeh hatine saz\u00fbmankirin heta tu bib\u00eaj\u00ee sar, b\u00ea reng\u00ea jin\u00ea \u00fb karaktereke n\u00earb\u00fby\u00ee girtine. Peyva\u00a0<strong>Edalet\u00ea<\/strong>\u00a0ku di gelek zimanan de m\u00ea ye di Tirk\u00ee, Faris\u00ee \u00fb Ereb\u00ee de wek nav\u00ea jinan t\u00ea bikaran\u00een. Peyv\u00ean\u00a0<strong>d\u00eeke\u00a0<\/strong>ya ku bi Yewnan\u00ee t\u00ea wateya edalet\u00ea \u00fb\u00a0<strong><em>j\u00fbst\u00eece\u00a0<\/em><\/strong>ya ku \u00eero di \u00ceng\u00eel\u00eez\u00ee, Fransiz\u00ee \u00fb gelek zimanan de t\u00ea bikaran\u00een j\u00ee ji nav\u00ean xwedawend\u00ean edalet\u00ea hatine. Di roja me de h\u00ea j\u00ee li dadgehan an j\u00ee li ber avahiy\u00ean Edalet\u00ea peyker\u00ean jinan ku di dest\u00ea wan de teraz\u00ee \u00fb \u015f\u00fbr hatine h\u00eamakirin j\u00ee Them\u00eesa xwedawenda Yewnan\u00ee an j\u00ee J\u00fbst\u00eetey\u00ea \u00fb Astrea (D\u00eeke) y\u00ean xwedawend\u00ean Edalet\u00ea y\u00ean Romay\u00ea n\u00ee\u015fan didin.<\/p>\n<p>Ji van peykeran re bi gi\u015ft\u00ee nav\u00ea Lady J\u00fbst\u00eete \u201cEdalet Xanim\u201d t\u00ea day\u00een.<\/p>\n<p>Dema em l\u00eah\u00fbrb\u00fbna rastiya civak\u00ea ya d\u00eerok\u00ee bikin p\u00eanasekirina edalet\u00ea, ya wek r\u00eagezeke bingeh\u00een a \u015f\u00eawaza jiyana civak\u00ee ku li dor jin\u00ea \u015f\u00eawe girtiye d\u00ea rast be. H\u00eaza p\u00ea\u015feng ku her\u00ee ba\u015f pergala jiyan\u00ea ya civat\u00ean van mirov\u00ean p\u00ea\u015f\u00een ku em dikarin bib\u00eajin civaka Xwezay\u00ee \u00fb pi\u015ft\u00ea w\u00ee j\u00ee bib\u00eajin civaka Neol\u00eel\u00eet\u00eek bir\u00eaxistin kiriye \u00fb venih\u00eartiye jin e. Ev civat\u00ean mirov\u00ean p\u00ea\u015f\u00een ku bi berhevkar\u00ee \u00fb n\u00ea\u00e7\u00eervan\u00ee re mij\u00fbl b\u00fbne nirx\u00ean exlaq\u00ee afirandine \u00fb jiyana xwe bi \u015f\u00eawazeke kolekt\u00eef \u00fb hevpar bip\u00ea\u015f xistine. \u015e\u00eawaza jiyan\u00ea \u00fb t\u00eakiliya civak\u00ee ku li dor jin\u00ea bip\u00ea\u015f ketiye bi komunal\u00ee, wekhev\u00ee, parveker\u00ee \u00fb exlaq\u00ea re tevah\u00eeb\u00fby\u00ee p\u00eak hatiye. Feraseta h\u00eaz-desthilat\u00eeb\u00fbn\u00ee \u00fb hikumkirina li civak\u00ea di v\u00ea pergala navend jin\u00ea de h\u00eana bip\u00ea\u015f neketiye. R\u00eaze ezbeta ku ji day\u00eek\u00ea t\u00ea destp\u00eakeke civak\u00eeb\u00fbniy\u00ea ye. Day\u00eek-jin di civak\u00ea de xwediy\u00ea otor\u00eeteyeke xwezay\u00ee ye. Ev cewhera di jin\u00ea de, cewhereke di derbar\u00ea bip\u00ea\u015fxistina civak\u00eeb\u00fbniy\u00ea de ye \u00fb bi civaka w\u00ea re yek e. Hikumkirin, li civak\u00ea bikaran\u00eena \u2018Zor\u2019\u00ea di v\u00ea watey\u00ea de ji cewhera jin\u00ea re n\u00eazikahiyeke ters e.<\/p>\n<p>Edalet, diyardeyek e ku ji destp\u00eaka d\u00eeroka civakan heta roja me heb\u00fbye. Div\u00ea ba\u015f b\u00ea zan\u00een ku di ast\u00ean p\u00ea\u015fve\u00e7\u00fby\u00eena civak\u00ee de nirx\u00ean ku jiyan\u00ea \u00fb civak\u00eeb\u00fbniy\u00ea bi awayek\u00ee her\u00ee ba\u015f dab\u00een dikin di p\u00ea\u015fengtiya jin\u00ea de bip\u00ea\u015f ketine \u00fb mirovah\u00ee \u00eero heb\u00fbna xwe ji van nirxan re deyndar e.<\/p>\n<p>Ev taybetmendiy\u00ean ku h\u00ea j\u00ee di jinan de dij\u00een, wergiriya w\u00ea ya li civak\u00ea, ked \u00fb berhemdariya w\u00ea, cewhera w\u00ea ya a\u015ft\u00eexwaz \u00fb parveker ji pergala edaleta civak\u00ee ya day\u00eek xwedawend\u00ea t\u00ea. D\u00eesa n\u00eazikb\u00fbna jin\u00ea ya ji xwezay\u00ea re, t\u00eakiliya w\u00ea ya bi xwezay\u00ea re wek t\u00eakiliya d\u00ea-zarokeke\/\u00ee ye. \u00c7awa ku li zarokan din\u00eare, wisa li ax\u00ea, nebatan \u00fb li ajalan din\u00eare, bi wan re dibe dost. Bi away\u00ea b\u00eeyoloj\u00eek\u00ee j\u00ee jin bi xweza-gerd\u00fbn\u00ea re xwediy\u00ea taybetmendiy\u00ean manend e. Herkokiya domdar a jiyan\u00ea \u00fb her tim xwe n\u00fbkirin di jin\u00ea de j\u00ee p\u00eak t\u00ea. Jin, bi jiyan\u00ea re, bi xwezay\u00ea re t\u00ea wekhev\u00eekirin, ji h\u00eala civaka xwe ve t\u00ea p\u00eerozwerkirin. Taybetmendiy\u00ean wek p\u00eahis\u00een\u00eet\u00ee, p\u00eerozwert\u00ee, edalet, azad\u00ee \u00fb a\u015ft\u00ee di xwezaya jin\u00ea de hene. Bi xwezay\u00ea re her tim di nav empatiyek de ye, b\u00ea ku cudatiy\u00ea bike ji hem\u00fb candar\u00ean ku di xwezay\u00ea de t\u00eakil\u00ee p\u00ea daniye bi astek adil \u00fb wekhev hezkirin belav dike. Ji ber v\u00ea yek\u00ea jin xwe b\u00eahtir n\u00eaz\u00ea xwezay\u00ea dib\u00eene, ba\u015f dizane ku per\u00e7eyek ji w\u00ea ye, kurteyek xwezay\u00ea ye.<\/p>\n<p>Jina ku v\u00ea dizane, pergala xweza-gerd\u00fbn\u00ea li civak\u00eeb\u00fbniya xwe j\u00ee t\u00eene, pergala jiyana komunal bi awayek\u00ee bi edalet, bi exlaq \u00fb azad p\u00eak t\u00eene. Di pergala civaka Neol\u00eet\u00eek de herkes \u015f\u00eawaza jiyaneke azad, wekhev \u00fb adil didom\u00eene, r\u00eazik\u00ean civak\u00ee bi exlaq\u00ea t\u00ean destn\u00ee\u015fankirin. \u015e\u00eawazeke jiyan\u00ea ku nakokiya \u00e7\u00een\u00ee tune ye, herkes di asteke wekhev de t\u00ea girtin heye. Bi v\u00ea wateya xwe bingeha edaleta civak\u00ee ya p\u00ea\u015f\u00een bi hewldan \u00fb keda jina day\u00eek xwedawend bi xwe hatiye av\u00eatin \u00fb her ku \u00e7\u00fbye van nirx\u00ean komunal \u2013 ked, afir\u00eener\u00ee, exlaq, wekhev\u00ee, azad\u00ee, demokras\u00ee, eg\u00eed\u00ee, xwe\u015fikah\u00ee \u00fb edalet- \u015fore\u015fa civak\u00ee ya mezin a d\u00eerok\u00ee- \u015eore\u015fa Neol\u00eet\u00eek\u00ee- p\u00eak aniye.<\/p>\n<p>Ger were pirs\u00een em ji ku dizanin ku di jiyana spartey\u00ee edaleta jin\u00ea de pirsgir\u00eak\u00ean giran \u00ean civak\u00ee ne di rojev\u00ea de ne; di p\u00eavajoya ku heta derketina hol\u00ea ya bajar dewletan derbas dibe de tuneb\u00fbna gor\u00ean ku di encama \u015ferek\u00ee de ji ku\u015ftina gelek hejmar mirovan \u00e7\u00ea dibin \u00eespata her\u00ee p\u00eaw\u00eest a v\u00ea away\u00ea ye. Dibe ku di civak\u00ea de li te\u015feya kirina karek\u00ee an j\u00ee di navbera mirovan de pirsgir\u00eak \u00fb pev\u00e7\u00fbn\u00ean takekes\u00ee \u00e7\u00ea b\u00fbne. L\u00ea ji ber ku ev pirsgir\u00eak di esas\u00ea r\u00eakez\u00ean exlaq\u00ee de hatine \u00e7areserkirin neb\u00fbne sedema l\u00eakdan, pev\u00e7\u00fbn \u00fb \u015fer\u00ean mezin.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong>XWEDAWEND\u00caN EDALET\u00ca-EDALETA XWEDAWENDAN<\/p>\n<p>Jiyana ku li dor jin\u00ea bip\u00ea\u015f ketiye \u00fb edaleta w\u00ea di m\u00eetolojiyan de wek Xwedawend\u00ean Edalet\u00ea t\u00ea \u00eefadekirin. Di m\u00eetolojiy\u00ean Sumer, H\u00eet\u00eet, Misir, Yewnan \u00fb Romay\u00ea de \u00ean ku edalet\u00ea tems\u00eel dikin xwedawend in. Bi p\u00ea\u015fve\u00e7\u00fbyina pergala b\u00eaedalet a m\u00ear\u00ea kone y\u00ea p\u00ea\u015fber\u00ea pergala komunal, wekhev\u00eepar\u00eaz \u00fb biedalet a jin day\u00eek\u00ea re l\u00eager\u00een \u00fb p\u00eadiviya ku ji edalet\u00ea re heye gelek z\u00eade b\u00fbye. Ji bo parastina exlaqa di civak\u00ea de, zagon\u00ean p\u00eeroz ney\u00ean binp\u00eakirin ev xwedawend\u00ean edalet\u00ea venihartina jiyan \u00fb tevger\u00ean mirovan dikin. Ji metelok\u00ean p\u00ea\u015f\u00een ku pi\u015ft re wek bel\u00eanay\u00ean guneh-x\u00ear, bihu\u015ft-dojeh ketine olan di van vegotin\u00ean m\u00eetoloj\u00eek\u00ee de em gelek dib\u00eenin.<\/p>\n<p>Di Akadan de di kevaleke ku li ser \u00ce\u015ftar\u00ea hatiye verastkirin de gotin\u00ean; \u201cEz ku Xwedawend \u00ce\u015ftar im, Jiyana ku t\u00ea gotin im, H\u00fbn ji min re bib\u00eajin mirin j\u00ee. Zagona kut \u00ea gotin im, h\u00fbn ji min re bib\u00eajin derer\u00eazik j\u00ee.\u00a0 Ya ku h\u00fbn l\u00ea digerin \u00fb ya ku h\u00fbn dib\u00eenin ez im. We min li her \u00e7ar h\u00ealan re\u015fand \u00fb niha h\u00fbn li par\u00e7ey\u00ean min digerin\u201d wek feryad\u00ean daw\u00ee y\u00ean xwedawenda ku xwediya zagon\u00ea ye ku li hember xweday\u00ean kone vegotine.<\/p>\n<p>Nav\u00ea Naz\u00ee (Nan\u015fe) ku xwedawenda ji tevger\u00ean exlaq\u00ee ya Sumeran berpirsiyar e li partiya fa\u015f\u00eest a Elman ku berpirsiyara qirkirina bi milyonan mirov\u00ean ji gel\u00ean wek \u00c7\u00eengene, Cih\u00fbd\u00ee, ji be\u015f\u00ean demokrat, sosyal\u00eest-\u00e7ep ku di nav wan de Roza Luksemb\u00fbrg j\u00ee heb\u00fb l\u00eakirina v\u00ee nav\u00ee j\u00ee berevaj\u00eekirina mezin ku hatiye kirin destn\u00ee\u015fan dike. Di Sumeran de xwedawend Nan\u015feya ku edaleta civak\u00ee diparastin sal\u00ea careke mirovan ji ber tevger\u00ean wan \u00ean ba\u015f an neba\u015f dahine darizandin \u00fb xeraban ceza kirine. Ev bawer\u00ee di \u00ceslam\u00ea de di pazdeh\u00ea meha \u015eehban\u00ea de wek Qend\u00eela Berat\u00ea t\u00ea pejirandin. Tevger\u00ean ku xwedawenda edaleta civak\u00ee Nan\u015fe di mirovan de naecib\u00eene j\u00ee di kevalan de bi van gotinan hatine \u00eefadekirin:<\/p>\n<p>Ya ku s\u00eawiyan dizane, b\u00ee mahiyan dizane,<\/p>\n<p>Zilma ku mirov bi mirovan dikin dizane,<\/p>\n<p>Ew day\u00eeka s\u00eawiyan e.<\/p>\n<p>Ya ku biy\u00ean Nan\u015fey\u00ea dipar\u00eaze,<\/p>\n<p>Ya ku ji xizanan re mafnas e.<\/p>\n<p>Ji xwel\u00eagirtiyan re hemb\u00eaz\u00ea ve dike,<\/p>\n<p>Keyban\u00fb ye ew ji b\u00eah\u00eazan re star\u00ea dib\u00eene.<\/p>\n<p>Tevger\u00ean ku naecib\u00eene;<\/p>\n<p>\u00can ku di r\u00eay\u00ean b\u00eaqan\u00fbn\u00ee de digerin,<\/p>\n<p>\u00can ku li kevne\u015fopiy\u00ean derbasdar nan\u00earin, peymanan xera dikin.<\/p>\n<p>\u00can ku li cih\u00ean neba\u015f bi awayek\u00ee eciband\u00ee din\u00earin,<\/p>\n<p>\u00can ku li \u015f\u00fbna p\u00eevaneya bi giraniya mezin bi\u00e7\u00fbka w\u00ea dix\u00eenin,<\/p>\n<p>\u00can ku li \u015f\u00fbna p\u00eevaneya dir\u00eaj kina w\u00ea dixebit\u00eenin<\/p>\n<p>\u00can ku ti\u015ftek\u00ee e a\u00eed\u00ea xwe dixwin l\u00ea nab\u00eajin \u201cmin xwar\u201d<\/p>\n<p>\u00can ku vedixwin \u00fb nab\u00eajin \u201cmin vexwar\u201d<\/p>\n<p>Mirov kes\u00ean neba\u015f in ji bo xwedawend Nan\u015fey\u00ea.<\/p>\n<p>Di civaka Sumeran de digel p\u00ea\u015fve\u00e7\u00fbna desthilatiya m\u00ear\u00ea \u00e7\u00eendar \u00fb bi dewlet heb\u00fbna jin\u00ean dadger \u00fb ji h\u00eala jinan ve d\u00eetina doz\u00ean di derbar\u00ea jinan de j\u00ee h\u00eaza edalet\u00ea ya spartey\u00ea jinan destn\u00ee\u015fan dike. Di roja me ya \u00eero bi xwe de j\u00ee di doz\u00ean derbar\u00ea jinan de peywirgirtina par\u00eazer na j\u00ee dadger\u00ean jin, darizandin\u00ean ku reseniya jinan h\u00eemaye dikin nay\u00ean kirin.<\/p>\n<p>Ristey\u00ean wek \u201cXwedawenda Roja Ar\u00eennay\u00ea! Tu mezin \u00ee! Di nav xwedayan de tu xwedayek wek te nehatiye bilindkirin \u00fb ne mezin e. Xwedawenda edalet\u00ea tu y\u00ee!\u201d ku ji xwedawenda roj\u00ea ya H\u00eet\u00eet\u00ea Ar\u00eennay\u00ea re hatine vegotin j\u00ee xwedawenda xwediya edalet\u00ea destn\u00ee\u015fan dikin. Di fealiyet\u00ean s\u00earkirin\u00ea de ku t\u00ea zan\u00een di H\u00eet\u00eetan de jin b\u00eahtir bi bandor b\u00fbne ji h\u00eala \u201cjin\u00ean p\u00eer\u201d ve li hember \u015fer\u00ean nav malbat\u00ee, ku\u015ftinan, ji xwar\u00ea girtina m\u00ear an j\u00ee hevj\u00eena w\u00ee, kes\u00ea\/a ku li ser\u00ea hevala\/\u00ea xwe dix\u00eene \u00fb li hember gotina xerab di gelek cure mijaran de r\u00eetuelan saz dikin. Li gor t\u00ea diyarkirina r\u00eetuela ku jina p\u00eer ji bo lihevan\u00eena ferd\u00ean malbat\u00ea saz dikirin bi mebesta xelaskirina ji bandora ney\u00een\u00ee ya gotin\u00ean \u201cxerab, lenetkir\u00ee, tehl\u201d ku di dema pev\u00e7\u00fbn\u00ea de ji hev re gotine \u00fb pev\u00e7\u00fbna wan a carek din asteng bike, van gotin\u00ean xerab \u00ean lanetkir\u00ee b\u00ea ku careke din pa\u015f ve vegerin ji wan bide bid\u00fbrxistin dihatin sazkirin. P\u00eera s\u00earkar di v\u00ea r\u00eetuel\u00ea de wiha dib\u00eaje;<\/p>\n<p><em>\u00a0\u201cGer bav \u00fb kur, m\u00ear \u00fb jin an j\u00ee xu\u015fk \u00fb bira pev bi\u00e7inin dema pevre bin ez d\u00ea wan li hev b\u00eenim.\u201d<\/em><\/p>\n<p>Belgey\u00ean di derbar\u00ea doz\u00ean ku P\u00fbd\u00fbhepaya keyban\u00fbya H\u00eet\u00eet\u00ea ku bi esl\u00ea xwe H\u00fbrr\u00ee ye li dadgeh\u00ea dadger b\u00fbye hatine d\u00eetin. Heta P\u00fbd\u00fbhepa ew keyban\u00fb ye ku li hember diz\u00ee \u00fb b\u00ear\u00eatiya di seray\u00ean H\u00eet\u00eet\u00ea de \u201coperasyona dest\u00ean paqij\u201d ku derbas\u00ea r\u00fbpel\u00ean d\u00eerok\u00ea b\u00fbye p\u00eak aniye.<\/p>\n<p>Beriya M\u00fbsev\u00eetiy\u00ea nav\u00ea \u00ce\u015ftar\u00ea ya di civak\u00ean Kenan\u00ea de Astarte b\u00fb. Astarte \u00fb tev\u00ee w\u00ea Anata ku xwedawenda bereket\u00ea ya Fen\u00eekehiyan b\u00fb j\u00ee wek xwedawenda edalet\u00ea dihatin zan\u00een.<\/p>\n<p>Li Misr\u00ea Maata ku xwedawenda Edalet \u00fb Rastiy\u00ea b\u00fb; ke\u00e7a Ra ye \u00fb hevj\u00eena Thoth e. Maat wek jineke dir\u00eaj ku bi por\u00ea w\u00ea ve p\u00fbrta h\u00ea\u015ftirmey\u00ea heye hatiye diyarkirin. Ev p\u00fbrt ba\u015fiya saf, heq\u00eeqet \u00fb rastiy\u00ea tems\u00eel dike. Di Pirt\u00fbka Miriyan de t\u00ea \u00eefadekirin ku nav\u00ea eywana ku kes pi\u015ft\u00ee mirina xwe ji h\u00eala xwedayan ve t\u00ea de t\u00ean l\u00eapirs\u00eenkirin j\u00ee Maat e. Di v\u00ea salon\u00ea de dil\u00ea mir\u00ee di kefeya teraziy\u00ea de t\u00ea dan\u00een, li kefeya din j\u00ee \u00e7avek an j\u00ee p\u00fbrta \u00e7\u00fbk\u00ea ku sembol\u00ean Maat\u00ea ne disekine. P\u00fbrta Maat\u00ea ji bo biryar\u00ea bide ka mir\u00ee jiyanek saf \u00fb durist jiyaye an nejiyaye dil\u00ea mir\u00ee teraz dikirin. Ger dil bi p\u00fbrt\u00ea re di teraz\u00ea de bim\u00eene, li D\u00fbata ku wek c\u00eehana binerd a mir\u00ee t\u00ea zan\u00een ji bo jiyana b\u00eamirin maf bidest dix\u00eene. Lewre dil\u00ea bi qas\u00ee p\u00fbrtek\u00ee sivik t\u00ea w\u00ea watey\u00ea ku bar\u00ea gune \u00fb \u00cebl\u00ees\u00ee hil nagre. Ruh\u00ean ku ji ber guney\u00ean xwe giran t\u00ean ji h\u00eala cinawir Amm\u00eet\u00ee ve t\u00ean xwarin.<\/p>\n<p>Ji Demetera Yewnan\u00ee \u00fb \u00ces\u00eesa Misr\u00ee re ku xwedawend\u00ean ku berdewamiya perest\u00ee\u015fa \u00cenannay\u00ea ne wek zanatiya dilpak\u00ee, belavkar\u00ean edalet \u00fb \u015f\u00eeret\u00ea \u00fb sazkar\u00ean zagon\u00ea dihatin niyazkirin.<\/p>\n<p>Di m\u00eet\u00eelojiya Yewnan\u00ea de ji gelek \u00e7\u00eerok \u00fb xwedawend\u00ean ku ji parastina pergaleke adil berpirsiyar in t\u00ea behskirin. Yek ji vana Tehm\u00eesa ke\u00e7a \u00dbranoz \u00fb Ga\u00eeay\u00ea ku wek t\u00eetaneke m\u00ea t\u00ea p\u00eanasekirin e. Xwedawenda edalet\u00ea, n\u00earit \u00fb adetan e. Nav\u00ea Them\u00ees ji kokeke ku t\u00ea wateya t\u00eaxistin, bicihkirin,\u00a0 r\u00fbni\u015ftandin\u00ea \u00e7\u00ea b\u00fbye. Them\u00ees, qan\u00fbn e, r\u00eazik e, zagon bi xwe ye. Di c\u00eehana xweda-xwedawendan de j\u00ee di ya mirovan de j\u00ee naguhere, ev zagona xwezaya nemir \u00fb gerd\u00fbn\u00ee ne. Zagona Xweday\u00ee ye, dijber\u00ea w\u00ea zagona mirov\u00ee j\u00ee Nomos e. Zagon\u00ean ku dijber\u00ea \u201cnam\u00fbs\u201d\u00ea ku di roja me de h\u00ea j\u00ee dema m\u00ear jinan qetil dikin xwe disp\u00earin tems\u00eel dike. Ango nomos r\u00eazik\u00ean m\u00ear\u00ee ne, Them\u00ees par\u00eazgera zagon\u00ean xweday\u00ee ya \u00e7anda xwedawend a hezaran salan e. T\u00ea gotin Them\u00eesa ku li Olympos\u00ea jiyaye serokt\u00ee ji civ\u00een\u00ean xwedawendan re kiriye, pergala li Olympos\u00ea parastiye. Them\u00eesa ku bi Ze\u00fbs\u00ee re zewic\u00ee ye; Hora \u00fb Mo\u00eerayan an\u00eene din\u00ea. Hora s\u00ea xu\u015fk (E\u00fbnom\u00eea, D\u00eeke, E\u00eerene) in ku xwedawend\u00ean dem \u00fb demsalan in. E\u00fbnom\u00eea t\u00ea wateya d\u00eesipl\u00een\u00ea, D\u00eeke t\u00ea wateya heq, rast\u00ee \u00fb edalet\u00ea \u00fb xwedawenda a\u015ftiy\u00ea E\u00eerene. Mo\u00eera j\u00ee xwedawend\u00ean qeder\u00ea ne. S\u00ea xu\u015fk\u00ean ku paya jiyana bi bextewar\u00ee \u00fb bedbextiy\u00ea didin mirovan j\u00ee Klotho, Lakhesls \u00fb Atropos in. D\u00eeke li hinek deran j\u00ee bi nav\u00ea Astrea t\u00ea zan\u00een \u00fb heq \u00fb edalet\u00ea n\u00ee\u015fan dike.<\/p>\n<p>Astrea, hewl dide mirov di gotin\u00ean xwe \u00fb tevger\u00ean xwe de ji rastiy\u00ea veneqetin. T\u00ea gotin ku ev xwedawend ten\u00ea di dahina \u015f\u00eeretan de dim\u00eene \u00fb di xistina nav tevger\u00ea de b\u00eak\u00ear b\u00fbye. Di civakek ku her ku \u00e7\u00fbye h\u00eaza day\u00eekxwedawend\u00ea hatiye lawazkirin, baviksalar\u00ee hatiye bisaz\u00eekirin de ev me z\u00eade j\u00ee nade heyirandin. Astreaya ku faz\u00eelet \u00fb edalet\u00ea \u00eelham dike, di heyama ku mirov bextewar dijiyan de di nav wan de jiyaye. Dema b\u00eaexlaq\u00ee \u00fb xerab\u00ee z\u00eade b\u00fbne der ketiye as\u00eeman\u00ea \u00fb di nav st\u00earkan de bi cih b\u00fbye. Wek xwedawenda ku pi\u015ft\u00ee ku mirov dimrin wan di nav st\u00earkan de didariz\u00eene t\u00ea zan\u00een.<\/p>\n<p><strong>Nemes\u00ees\u00a0<\/strong>j\u00ee ku xwedwendeke din e xwedawenda exlaq\u00ea ye ku edaleta li c\u00eehan\u00ea dipar\u00eaze \u00fb heqiy\u00ea ji neheqiy\u00ea cuda dike. Wek hey\u00eeneke ku b\u00eap\u00eevaniya di mirovan de, p\u00eabaweriya z\u00eade ya ji xwe \u00fb bext\u00ea xwe re ceza dike t\u00ea n\u00ee\u015fandan. Xwedawendeke din ku xwedawenda edalet\u00ea ye \u00fb ji kes\u00ean ku bi h\u00ears\u00ea dikevin re ranavtina sak\u00eenb\u00fbn\u00ea dike j\u00ee\u00a0<strong>Praks\u00eed\u00eeke\u00a0<\/strong>ye. T\u00ea r\u00eewayetkirin ku ya w\u00ea j\u00ee du ke\u00e7\u00ean w\u00ea y\u00ean bi nav\u00ea Arete ku t\u00ea wateya fez\u00eelet\u00ea \u00fb Homonoe ku t\u00ea wateya yek\u00eetiy\u00ea hene.<\/p>\n<p>Li Romay\u00ea j\u00ee nav\u00ea xwedawenda edalet\u00ea\u00a0<strong>\u00ce\u00fbst\u00eet\u00eea (<\/strong>J\u00fbst\u00eet\u00eea<strong>)\u00a0<\/strong>ye. Di\u015fibe D\u00eeke ya di m\u00eetolojiya Yewnan\u00ea de. \u00ce\u00fbst\u00eet\u00eeaya ku di serdema z\u00ear\u00ee de di nav mirovan de diman, pi\u015ft\u00ee z\u00eadetir\u00een s\u00fbckirina mirovan r\u00ea li ber xweranegirtina w\u00ea ya li r\u00fberd\u00ea ve kiriye. Der ketiye as\u00eeman\u00ea \u00fb di nav bircan de b\u00fbye birca bak\u00eereyan.<\/p>\n<p>Di civak\u00ea de vebeyna \u00eestindakirina hem zagon\u00ean civak\u00ea hem j\u00ee y\u00ean xwezay\u00ea ya li xwedawendan heyameke ku ezbet, m\u00eeras \u00fb maf\u00ea derketina text\u00ea bi dayiksalar\u00ee t\u00ea diyarkirin destn\u00ee\u015fan dike. T\u00ea d\u00eetin ku di h\u00eala saziya zewac\u00ea de j\u00ee bijartina jin\u00ea \u00fb maf\u00ea girtina w\u00ea ya gelek hejmar hevj\u00eenan j\u00ee heye. Pi\u015ft re bi tevah\u00ee hatina rew\u015fa baviksalar\u00ee \u00fb h\u00eala bav\u00ee ya van zagon bi belavkirina civak\u00eeb\u00fbniya li derdora jin\u00ea p\u00eak t\u00ea. Di heyama ku baviksalar\u00eet\u00ee dest bi saz\u00eeb\u00fbniy\u00ea kiriye bi xwe de j\u00ee mirov bi z\u00eadey\u00ee rast\u00ee \u015fop\u00ean v\u00ea away\u00ea t\u00ea. Di dema ku xweday\u00ean n\u00ear \u00fb xweda-qral di r\u00eaveberiy\u00ea de b\u00fbne de j\u00ee em rast\u00ee heb\u00fbna jin\u00ean dadger t\u00ean. Di niv\u00eesek de \u00ce\u015ftar wiha dib\u00eaje \u201cheb\u00fbna min a di dani\u015f\u00een\u00ea de, heb\u00fbna jineke ku mijar\u00ea f\u00eam kiriye ye\u201d. Qeyd\u00ean ku li Mezopotamyay\u00ea dadgerb\u00fbn\u00ee \u00fb peywirkarb\u00fbniya hik\u00fbmet\u00ea ya jinan n\u00ee\u015fan didin hatine derxistin. Ev qeyd di\u00e7esp\u00eenin ku di sedsala 8. a B.\u00ce. j\u00ee jin di rew\u015feke r\u00eazdar\u00a0 p\u00eaw\u00eest de b\u00fbne. Belgey\u00ean zagon\u00ea y\u00ean di derbar\u00ea Elam\u00ea y\u00ean pi\u015ft\u00ee sal\u00ean n\u00eaz\u00ea 2000 y\u00ean B.\u00ce. de n\u00ee\u015fan didin ku jin tekane w\u00earis in. Jineke zewicand\u00ee xwe ji hevkariya m\u00eeras a bi hevj\u00een\u00ea xwe re bi d\u00fbr dahib\u00fb, s\u00eawir\u00eeb\u00fb ku m\u00eerasa xwe ji ke\u00e7a xwe re bih\u00eale. Di kevalek din de, t\u00ea destn\u00ee\u015fankirin ku div\u00ea m\u00eerasa zarok\u00ean ke\u00e7 \u00fb kuran wekhev were parvekirin, nav\u00ea zaroka ke\u00e7 p\u00ea\u015f\u00ee dihatin bib\u00eerxistin. Di \u00e7end tabletan de j\u00ee dihatin gotin ku m\u00ear\u00ee her ti\u015ft\u00ea ku xwed\u00ee ye ji hevj\u00eena xwe re hi\u015ftiye; zarok ten\u00ea dema ji day\u00eeka xwe re r\u00eazdar bin \u00fb l\u00ean\u00ear\u00eena w\u00ea bigrin ser xwe dikarin m\u00eeras\u00ea bigrin.<\/p>\n<p>ZAGON\u00caN M\u00caR\u00ce<\/p>\n<p>Zihniyeta pergala baviksalar\u00ee ku pi\u015ft\u00ee p\u00eavajoyeke ku ji bedena jin\u00ea bigre heta hem\u00fb t\u00eakiliy\u00ean w\u00ea y\u00ean civak\u00ee her ti\u015ft\u00ean w\u00ea p\u00eeroz dihatin d\u00eetin p\u00ea ve bi p\u00ea\u015f ketiye \u00fb jin\u00ea bi dijminkirin \u00fb \u015feytankirin\u00ea, aniye rew\u015fa \u00e7avkaniya xerabiyan vebeyna xwe dahiye zagonan j\u00ee ku m\u00ear\u00ee \u015f\u00eawe dahiye p\u00ea. Heyameke ku wek \u00e7\u00eerok\u00ean ku day\u00eekxwedawend her ku \u00e7\u00fbye lawaz b\u00fbne, hatine ku\u015ftin, pergala wan hatiye r\u00fbxandin, hem\u00fb hunera wan hatiye xespkirin vebeyna xwe dahine m\u00eetolojiyan dest p\u00ea dike.<\/p>\n<p>Di m\u00eetolojiya Sumeran de Enk\u00ee, di Bab\u00eel\u00ea de Mard\u00fbk, di As\u00fbran de Ass\u00fbr, di H\u00eet\u00eetiyan de Te\u015f\u00fbp, di Fen\u00eekey\u00ea de Baal, di Yewnanan de Ze\u00fbs, di m\u00eetolojiya Romay\u00ea de Mars, di Lat\u00eeniyan de Jove di panteona xweda-xwedawendan de wek tek xweda bilind dibe. Ev xweday\u00ean ku piran\u00ee bi bager, roj \u00fb bir\u00fbskan t\u00ean bib\u00eeran\u00een derbasb\u00fbna ol\u00ean tek xweday\u00ee j\u00ee \u00eefade dikin. Di gelek \u00e7\u00eerok\u00ean m\u00eetoloj\u00eek\u00ee de ev xweda bi sembol\u00eezekirina pergala beriya xwe \u00fb bi ku\u015ftina xwedawendeke n\u00eezam\u00ea t\u00eenin c\u00eehan\u00ea. Xwe wek xweday\u00ean ku li hember \u00e7\u00eab\u00fbna tevlihev\u00ee \u00fb b\u00eaexlaqiya ji ber zagon\u00ean heyama day\u00eekxwedawendan \u00ean ku pergal\u00ea dan\u00eene \u00eelan dikin. Di \u00e7\u00eerok\u00ean m\u00eetoloj\u00eek\u00ee de ev rew\u015f wek bi ku\u015ftina cinawirek, ejdehayek an j\u00ee marek bidaw\u00ee hatina aloziy\u00ea hatiye vegotin. \u00cad\u00ee zagon\u00ean ku di xweza \u00fb civak\u00ean mirovan de derbas dibin t\u00ean rew\u015fa zagon\u00ean xwedayek serwer \u00fb \u015fervan. Kes\u00ean ku ser\u00ee ji v\u00ea re daneynin j\u00ee ji h\u00eala van xwedayan ve t\u00ean cezakirin. Bi dem\u00ea re wekhev\u00eeb\u00fbna peyv\u00ean wek qan\u00fbn, r\u00eazik \u00fb zagon\u00ea ya bi ol \u00fb xweda re j\u00ee bi v\u00ea re bi p\u00ea\u015f diveke. Nav\u00ea Jove y\u00ea xweday\u00ea Romay\u00ea ku ji peyva\u00a0<em>ius<\/em>\u00a0t\u00ea \u00fb bi Lat\u00een\u00ee t\u00ea wateya qan\u00fbn\u00ea j\u00ee palpi\u015ft\u00ean \u00eedeoloj\u00eek \u00ean hiq\u00fbqa Romay\u00ea ku \u00e7avkaniya hiq\u00fbqa modern e n\u00ee\u015fan dide.<\/p>\n<p>Bi p\u00ea\u015fketina \u00eedeolojiya xanedan\u00ee \u00fb serweriya m\u00ear re rast\u00eanhev parastina ezbet\u00ea, p\u00eawistiya xwed\u00eeb\u00fbna law\u00ean ku ezbeta m\u00earan berdewam bikin her ku \u00e7\u00fbye z\u00eade b\u00fbye; v\u00ea j\u00ee bi taybet\u00ee veybeyna xwe dahiye zagon\u00ean bi mijara zewac, hevberdan, z\u00eena \u00fb m\u00eeras\u00ea. Ev rew\u015f heta roja me ya \u00eero di hem\u00fb zagonan bi niv\u00eesk\u00ee, b\u00ea niv\u00eesk\u00ee de roleke diyarker dil\u00eeze. Di h\u00eala jinan de ji ber ku di derbar\u00ea a\u00eedb\u00fbna wan a zarok\u00ean ku t\u00eenin de ximamiyek tune ye ji bo m\u00earan bi p\u00ea\u015fketina zihniyeta baviksalar\u00ee re ev rew\u015f pirsgir\u00eakek bingeh\u00een \u00e7\u00ea kiriye. Ji ber ku di bin ven\u00ear\u00een\u00ea de girtina bedan jinan b\u00eagav\u00ee did\u00eetin v\u00ea vebeyna xwe dahiye ruh\u00ea hem\u00fb zagonan j\u00ee.<\/p>\n<p>Her \u00e7iqas were gotin ku di perestgeha Mard\u00fbk\u00ee de ku bi ku\u015ftina T\u00eeamata day\u00eeka zagon\u00ean her\u00ee kevin b\u00fbye serekxweda li ser keval\u00ean kevir\u00ee Qan\u00fbn\u00ean Hamm\u00fbrab\u00ee hatibin niv\u00eesandin hebin qan\u00fbn\u00ean nivisk\u00ee ku ji w\u00ea j\u00ee bip\u00ea\u015ftir ketine d\u00eerok\u00ea j\u00ee hatine d\u00eetin. Di Reform\u00ean \u00dbrkag\u00eenay\u00ea (B.\u00ce n\u00eaz\u00ea 2300) de t\u00ea behskirin ku jinan ber\u00ea dikarib\u00fbn du m\u00earan bikin; l\u00ea di dema r\u00eaveberiya v\u00ea qral\u00ee de ew j\u00ee hatiye qedexekirin. Li gor zagon\u00ean Eshn\u00fbnnay\u00ea m\u00ear\u00ea ku digel zarokan\u00eena hevj\u00eena w\u00ee ya yekem\u00een j\u00ee ger jineke duyem\u00een bikirana b\u00ea mal \u00fb b\u00ea milk ji mal dihatin av\u00eatin. Di Eshn\u00fbnnay\u00ea de ger jineke dema hevj\u00een\u00ea w\u00ea di \u015fer de b\u00fbye ji m\u00earek\u00ee din zarok an\u00eebe ji hevj\u00een\u00ea w\u00ea dihatin pay\u00een ku h\u00ea j\u00ee w\u00ea jin\u00ea wek hevj\u00eena xwe bihesib\u00eene. Ji cezayeke ku ji ber t\u00eakiliya zayend\u00ee ya derzagon\u00ee hatibe day\u00een nedihatin behskirin. Li gor zagon\u00ean Hamm\u00fbrab\u00ee ger jineke bi m\u00eareke din re bikeve t\u00eakiliya zayend\u00ee ji w\u00ea dihatin pay\u00een ku bi\u00e7e perestgeh\u00ea sond bixw\u00eene pi\u015ft re j\u00ee li mala xwe \u00fb hevj\u00een\u00ea xwe vegere. Zagon\u00ean As\u00fbr \u00fb \u00cebraniyan j\u00ee maf\u00ea ku\u015ftina jin\u00ea \u00fb yar\u00ea w\u00ea didan hevj\u00een\u00ea w\u00ea. Zagon\u00ean ku h\u00ea j\u00ee di pergal\u00ean e\u015f\u00eer \u00fb baweriyan de kirine wek qilfa ku\u015ftina jinan j\u00ee \u00e7avkaniya xwe ji v\u00ea digrin. Bi biray\u00ea m\u00ear\u00ee re zewicandina jina ku hevj\u00een\u00ea w\u00ea miriye bi \u00eedeolojiya xanedaniy\u00ea re der ketiye hol\u00ea \u00fb b\u00fbye zagona gelek dewletan j\u00ee. Zagon\u00ean di derbar\u00ea m\u00eeras, z\u00eena \u00fb recm\u00ea de j\u00ee sepan\u00ean ku di zagon\u00ean Tewrat, Bab\u00eel \u00fb H\u00eet\u00eetan de cih digrin l\u00ea \u00e7avkaniya xwe ji zagon\u00ean gel \u00ean exlaq\u00ee ku dij\u00een nagrin in.<\/p>\n<p>Bi saz\u00eeb\u00fbniya serweriya m\u00ear\u00ee ve gir\u00eaday\u00ee em ji xebit\u00eena p\u00eavajoyeke h\u00eazdarb\u00fbna baviksalar\u00eet\u00ee \u00fb b\u00eah\u00eazdarkirina jin\u00ea re dibin \u015fahid. Ev rew\u015f vebeyna xwe dide r\u00eazik \u00fb zagon\u00ean dewlet an j\u00ee olan j\u00ee. Di zagon\u00ean 12 lewheyan de ku palpi\u015fta hiq\u00fbqa Romay\u00ea ne reys\u00ea malbat\u00ea bav e \u00fb bav\u00ea malbat\u00ea li ser hevj\u00een \u00fb zarok\u00ean xwe xwediy\u00ea h\u00eaza jiyan \u00fb mirin\u00ea ye. Li Tirkiyey\u00ea hikma Qan\u00fbna Meden\u00ee ya di h\u00eala ku reys\u00ea malbat\u00ea ya bav e ancax di demek n\u00eaz de bi t\u00eako\u015f\u00eena ku jinan me\u015fand karib\u00fbye were guhertin.<\/p>\n<p>HIQ\u00dbQA JIN\u00ca YA OLAN<\/p>\n<p>Derketina p\u00ea\u015f\u00een a ol\u00ean \u00cebrah\u00eem\u00ee derketineke exlaq\u00ee ya li hember qral xwedayan b\u00fbye. L\u00ea ji saz\u00eeb\u00fbniya baviksalariy\u00ea re j\u00ee al\u00eekariy\u00ean p\u00eaw\u00eest kiriye. Di \u00e7\u00eeroka Adem \u00fb Heway\u00ea de ku afirandina mirovan a wek m\u00ear \u00fb jin \u00fb qewirandina wan a ji bihu\u015ft\u00ea vedib\u00eaje p\u00eanasekirina jin\u00ea ya wek gunehkar \u00fb ya duyem\u00een di sepan\u00ean arastey\u00ee jinan a di olan de heta roja me ya \u00eero j\u00ee faktoreke diyarker e.<\/p>\n<p>Di Tewrat\u00ea de afirandina jin\u00ea ya ji pars\u00fbya m\u00ear\u00ee \u00fb ji ber xapandina w\u00ea ya ji h\u00eala mar\u00ee ve \u00fb qan\u00eekirina w\u00ea ya Adem\u00ee cezakirina w\u00ea t\u00ea gotin. Jin bi welidandina di nav \u00ea\u015fan de \u00fb qeb\u00fblkirina hevj\u00een\u00ea xwe wek efend\u00ee hatiye mehk\u00fbmkirin, m\u00ear ten\u00ea bi dab\u00eenkirina debara xwe ya bi rijandina xw\u00eadana eniy\u00ea hatiye cezakirin. Di \u00cenc\u00eel\u00ea de j\u00ee hatiye vegotin ku Hewa pi\u015ft\u00ee Adem\u00ee hatiye afirandin \u00fb di mijara guneh\u00ea p\u00ea\u015f\u00een de bi away\u00ea \u201cew\u00ea ku hatib\u00fb xapandin j\u00ee ne Adem b\u00fb, jin hat xapandin \u00fb s\u00fbc\u00ea p\u00eak an\u00ee\u201d hatiye gotin \u00fb ji ber v\u00ea yek\u00ea t\u00ea xwestin ku \u201cjin b\u00eadeng \u00fb sernerm\u201d be. Dest\u00fbrnedahina jin\u00ea ya h\u00eenkirin\u00ea \u00fb serweriya w\u00ea ya li m\u00ear\u00ee j\u00ee bi v\u00ea rew\u015fa gunehkariy\u00ea ve t\u00ea gir\u00eadan. T\u00ea diyarkirin ku jin kefareta v\u00ea guneh\u00ea xwe d\u00ea bi welidandin\u00ea bixerim\u00eene. Di Quran\u00ea de bil\u00eavkirinek di derbar\u00ea afirandina jin\u00ea ya wek duyem\u00een \u00fb ji pars\u00fby\u00ea m\u00ear\u00ee de tune. L\u00ea rew\u015fa duyem\u00een\u00ee ya jin\u00ea hatiye \u00eefadekirin. Di hinek hed\u00eesan de j\u00ee wek ya Tewrat\u00ea hatiye destn\u00ee\u015fankirin ku jin ji hestiy\u00ea pars\u00fb hatiye afirandin. Di mijara qewirandina ji bihu\u015ft\u00ea \u00fb gunehkarb\u00fbn\u00ea de j\u00ee ne bi away\u00ea ku jin bi mar\u00ee an j\u00ee \u00cebl\u00ees\u00ee hatiye xapandin \u00fb m\u00ear\u00ee xapandiye, bi away\u00ea ku Adem \u00fb Hewa ji h\u00eala \u00cebl\u00ees\u00ee ve hatine xapandin hatiye nivisandin.<\/p>\n<p>Ji ber ku zagon\u00ean di derbar\u00ea z\u00eena, hevberdan, m\u00eeras \u00fb zewac\u00ea y\u00ean di Tewrat\u00ea de saz\u00eeb\u00fbna serweriya m\u00ear\u00ee \u00eefade dikin li gor Xiristiyan\u00ee \u00fb \u00ceslam\u00ea hikm\u00ean hi\u015fktir vedihew\u00eenin. Ji zagon\u00ean wek bi keviran ku\u015ftina jin \u00fb m\u00ear\u00ean ku z\u00eena kirine, bi gelek h\u00easan\u00ee berdana jin\u00ea ya ji h\u00eala m\u00ear\u00ee ve, ji ber wek milkek\u00ee d\u00eetina jin\u00ea pi\u015ft\u00ee mirina hevj\u00een\u00ea w\u00ea bi biray\u00ea hevj\u00een\u00ea w\u00ea re zewacandina jin\u00ea re Tewrat \u00e7avkaniy\u00ea dike. Di Xiristiyan\u00ee \u00fb \u00ceslam\u00ea de di van mijaran de bi d\u00eemaney\u00ee n\u00eaz\u00eekahiyeke er\u00een\u00eetir heye.<\/p>\n<p>Em dikarin n\u00eazikahiya her s\u00ea olan a li z\u00eenay\u00ea ji v\u00ea re m\u00eenak bidin;<\/p>\n<p>Di du ayet\u00ean\u00a0<strong>Tewrat\u00ea<\/strong>\u00a0de ku n\u00eazikahiya di v\u00ea mijar\u00ea de \u00eefade dikin wiha t\u00ea gotin; \u201c<em>N\u00eaz\u00ea s\u00ea mehan \u015f\u00fbn ve ji Yah\u00fbday\u00ee re agah\u00ee dan gotin \u201cb\u00fbka te Tamar\u00ea z\u00eena kiriye, niha ducan\u00ee ye\u201d. Yah\u00fbday\u00ee got, \u201cW\u00ea der\u00eenin derve \u00fb bi\u015fewit\u00eenin\u201d. (Pirt\u00fbka Afirandin\u00ea 38: 24) , \u201cKesek\u00ee bi hevj\u00eena kesek\u00ee din re, ango bi hevj\u00eena c\u00eeran\u00ea xwe re z\u00eenay\u00ea bike, hem ew, hem j\u00ee jina ku p\u00ea re z\u00eenay\u00ea kiriye teqez d\u00ea b\u00ean ku\u015ftin.(Lev\u00eey\u00ean 20: 10).<\/em><\/p>\n<p>Di<strong>\u00a0\u00cenc\u00eel\u00ea<\/strong>\u00a0de cih ji b\u00fbyereke m\u00eenak re di derbar\u00ea div\u00eatiya nermkirina helwesta hi\u015fk a M\u00fbsew\u00eetiy\u00ea de hatiye day\u00een; \u201c<em>Zanay\u00ean ol\u00ea \u00fb Fer\u00eesiyan, jineke ku di dema z\u00eenakirin\u00ea de hatib\u00fb qefaltin an\u00een. Jin\u00ea derxistin naverast\u00ea \u00fb ji \u00cesay\u00ee re gotin, \u201cMamoste, ev jin tam dema z\u00eenay\u00ea dikirin hat qefaltin\u201d. \u201cM\u00fbsay\u00ee di Zagon\u00ea de ji me re ferman kir ku em jin\u00ean wiha ricim bikin, tu \u00e7i dib\u00eaj\u00ee?\u201d V\u00ea yek\u00ea bi armanca cerbandina \u00cesay\u00ee digotin; ji bo bikaribin w\u00ee s\u00fbcdar bikin li sedemek digeriyan. \u00cesa xwar b\u00fbb\u00fb, bi tiliya xwe li ser ax\u00ea niv\u00ees dinivisandin. Pi\u015ft\u00ee ku wan b\u00ea navber heman pirs\u00ea kirin rab\u00fb ser xwe \u00fb got, \u201cdi nav we de k\u00ee b\u00ea guneh e, bila kevira p\u00ea\u015f\u00ee ew biav\u00eaje!\u201d. Pi\u015ft re d\u00eesa xwar b\u00fb, li ser ax\u00ea dest bi niv\u00ees\u00ea kir. Dema v\u00ea bihstin, di ser\u00ee de y\u00ean extiyar, yek bi yek der ketin derve \u00fb \u00cesay\u00ee bi ten\u00ea hi\u015ftin. Jinik j\u00ee di naverast\u00ea disekin\u00ee. \u00cesa rab\u00fb ser xwe \u00fb j\u00ea pirs\u00ee, \u201cJinik, ew li ku ne? Tu kesek ji wan te nedarizandin?\u201d. Jinik\u00ea got, \u201cTu kesek ji wan Ezben\u00ee\u201d. \u00cesay\u00ee got, \u201cEz j\u00ee te nadariz\u00eenim\u201d. \u201cBi\u00e7e, ji vir \u00fb p\u00ea ve \u00ead\u00ee gunehan neke!\u201d (Y\u00fbhanna \u2013 8)<\/em><\/p>\n<p>Cezakirina jinan a bi recimkirin\u00ea z\u00eadetir bi \u00ceslam\u00ea re hatiye wekhev\u00eekirin. Her \u00e7iqas li welat\u00ean ku bi \u015eer\u00eeet\u00ea t\u00ean bir\u00eavebirin ev ceza tim\u00ee were sepandin j\u00ee di Quran\u00ea de ayetek wisa tune. Di \u00ceslam\u00ea de di ayet\u00ean derbar\u00ea z\u00eenay\u00ea de heb\u00fbna \u015fahidan hatiye xwestin \u00fb di derbar\u00ea kes\u00ean ku di v\u00ea mijar\u00ea de \u00eeftira kirine de j\u00ee ji cezayan hatiye behsikirin. Di s\u00fbreya N\u00fbr\u00ea de li jin an j\u00ee m\u00ear\u00ea ku z\u00eenay\u00ea kirine l\u00eadana sed \u00e7ovan, \u201cji bo her kes\u00ean ku li jinan z\u00eenay\u00ea \u00eesnat kiribin \u00fb pi\u015ft re (ji bo \u00eespantkirina v\u00ea) \u00e7ar \u015fahid nean\u00eebin\u201d j\u00ee l\u00eadana he\u015ft\u00ea \u00e7ovan \u00fb qeb\u00fblnekirina \u015fahidiya wan hatiye destn\u00ee\u015fankirin. L\u00ea \u00e7avkaniya ku sepan\u00ean recm\u00ea disp\u00earin p\u00ea z\u00eadetir hed\u00ees in. Di yek ji van hed\u00eesan de wiha t\u00ea gotin: \u201c<em>Xwed\u00ea Te\u00e2lay\u00ee Muhemmed (bi ola) heq \u015fand \u00fb j\u00ea re pirt\u00fbk daxist. Di nav van daxistiyan de ayeta recm\u00ea j\u00ee heb\u00fb! Me v\u00ea ayet\u00ea xwend \u00fb jiber kir. Her wiha, Res\u00fblullah\u00ee li kes\u00ean ku z\u00eenay\u00ea kirin cezaya recm\u00ea tetb\u00eeq kir, pi\u015ft re j\u00ee me tetb\u00eeq kir. Ez v\u00ea fikar\u00ea radigrim: Gava ji navber\u00ea demek dir\u00eaj derbas bibe, hinek der bikevin bib\u00eajin: \u201cEm di Kit\u00eabullah de cezaya recm\u00ea nab\u00eenin (\u00fb dikarin aver\u00eaya \u00eenkar\u00ea bin \u00fb) ferzek ji pirt\u00fbka ku Xwed\u00ea daxistiye biterik\u00eenin \u00fb bikevin delalet\u00ea. Div\u00ea h\u00fbn bizanibin recm, ger z\u00eenaya m\u00ear \u00fb jin\u00ean ku muhsan in, -bi r\u00eaya del\u00eel an j\u00ee ducan\u00eeb\u00fbn\u00ee an j\u00ee bi r\u00eaya mikurhatin\u00ea- sub-t (b\u00fbyera ku der ketiye hol\u00ea) bibe, ya ku div\u00ea li wan were sepandin heqek\u00ee ku di Kit\u00eabullah\u00ee de mewc\u00fbd e. Ez bi sonda ji Xwed\u00ea re dib\u00eajim, ger mirov neb\u00eajin: \u201cOmer\u00ee li pirt\u00fbka Xwed\u00ea Te\u00e2la z\u00eade kir\u201d min d\u00ea ayeta recm\u00ea (di Kit\u00eabullah\u00ea de) biniv\u00eesandana.\u201d (Kutub-u S\u00eette)<\/em><\/p>\n<p>Mijareke ku di derbar\u00ea recm\u00ea de di v\u00ea \u00fb hed\u00ees\u00ean din de bal\u00ea dik\u015f\u00eene ji ber ku di Quran\u00ea de ayetek wisa nay\u00ea d\u00eetin p\u00eakan\u00eena hinek n\u00eeqa\u015fan destn\u00ee\u015fan dike.<\/p>\n<p>Her \u00e7iqas hikm\u00ean di h\u00eala edaleta civak\u00ee ya olan di pirt\u00fbk\u00ean p\u00eeroz de cih digrin j\u00ee ser\u00ee li \u00e7avkaniy\u00ean ku wan t\u00eene away\u00ea bikitekit\u00ee j\u00ee hatiye day\u00een. Ji metn\u00ean ol\u00ee ku qan\u00fbna meden\u00ee, r\u00eazik\u00ean meras\u00eem\u00ea \u00fb efsaney\u00ean Cih\u00fbd\u00ee werdigrin re nav\u00ea\u00a0<strong>Talm\u00fbd<\/strong>\u00a0hatiye dan\u00een. Pirt\u00fbka Talm\u00fbt pirt\u00fbka bingeh\u00een e ku li dibistan\u00ean ku hahaman digh\u00eenin di perwerdehiyan de t\u00ea bikaran\u00een. Ji du be\u015f\u00ean wek\u00a0<a href=\"zim:\/\/A\/A\/html\/M\/i\/%C5%9F\/n\/Mi%C5%9Fna.html\">M\u00ee\u015fna<\/a>\u00a0\u00fb\u00a0<a href=\"zim:\/\/A\/A\/html\/G\/e\/m\/a\/Gemara.html\">Gemara<\/a>\u00a0p\u00eak t\u00ean.\u00a0<a href=\"zim:\/\/A\/A\/html\/M\/i\/%C5%9F\/n\/Mi%C5%9Fna.html\">M\u00ee\u015fna<\/a>\u00a0wek hiq\u00fbqa Ceza ya M\u00fbsew\u00ee t\u00ea p\u00eanasekirin. Be\u015fa ku daxuyaniy\u00ean k\u00fbrtir \u00ean M\u00ee\u015fna y\u00ean ji h\u00eala hahaman ve vedihew\u00eenin j\u00ee wek Gemara hatiye p\u00eanasekirin. Di M\u00ee\u015fnaya ku ji 63 j\u00earbe\u015fan p\u00eak t\u00ea Be\u015fa S\u00eayem\u00een:\u00a0<em>Na\u015fim<\/em>\u00a0ango be\u015fa \u201cjinan\u201d e. ji 7 j\u00earbe\u015fan p\u00eak t\u00ea. Hikm\u00ean di derbar\u00ea zewac, hevberdan, t\u00eakiliy\u00ean jin \u00fb m\u00earan \u00fb Naz\u00eert\u00ee (wekhevt\u00ee-hevj\u00eent\u00ee) de ne. Di Talm\u00fbt\u00ea de versiyon\u00ean cih\u00eareng \u00ean hinek efsaney\u00ean di Tewrat\u00ea de j\u00ee cih digrin. Talm\u00fbt sedema ji h\u00eala Xwed\u00ea ve afirandina Heway\u00ea ya ji pars\u00fbya Adem\u00ee bi van gotinan radigh\u00eene: \u201cMin jin\u00ea ji bo dilsivik nebe \u00fb ji quretiy\u00ea ser\u00ea xwe li berzahiy\u00ea negre ew ji ser\u00ea Adem\u00ee neafirand. Ji bo z\u00eade l\u00eakol\u00een neke j\u00ee min ew ji \u00e7av\u00ean w\u00ee neafirand. Ji bo bi diz\u00eeka guh nede \u00fb gotinan neger\u00eene j\u00ee min ew ji dev\u00ea w\u00ee neafirand. Ji bo dexesiy\u00ea neke j\u00ee mine w ji dil\u00ea w\u00ee neafirand. Ji bo dest\u00ea w\u00ea dir\u00eaj\u00ee ti\u015ft\u00ean vala nebe j\u00ee min ew ji dest\u00ea w\u00ee neafirand. Ji bo cih\u00ea bereday\u00ee negere j\u00ee min ew ji ling\u00ea w\u00ee neafirand. Min jin\u00ea ji par\u00e7eyek bedena Adem\u00ee ku her tim niximand\u00ee \u00fb ve\u015fart\u00ee ye afirand ku her tim niximand\u00ee \u00fb bi\u00eefet bim\u00eene.\u201d<\/p>\n<p>Di hatina Xiristiyaniy\u00ea de hinek sererastkirin\u00ean ku dijminiya arastey\u00ee jinan a pergala baviksalariy\u00ea qismen nerm dikirin cih girtine. Ji ber v\u00ea yek\u00ea di nav kes\u00ean ku p\u00ea\u015f\u00ee ji \u00cesay\u00ee bawer kirin de hejmara jinan gelek z\u00eade ye. Lig elek her\u00eaman baweriya day\u00eek xwedawend\u00ee bi away\u00ea perestiya Day\u00eek Meryem\u00ea hatiye jiyandin, bi v\u00ea re t\u00eakildar hinek ter\u00eeqet \u00fb civat\u00ean rah\u00eebeyan hatine avakirin. Gelek sifat\u00ean day\u00eek xwedawend\u00ea li Day\u00eek Meryem hatine dahin. Di \u00eelahiya Loreto ya D\u00eara Katol\u00eek a Romay\u00ea de Meryem wek; Day\u00eeka P\u00eeroz a Xweday\u00ee, Day\u00eeka Rehmeta \u00celah\u00ee, Day\u00eeka Hizra Ba\u015f, Bak\u00eereya Her\u00ee R\u00eazdar, Bak\u00eereya Her\u00ee H\u00eazdar, Bak\u00eereya Her\u00ee Birehm, Bak\u00eereya Her\u00ee Bawermend t\u00ea binavkirin. Wek Neynika Edalet\u00ea, \u015e\u00fbna Zanatiy\u00ea, Sedema K\u00eaf\u00ea, Deriy\u00ea Bihu\u015ft\u00ea, St\u00earka Sibeh\u00ea, Tenduristiya Nexwe\u015fan, Stargeha Gunehkaran, Dermana Biderdan, Qral\u00ee\u00e7eya A\u015ftiy\u00ea, N\u00ear\u00eengeha Daw\u00fbd, N\u00ear\u00eengeha Dranf\u00eel \u00fb Mala Z\u00earr\u00ee t\u00ea pesinkirin. Di \u00cenc\u00eel\u00ea de t\u00ea gotin \u201czewicandina ke\u00e7a xwe ba\u015f e, l\u00ea nezewicandina w\u00ea j\u00ea ba\u015ftir e\u201d \u00fb li jinan \u015f\u00eeret hatiye kirin ku wek destgirtiy\u00ean \u00cesay\u00ee ji Xwed\u00ea re xizmet\u00ea bikin. Saziya Rah\u00eebetiy\u00ea di v\u00ea watey\u00ea de ji bo jinan di merc\u00ean serdema hatina Xiristiyaniy\u00ea de wek vebij\u00earkeke jiyan\u00ea ya dervey\u00ee zewac\u00ea hatiye p\u00ea\u015fk\u00ea\u015fkirin. D\u00eesa di baweriya Katol\u00eek\u00ee de hevberdan hatiye qedexekirin. Tekhevj\u00een\u00ee esas hatiye girtin. Hatiye \u00eefadekirin ku armanca esas\u00ee ya zewac \u00fb zayend\u00eetiy\u00ea an\u00eena zarokan e. Di Xiristiyaniy\u00ea de s\u00ea f\u00eegur\u00ean jin\u00ea bi p\u00ea\u015f dikevin ev;<\/p>\n<p>1- Jina ji r\u00ea derxist\u00ee ya am\u00fbra \u015feytan<\/p>\n<p>2- Jina ku hevj\u00een e am\u00fbra m\u00ear\u00ee par\u00eazgera malbat\u00ea<\/p>\n<p>3-Jina ku wek day\u00eek am\u00fbra afir\u00eeneriya Xwed\u00ea ye<\/p>\n<p>\u015e\u00eerovekirin\u00ean arastey\u00ee van nasnameyan di n\u00eazikahiy\u00ean h\u00eala jinan de diyarker b\u00fbne. Di heyam\u00ean hatina Xiristiyaniy\u00ea de di kesayetiya Day\u00eek Meryem\u00ea de teqd\u00eeskirin \u00fb bilindkirin li p\u00ea\u015f e di p\u00eavajoy\u00ean pi\u015ft\u00ee we de gunehkar\u00ee, s\u00fbcdariya Hewaya ku webala guneh\u00ea p\u00ea\u015f\u00een hildigre li p\u00ea\u015f hatiye derxistin. Em dibin \u015fahid ku Xiristiyan\u00ee \u00e7iqas dikeve rew\u015fa oleke dewlet\u00ea guher\u00eeneke di esas\u00ea d\u00eetina jinan a wek gunehkar, jir\u00eaderxist\u00ee, \u00e7avkaniya xerabiy\u00ea ya ku bi \u00eebl\u00ees\u00ee re hevkariy\u00ea dike de \u00e7\u00ea dibe. Di d\u00eetina jin\u00ea ya wek gunehkar bi taybet\u00ee \u015f\u00eerovey\u00ean Ez\u00eez A\u00fbg\u00fbst\u00een\u00ee j\u00ee gelek bi bandor b\u00fbne. A\u00fbg\u00fbst\u00een \u015fert\u00ean ku r\u00ea li ber xerabb\u00fbna jin\u00ea ve dikin r\u00eaz kirine \u00fb gotiye: \u201c(jina ku) mexl\u00fbqeke ji xerabiy\u00ea dagirt\u00ee, dexes \u00fb ne bibiryar ne j\u00ee hevgirt\u00ee ye, \u00e7avkaniya hem\u00fb n\u00eeqa\u015f, pev\u00e7\u00fbn \u00fb neheqiyan e.\u201d Bi taybet\u00ee di serdema nav\u00een de \u201cn\u00ea\u00e7\u00eera caz\u00fb\u201d j\u00ee ku wek qirkirin\u00ean li ser jin\u00ean \u015f\u00eefakar, p\u00eerik \u00fb zana ku bermahiy\u00ean daw\u00ee y\u00ean baweriya day\u00eek xwedawend b\u00fbn v\u00ea rew\u015f\u00ea \u015f\u00eanbertir bi p\u00ea\u015f \u00e7avan xistiye. Papay\u00ea 8. \u00cennocent\u00ee di 1458\u2019an de belavokek papatiy\u00ea we\u015fandiye \u00fb destn\u00ee\u015fan kiriye ku d\u00ear caz\u00fbtiy\u00ea wek gefeke n\u00fb dib\u00eene. Di n\u00ea\u00e7\u00eer\u00ean caz\u00fbyan de ku wek qirkirinek jin\u00ea p\u00eak hatiye ne ten\u00ea d\u00eara Katol\u00eek, mezheb\u00ean din j\u00ee helwestek hevpar n\u00ee\u015fan dahine. Avakar\u00ea Protestaniy\u00ea Mart\u00een L\u00fbther\u00ee bi gotina \u201cez d\u00ea wan caz\u00fbyan tev bi\u015fewit\u00eenim\u201d dan\u00ee ber \u00e7avan ku hevpar\u00ea helwesta di v\u00ea mijar\u00ea de ye. Pirt\u00fbka \u00c7ak\u00fb\u00e7a Caz\u00fbyan (Malle\u00fbs Malef\u00eecar\u00fbm) ku rola daxuyandina \u00eedianameya caz\u00fb \u00e7awa dikarin werin tesp\u00eetkirin l\u00eestiye di 1486\u2019an de we\u015fandiye, gelek darizandin sparteya v\u00ea pirt\u00fbk\u00ea p\u00eak hatine. Ji ber s\u00fbcdariy\u00ean caz\u00fbtiy\u00ea jin bi h\u00easan\u00ee dihatin girtin. Di hinek b\u00fbyeran de b\u00ea ku agah\u00ee an j\u00ee \u00eefadeya wan hebe dikarib\u00fbn werin darizandin, s\u00fbcdar werin d\u00eetin, pi\u015ft re j\u00ee dihatin \u015fewitandin. Girtin dihatin wateya mirin\u00ea. Sepan\u00ean her\u00ee sad\u00eest \u00fb hovane ku dikare were aqil \u00fb xeyalan li ser van jinan hatine ceribandin. Dema jineke bigotana ez p\u00eeriktiy\u00ea, \u015f\u00eefakariy\u00ea dikim pi\u015ft\u00ee \u00ee\u015fkencey\u00ean ku l\u00ea dihatin kirin di k\u00ealiya ku \u201cs\u00fbc\u00ea xwe\u201d \u00eetiraf dikirin digotin bi \u015feyt\u00ean re yekb\u00fbniy\u00ea kiriye, zarok ku\u015ftine j\u00ee bi \u015fewitandin\u00ea dihatin \u00eedamkirin. Di ss 16. \u00fb 17. de li \u00cengil\u00eestan\u00ea, Fransay\u00ea, Almanyay\u00ea, Bohemyay\u00ea, Polonyay\u00ea, F\u00eenlandiyay\u00ea heta \u00cetalyay\u00ea, ji \u00cesko\u00e7yay\u00ea heta R\u00fbsyay\u00ea li erdn\u00eegariyeke fireh bi milyonan jin, wek qurbaniy\u00ean n\u00ea\u00e7\u00eera caz\u00fbyan bi \u00ee\u015fkence hatine ku\u015ftin.<\/p>\n<p>Di \u00ceslam\u00ea de mijar\u00ean a\u00eed\u00ea hiq\u00fbq\u00ea bi t\u00eageha \u015fer\u00eeet\u00ea xistine rew\u015feke d\u00eesipl\u00een\u00ea. \u015eer\u00eeet bi Ereb\u00ee t\u00ea wateya \u201cr\u00ea, mezheb, metod, r\u00eaya ku mirovan digh\u00eene r\u00fbbareke, digh\u00eene \u00e7avkaniyeke ku av were vexwarin\u201d. \u015eer\u00eeet ku tevahiya ayet\u00ean Quran\u00ea, (sunet\/hed\u00ees\u00ean) ku wek fi\u00eel \u00fb gotin\u00ean Hz Mehemmed\u00ee t\u00ean f\u00eamkirin \u00fb zagon\u00ean ol\u00ee ku bi n\u00ear\u00een \u00fb \u015f\u00eerovey\u00ean zanay\u00ean \u00ceslam\u00ea p\u00eak hatine \u00eefade dike t\u00ea wateya \u201chem\u00fb hikm\u00ean ol\u00ea y\u00ean di derbar\u00ea \u00e7alakiy\u00ean mirovan de\u201d, \u201ctevahiya hikm\u00ean di derbar\u00ea c\u00eehan\u00ea de\u201d \u00fb \u201cHiq\u00fbqa \u00ceslam\u00ea\u201d. \u00c7avkaniya \u015fer\u00eeet\u00ea Qurana ku t\u00ea bawerkirin gotina Xwed\u00ea ye, gotin\u00ean p\u00eaxember\u00ee ku Quran\u00ea ragihandiye wek Hed\u00ees \u00fb ji gotin\u00ean ango t\u00eagihi\u015ftina (\u00ce\u00e7tihat) fikihnasan ku wan \u015f\u00eerove dikin p\u00eak t\u00ea. Kes\u00ean ku T\u00eagihi\u015ftin\u00ea dikin xwe bi Quran \u00fb sunet\u00ea s\u00eenordar dikin \u00fb hewl didin nekevin dervey\u00ea w\u00ea. Hewl t\u00ea day\u00een her cure meseley\u00ean hiq\u00fbq\u00ee \u00fb meden\u00ee ya civak\u00ea ji h\u00eala v\u00ea mekan\u00eezmay\u00ea ve werin \u00e7areserkirin. Du \u00e7avkaniy\u00ean bingeh\u00een ku hiq\u00fbqnas\u00ean \u00ceslam\u00ea hevpar qeb\u00fbl dikin Quran \u00fb Sunet e. \u00cecma j\u00ee tev\u00ee \u015f\u00eerovey\u00ean cih\u00ea wek \u00e7avkaniya s\u00eayem\u00een a hevpar t\u00ea qeb\u00fblkirin.\u00a0<a href=\"zim:\/\/A\/A\/html\/H\/a\/n\/e\/Hanefi.html\">Hanef\u00ee<\/a>\u00a0\u00fb\u00a0<a href=\"zim:\/\/A\/A\/html\/%C5%9E\/a\/f\/i\/%C5%9Eafii.html\">\u015eafi\u00ee<\/a>\u00a0hevberiy\u00ea, mezheba\u00a0<a href=\"zim:\/\/A\/A\/html\/%C5%9E\/i\/i\/_\/%C5%9Eii.html\">\u015ei\u00ee<\/a>\u00a0<a href=\"zim:\/\/A\/A\/html\/C\/a\/f\/e\/Caferilik.html\">Cafer\u00ee<\/a>\u00a0j\u00ee eql\u00ea, wek \u00e7avkaniya \u00e7arem\u00een qeb\u00fbl dikin.\u00a0<a href=\"zim:\/\/A\/A\/html\/H\/a\/n\/b\/Hanbeli_mezhebi.html\">Hanbel\u00ee<\/a>\u00a0pi\u015ft\u00ee s\u00ea esasan qeb\u00fbl nakin.<\/p>\n<p>R\u00eabaza hiq\u00fbqa Hanef\u00ee disp\u00eare \u00e7ar del\u00eelan. Ev \u00e7avkaniy\u00ean ku wek del\u00eel\u00ean \u015fer\u2019\u00ee j\u00ee t\u00ean bib\u00eeran\u00een ev in:<\/p>\n<ol>\n<li><a href=\"zim:\/\/A\/A\/html\/K\/u\/r\/%27\/Kur%27an.html\">Quran<\/a><\/li>\n<li><a href=\"zim:\/\/A\/A\/html\/S\/%C3%BC\/n\/n\/S%C3%BCnnet.html\">Sunet<\/a>\u00a0(Bi r\u00eaya\u00a0<a href=\"zim:\/\/A\/A\/html\/H\/a\/d\/i\/Hadis.html\">Hed\u00eesan)<\/a><\/li>\n<li><a href=\"zim:\/\/A\/A\/html\/%C4%B0\/c\/m\/%C3%A2\/%C4%B0cm%C3%A2.html\">\u00cecm\u00e2<\/a>\u00a0(Mijar\u00ean ku n\u00ear\u00eena zanay\u00ean \u00ceslam\u00ea di wan de wek hev e)<\/li>\n<li><a href=\"zim:\/\/A\/A\/html\/K\/%C4%B1\/y\/a\/K%C4%B1yas.html\">Hevber\u00ee<\/a>\u00a0(Hikm\u00ean n\u00fb ku bi fikra div\u00ea di hikm\u00ean meseley\u00ean ku di\u015fibin hev de j\u00ee manend\u00eet\u00ee hebe hatine p\u00eakan\u00een; m\u00eenak ji qedexeb\u00fbna vexurik\u00ea(alkol\u00ea) li gor ol\u00ea qedexekirin \u00fb heramd\u00eetina bikaran\u00eena hi\u015fbir\u00ea j\u00ee \u00fb hwd.)<\/li>\n<\/ol>\n<p>Ji bo hikmek \u00e7awaniya \u00ceslam\u00ee rabigre div\u00ea her\u00ee k\u00eam li van \u00e7avkaniyan yek\u00ea were spartin. Pispor\u00ean hiq\u00fbqa \u00ceslam\u00ee di derp\u00ea\u015fkirina hik\u00eam\u00ean \u015fer\u00eeet\u00ea de ji bil\u00ee pirt\u00fbk, sunet, \u00eecma \u00fb hevberiy\u00ea del\u00eel\u00ean wek meslehet (berjewendiya civak\u00ea), dab \u00fb n\u00ear\u00eet, \u015fer\u00eeet\u00ean beriya \u00ceslam\u00ea (\u015eer\u2019u men qablen), n\u00ear\u00een\u00ean Sehabeyan (Sehab\u00ee Qewl\u00ee) ku wek del\u00eel\u00ean fer\u2019\u00ee t\u00ean binavkirin j\u00ee xebitandine, bi v\u00ea away\u00ea \u00e7avkaniy\u00ean ku disp\u00earin dewlemend kirine. Bi pergalkirina r\u00eabaz\u00ean ku\u00a0<a href=\"zim:\/\/A\/A\/html\/C\/a\/f\/e\/Cafer-i_Sad%C4%B1k.html\">Cafer-\u00ee Sadiq<\/a>\u00a0(m. 765),\u00a0<a href=\"zim:\/\/A\/A\/html\/E\/b\/u\/_\/Ebu_Hanife.html\">Eb\u00fb Han\u00eefe<\/a>\u00a0(m. 767),\u00a0<a href=\"zim:\/\/A\/A\/html\/%C5%9E\/%C3%A2\/f\/i\/%C5%9E%C3%A2fi%C3%AE.html\">\u015e\u00e2fi\u00ee<\/a>\u00a0(m. 819),\u00a0<a href=\"zim:\/\/A\/A\/html\/M\/%C3%A2\/l\/i\/M%C3%A2lik_bin_Enes.html\">M\u00e2l\u00eek b. Enes<\/a>\u00a0(m.795) \u00fb\u00a0<a href=\"zim:\/\/A\/A\/html\/A\/h\/m\/e\/Ahmed_bin_Hanbel.html\">Ehmed b. Hanbel<\/a>\u00a0(m.\u00a0<a href=\"zim:\/\/A\/A\/html\/8\/5\/5\/_\/855.html\">855<\/a>)\u00ee ku di \u00ceslam\u00ea de zanay\u00ean hiq\u00fbq\u00ea y\u00ean her\u00ee p\u00eaw\u00eest in tems\u00eel dikin re mezheb hatine \u00e7\u00eakirin.<\/p>\n<p>Her \u00e7iqas hinek hikm\u00ean Quran\u00ea ku bi taybet\u00ee di h\u00eema baviksalariya civaka li n\u00eevgirava Ereban de guher\u00een dahiye \u00e7\u00eakirin hebin j\u00ee di civak\u00ean ku \u00ceslam l\u00ea belav b\u00fbye de zewaca bi \u00e7ar jinan re, l\u00eadana jin\u00ea \u00fb rew\u015fa w\u00ea ya \u00e7\u00eena duyem\u00een\u00ee disp\u00earin hed\u00ees \u00fb ayet\u00ean Quran\u00ea an j\u00ee wek hikm\u00ean \u015fer\u00eeet\u00ea t\u00ean sepandin. Di hikm\u00ean derbar\u00ea jin\u00ea y\u00ean di van ayet \u00fb hed\u00eesan de baviksalariya civak \u00fb heyama ku Hz. Muhemmed t\u00ea de jiyaye j\u00ee bibandor e. L\u00ea di tefs\u00eer\u00ean van ayet \u00fb hed\u00eesan de \u015f\u00eerovey\u00ean zayendpar\u00eaz \u00ean dijber\u00ea jin\u00ea j\u00ee gelek diyarker in. Di c\u00eehana \u00ceslam\u00ea de bi girtina deriy\u00ea t\u00eagihi\u015ftin\u00ea \u00fb esasgirtina zagon\u00ean \u015fer\u00eeet\u00ea re derketiya p\u00ea\u015fiya \u015f\u00eerovekirin\u00eal b\u00fbye sedem ku ev n\u00eazkahiy\u00ea baviksalar\u00ee b\u00eahtir giran bibin. Wek\u00ee R\u00eabertiya me j\u00ee \u00eefade dike di heyama Hz. Muhemmed\u00ee de mizgeft wek cih\u00ean ku pergala edalet\u00ea ya civak\u00ea l\u00ea t\u00ea bikaran\u00een r\u00ea li biryargirtina wek civak\u00ee \u00fb n\u00eeqa\u015f\u00ean di v\u00ea mijar\u00ea de ve dikirin \u00fb bi dem\u00ea re ev rew\u015f ji hol\u00ea ra b\u00fbye. Qad\u00ee \u00fb \u015f\u00eaxan j\u00ee bi r\u00eajeyek mezin bi \u015f\u00eerovekirin\u00ean dijber\u00ea jin\u00ea biryar girtine \u00fb ev rew\u015f h\u00ea j\u00ee didome.<\/p>\n<p>Di roja me de li hember \u015f\u00eerovey\u00ean zayend\u00eepar\u00eaz \u00ean di Quran \u00fb hed\u00eesan de hinek hewldan t\u00ean kirin, bi taybet\u00ee xebat\u00ean tefs\u00eer \u00fb l\u00eakol\u00een\u00ean ku jinan kirine t\u00ean d\u00eetin. L\u00ea wek\u00ee kes\u00ean ku van xebatan kirine j\u00ee diyar kirine di mijara fiqha \u00ceslam\u00ea de xebat \u00fb \u015f\u00eerovey\u00ean di lehiya jinan de ne bes in. Li Rojhilata Nav\u00een bi qas\u00ee zagon\u00ean dewlet\u00ea hiq\u00fbqa \u015fer\u00eeet\u00ea j\u00ee gelek hakim e. Fikra d\u00ea bi wekheviya ku di makezagonan de were kirin cih\u00eakariy\u00ean li ser jinan ji hol\u00ea rabin d\u00ea xwexapandin be. Ji ber v\u00ea yek\u00ea bir\u00eaxistinkirina xebat\u00ean ku \u015f\u00eerovekirina hikm\u00ean \u00ceslam\u00ee ya ji h\u00eala jinan ve dide dab\u00eenkirin j\u00ee p\u00eaw\u00eest e. Di ser\u00ee de Rojhilata Nav\u00een mezin a qan\u00fbn\u00ean ku t\u00ean derxistin, \u015f\u00eerovey\u00ean ol\u00ee \u00fb fetway\u00ean ku di bin nav\u00ea \u00ceslama rad\u00eekal de t\u00ean day\u00een ne hikm\u00ean \u00ceslam\u00ea ne. Ji firotina jinan a di bazaran de, heta sinetkirina wan, ji qedexekirina \u00e7\u00fbna wan dibistan\u00ea heta xebitandina wan a ma\u015f\u00eeneyan gelek sepan\u00ean ku ji aqil re ziyan in wek hikm\u00ean \u015fer\u00eeet\u00ea t\u00ean bil\u00eavkirin. Parastina nirx\u00ean exlaq\u00ee y\u00ea jiyay\u00ee y\u00ean \u00ceslama \u00e7and\u00ee \u00fb t\u00eako\u015f\u00eena bi \u015f\u00eerovey\u00ean ol\u00ee y\u00ean baviksalar\u00ee bi h\u00eazdarkirina zan\u00een \u00fb danheviy\u00ean jinan \u00ean di v\u00ea qad\u00ea de p\u00eakan e<\/p>\n<p>HIQ\u00dbQA JIN\u00ca YA MODERN\u00ceTEYA KAP\u00ceTAL\u00ceST<\/p>\n<p>Bi p\u00ea\u015fketina serweriya m\u00ear\u00ee re di m\u00eetolojiyan de, pi\u015ft re bi saz\u00eeb\u00fbniyeke z\u00eadetir di r\u00eazik\u00ean ol\u00ee \u00fb serdema modern de bi p\u00eanasekirin\u00ean xwezaya mirov \u00fb ti\u015ft\u00ea ku di ruh\u00ea zagonan de bandor kiriye rew\u015fa duyem\u00eenb\u00fbn\u00ee ya jin\u00ea ye. B\u00ea ku statuya jin\u00ea ku kevne\u015fopiya baviksalar\u00ee afirandiye biguhere, di zagon\u00ean modern\u00eeteya kap\u00eetal\u00eest de saz\u00eeb\u00fbniyeke n\u00fb jiyaye. P\u00eanaseya \u201cmirov\u201d ku zagonan de hatiye kirin z\u00eadetir m\u00earan ter\u00eef dike. Ji xwe wek t\u00eageh j\u00ee li gelek deran peyva \u201cm\u00ear\u201d t\u00ea bikaran\u00een. Li Tirkiyey\u00ea kes\u00ean ku ji ku\u015ftin\u00ean jin\u00ea t\u00ean darizandin h\u00ea j\u00ee ji s\u00fbca \u201cku\u015ftina m\u00ear\u00ee\u201d cezay\u00ea digrin. J. J.\u00a0<strong>Ro\u00fbssea\u00fby\u00ea<\/strong>\u00a0ku Peymana Civak\u00ee ya Civaka Modern nivisiye jinan wek \u2018\u00e7avkaniyeke b\u00eapergal\u00ee ya potanisyel ku div\u00ea ji h\u00eala aqil\u00ee ve were ked\u00eekirin\u2019 p\u00eanase kiriye. Gotiye ku \u2018Tu gelek\u00ee tu demek ji \u015feraba rapir\u00ee mehf neb\u00fbne, \u00ean ku mehf b\u00fbne tev ji r\u00eaziknezaniya jinan mef b\u00fbne\u2019, F\u00eelozof\u00ea netewe dewlet\u00ea Hegel j\u00ee bi gotina, \u201cJi ber ku jin\u00ea teb\u00eeeta xwe nekiriye dervey\u00ee \u00fb yek\u00eetiya malbat\u00ea derbas nekiriye \u00fb xwe neki\u015fandiye civaka siv\u00eel, lewma neki\u015fandiye dewlet\u00ea li dervey\u00ee herka d\u00eerok\u00ea dim\u00eene. D\u00eerok biguhere j\u00ee, bi dest\u00ea m\u00earan merhaley\u00ean d\u00eerok\u00ee y\u00ean n\u00fb bin \u00fb werin afirandin j\u00ee jin li qada taybet, ango li mal kar\u00ea mal\u00ea dike, zarok t\u00eene \u00fb l\u00ea din\u00eare \u00fb p\u00eadiviy\u00ean m\u00ear\u00ee y\u00ean zayend\u00ee \u00fb hest\u00ee iperg\u00eene. Ev j\u00ee jin\u00ea dehfa dervey\u00ee d\u00eerok\u00ea dide\u201d rew\u015fa duyem\u00eenb\u00fbn\u00ee ya jin\u00ea rewa dike.<\/p>\n<p>Di derketina hol\u00ea ya tevgera azad\u00ee ya jin\u00ea de t\u00eako\u015f\u00eena li hember van p\u00eanasekirin\u00ean di zagon\u00ea de diyarker b\u00fbye. Bi p\u00ea\u015fketina kap\u00eetal\u00eezm\u00ea re t\u00eako\u015f\u00eena ku li hember zagon\u00ean dewletan ku jinan di rew\u015fa duyem\u00eenb\u00fbniy\u00ea de girtine an j\u00ee li hember qan\u00fbn\u00ean ku wek \u015f\u00eanber ney\u00ea \u00eefadekirin j\u00ee li gor p\u00eadiviy\u00ean m\u00ear\u00ee hatine sererastkirin hatiye me\u015fandin bingeh\u00ean tevgera fem\u00een\u00eest j\u00ee p\u00eak aniye. Li hember newergirtina jinan a maf\u00ean mirov\u00ee, xu\u015fk \u00fb birat\u00ee, azad\u00ee \u00fb wekheviy\u00ea derketina jin\u00ean ku di \u015fore\u015fa Fransiz\u00ee de t\u00eako\u015fiyan wateyek d\u00eerok\u00ee bidest xistiye. \u00cedama Ol\u00eemp\u00eea de Go\u00fbges\u00ea j\u00ee ku ji bo bidestxistina maf\u00ean bijartin-hilbijartin \u00fb perderdehiy\u00ea gotiye, \u201cger maf\u00ea jinan a \u00e7\u00fbndina giyot\u00een\u00ea hebe maf\u00ea wan \u00ea derketina ser kursiy\u00ea j\u00ee heye\u201d helwesta modern\u00eest \u00fb netewe dewletpar\u00eaziya di mijara maf\u00ean jinan de daniye rast\u00ea.<\/p>\n<p>T\u00eako\u015f\u00eeneke z\u00eade li hember hi\u015ftina dervey\u00ee qada gelemper\u00ee li mal\u00ea, an\u00eena zarok ango li qada taybet hepiskirina jinan a li gor xwezaya wan hatiye me\u015fandin. Bidestxistina maf\u00ean wek li jinan naskirina maf\u00ean siyaset \u00fb xwendin\u00ea, hevberdan, m\u00eeras girtina welayeta zarokan \u00fb kurtaj\u00ea, bergirtina tund\u00ee, tac\u00eez \u00fb tecawiza ser jinan daxwaz\u00ean bingeh\u00een \u00ean v\u00ea t\u00eako\u015f\u00een\u00ea b\u00fbne. Ji ber jin\u00ean ku di t\u00eako\u015f\u00een\u00ean rizgariya netewey\u00ee \u00fb \u015fore\u015f\u00ean sosyal\u00eest de akt\u00eef cih giritne pi\u015ft\u00ee biserketina \u015fore\u015fan t\u00eara xwe negihi\u015ftine maf\u00ean xwe ne\u00e7ar mahine ku t\u00eako\u015f\u00eena xwe bidom\u00eenin. Hinek maf\u00ean ku ji jinan re hatine dahin bi nih\u00eartina berjewendiy\u00ean m\u00ear, dewlet an j\u00ee \u00e7\u00eenan \u00ean cih\u00eareng karib\u00fbye z\u00fbtir ji wan pa\u015f ve werin girtin. Her \u00e7iqas di arenaya navnetewey\u00ee de ji bo p\u00ea\u015f\u00eel\u00eagirtina helwest\u00ean cih\u00eakar \u00ean arastey\u00ee jin\u00ea di ser\u00ee de peyman\u00ean wek CEDAW (P\u00ea\u015f\u00eel\u00eagirtina Her Cure Cih\u00eakariya Arastey\u00ee Jin\u00ea), Protokola Pek\u00een\u00ea hatibin \u00eemzekirin j\u00ee diyar e ku ev z\u00eade ti\u015ftek \u00eefade nakin. Heta derketiye hol\u00ea ku NY\u2019y\u00ea di gelek projeyan de parastina maf\u00ean jinan li h\u00ealek bih\u00ealin t\u00eako\u015f\u00eena tevger\u00ean jinan aniye rew\u015fa am\u00fbra pol\u00eet\u00eekay\u00ean neol\u00eeberal. Di ser\u00ee de welat\u00ean Efr\u00eeqa, Rojhilata Nav\u00een, Asya rahijmendiy\u00ean ku NY di bin nav\u00ea al\u00eekariy\u00ea an j\u00ee bi nav\u00ea parastina jinan-zarokan ketiye p\u00ea b\u00fbye sedem ku jin di derawaya xwe de b\u00eahtir pa\u015f ve bim\u00eenin, b\u00eahtir xizan bibin \u00fb b\u00eahtir d\u00fb\u00e7ar\u00ea tundiy\u00ea bibin. H\u00eaz\u00ean le\u015fker\u00ee ku di bin nav\u00ea parastina saziy\u00ean NY\u2019y\u00ea de ji her\u00eam\u00ean \u015fer re hatine \u015fandin di nav gelek sepan\u00ean wek tecawiz, fih\u00fb\u015f \u00fb bazirganiya zarok\u00ean li van welatan de cih girtine. Div\u00ea jin di v\u00ea h\u00eal\u00ea de j\u00ee l\u00eager\u00eena xwe ya edalet\u00ea ya di qada navnetewey\u00ee de ji \u00eensafa saziy\u00ean wek NY\u2019y\u00ea re neh\u00ealin.<\/p>\n<p>EXLAQA CIVAK\u00ca YA KU DIJ\u00ce<\/p>\n<p>Her \u00e7iqas were parastin ku ji ber t\u00ear\u00eenekirina exlaq\u00ea hiq\u00fbq ne\u00e7ar dim\u00eene ku bikeve dewrey\u00ea j\u00ee ev ne rast e. Beriya r\u00eazik\u00ean hiq\u00fbq\u00ea j\u00ee r\u00eazik\u00ean exlaq\u00ea y\u00ean p\u00ea\u015f\u00een ku wek \u00e7avkaniya \u015fixul\u00eena xwezay\u00ea \u00fb li piyan mahina civak\u00ea dihatin d\u00eetin bi awa \u00fb nav\u00ean cih\u00eareng bi hezaran salan derbasdar b\u00fbye. Karesat\u00ean xwezay\u00ee, her xerabiya ku civak an j\u00ee \u015fexsek r\u00fb bi r\u00fb mahine bi binp\u00eakirina van r\u00eazikan ve hatine gir\u00eadan. Ji totem\u00ean ku jinan diyar dikirin dest p\u00ea dike, heta hatina rew\u015fa r\u00eazik \u00fb zagona baweriya day\u00eek-xwedawend \u00fb pi\u015ft re bi p\u00ea\u015fketina dewlet \u00fb serweriya m\u00ear\u00ee re p\u00eaxember \u00fb f\u00eelozof\u00ean exlaq\u00ea ku li hember zagon\u00ean qral an j\u00ee qralxwedayan dixwestin bipar\u00eazin j\u00ee ev r\u00eazik in. Bi desthilatb\u00fbniya olan re j\u00ee ev r\u00eazik\u00ean exlaq\u00ee ji h\u00eala mezheb, bawer\u00ee \u00fb ter\u00eeqet\u00ean ku wek aver\u00eab\u00fby\u00ee t\u00ean nirxandin ve hatine temsl\u00eekirin.<\/p>\n<p>Di Sumeran de zagon\u00ean p\u00eeroz di bin nav\u00ea\u00a0<strong>Me<\/strong>\u00a0y\u00ea de ku r\u00eazik, huner \u00fb r\u00eetuel\u00ean a\u00eed\u00ea xwedawend \u00cenannay\u00ea vedihewandin hatiye \u00eefadekirin.\u00a0<strong>Me<\/strong>\u00a0t\u00ea wateya huner, zan\u00een, r\u00eazik \u00fb sererastkirin\u00ean ku hem ba\u015fb\u00fbna c\u00eehan\u00ea hem j\u00ee ya civaka mirovan dab\u00een dikin. Tev\u00ee gelek p\u00ee\u015fe \u00fb r\u00eetuelan\u00a0<strong>Me<\/strong>\u00a0r\u00eagez\u00ean exlaq\u00ee j\u00ee werdigrin. Hinek ji vana wek; rast\u00ee, hunera gotina rast, hunera av\u00eatina \u00eeftiray\u00ea, hunera vegotina gotina xemiland\u00ee, hunera leheng\u00ee \u00fb qudretb\u00fbniy\u00ea, hunera dur\u00fbtiy\u00ea, hunera rastb\u00fbniy\u00ea, hunera ba\u015fb\u00fbniy\u00ea, h\u00eeley\u00ea, guh\u00ea fehmbar, h\u00eaza baldariy\u00ea, ay\u00een\u00ean we\u015f\u00eena p\u00eeroz, tirs, \u015fa\u015fwaz\u00ee, b\u00eah\u00eav\u00eet\u00ee, biyekkirina malbat\u00ea, \u00e7\u00eajikan\u00een, p\u00eatgirtina qay\u00ee\u015fk\u00ea\u015fiy\u00ea, k\u00eafxwe\u015fiya serkeftin\u00ea, \u015f\u00eeretkirin, a\u015ftkirina dil\u00ee, hikimdan \u00fb biryargirtin\u00ea hatiye wergerandin. Taybetiy\u00ean ku hem ba\u015fiy\u00ea hem xerabiy\u00ea vedihew\u00eenin pirsgir\u00eak\u00ean exlaq\u00ee ku di nav civak\u00ea de ketine hol\u00ea j\u00ee destn\u00ee\u015fan dikin.<\/p>\n<p>Li Misr\u00ea ji van zagonan re nav\u00ea\u00a0<strong>Maat<\/strong>\u00a0hatiye dan\u00een. F\u00eerewnan welat\u00ea xwe li gor r\u00eazik\u00ean ku v\u00ea xwedawend\u00ea diyar kirine bir\u00eave dibirin \u00fb bawer dikirin ku bi v\u00ea away\u00ea \u201cpergala gerd\u00fbn\u00ee\u201d bi v\u00ea were bidestxistin. Li gor baweriy\u00ea, aloziya ku di dema afirandina c\u00eehan\u00ea ku destp\u00eaka dem\u00ea de der ketiye hol\u00ea bi r\u00eazik\u00ean ku Maat\u00ea dan\u00eene ji hol\u00ea ra b\u00fbye. Ji ber v\u00ea yek\u00ea t\u00ea bawerkirin ku dema F\u00eerewn ji van r\u00eazikan bid\u00fbr bikevin d\u00ea aloz\u00ee pa\u015f ve were \u00fb Misr\u00ea \u00fb C\u00eehan\u00ea tune bike.<\/p>\n<p>Li Hindistan\u00ea j\u00ee nav\u00ea\u00a0<strong>Dharma<\/strong>\u00a0ku t\u00ea wateya \u201cpergaleke civak\u00ee ku disp\u00eare tevger\u00ean bifez\u00eelet\u201d li wan hatiye day\u00een. Di B\u00fbd\u00eezm\u00ea de gelek watey\u00ean cih\u00eareng \u00ean wek; zagon\u00ean xweza y\u00ean kozm\u00eek ku pergala gerd\u00fbn\u00ea \u00fb ge\u015feb\u00fby\u00eena ruh\u00ee p\u00eak t\u00eenin, pergala gewre, xwezaya heq\u00eeq\u00ee, heq\u00eeqet, wez\u00eefe, rast\u00ee, fez\u00eelet, exlaq, zanat\u00ee, d\u00eetane(doktr\u00een), r\u00eaya ku dibe heq\u00eeqet\u00ean bilind vedihew\u00eene. Dharma wek r\u00eaberiya pergala civak\u00ea ya ji bo p\u00eakan\u00eena xwezaya ku ji afiriniya kesan t\u00ea dib\u00eene.<\/p>\n<p>Li \u00c7\u00een\u00ea\u00a0<strong>Tao<\/strong>ya ku t\u00ea wateya \u201cr\u00ea\u201d \u00fb t\u00ea fikir\u00een ku r\u00eageza bingeh\u00een a gerd\u00fbn\u00ea ye wateyek manend vedihew\u00eene. Bi taybet\u00ee\u00a0<strong>Te<\/strong>\u00a0wek h\u00eaz \u00fb fez\u00eelet t\u00ea wergerandin. Tao; ya ku n\u00ear \u00fb m\u00ea ye an r\u00eajeya guncan ku wek yang \u00fb y\u00eeng t\u00ean \u00eefadekirin diyar dike. Her ti\u015ft\u00ea ku v\u00ea r\u00eajeya xwezay\u00ee diguher\u00eene wek neba\u015f t\u00ea d\u00eetin. T\u00ea bawerkiri ku d\u00ea jiy\u00eena rast\u00ee, bi tema\u015fekirina Tao ya bi baldar\u00ee p\u00eak were. Ji bo \u015fopandina Taoy\u00ee hinek p\u00ea\u015fmerc hene. \u015e\u00eawaza jiyanek xwer\u00fb, bi xwezay\u00ea re yekpareb\u00fbn\u00ee, ji xweb\u00eeniy\u00ea guhertina ber\u00ea xwe \u00fb bi r\u00eageza daw\u00een\u00ee di asta mist\u00eek\u00ea de yekpareb\u00fbn\u00ee. Ev p\u00ea\u015femerc tov\u00ean s\u00ea taybetiy\u00ean bingeh\u00een \u00ean kesatiy\u00ea diav\u00eajin. Dolovan\u00ee, xwer\u00fbt\u00ee \u00fb nefsbi\u00e7\u00fbk\u00ee.<\/p>\n<p>\u00can ku di\u00a0<strong>gathay\u00ean\u00a0<\/strong>Zerdu\u015ft\u00ee de, di olan de wek r\u00eazik \u00fb qedexey\u00ean Xwed\u00ea, di felsefeya f\u00eelozof\u00ean exlaq\u00ea de wek\u00a0<strong>nirx\u00ean et\u00eek\u00ea \u00fb fez\u00eelete\u00a0<\/strong>digh\u00eejin derbir\u00een\u00ea ev zagon in. Zagon\u00ean ku nequreb\u00fbniy\u00ea, derewnekirin\u00ea, diz\u00eenekirin\u00ea, tecawiznekirina maf\u00ea kesek\u00ee\/\u00ea \u015f\u00eeret dikin in. Di h\u00eala s\u00eenordarkirina ajoyan ku \u00e7awaniy\u00ean her\u00ee bingeh\u00een in ku civakb\u00fbniy\u00ea bip\u00ea\u015f dix\u00eenin \u00fb mirovan ji ajalan vediqet\u00eenin \u00fb ji bo hakimb\u00fbna ji dest, navteng \u00fb ziman\u00ea xwe re \u015f\u00eeretan dikin. Ji mirovan dixwazin ku ba\u015f fikir\u00een\u00ea, rast gotin\u00ea \u00fb xwe\u015fik kirin\u00ea ji xwe re wek r\u00eagez bigrin. Bang li mirovan dikin ku guh bidin deng\u00ea wijdana xwe. Hem\u00fb ji teraziy\u00ean ku d\u00ea ba\u015f\u00ee \u00fb xerab\u00ee t\u00ea de werin wezinandin behs dikin. Em teraziy\u00ean ku di bawriya Misir, H\u00eend \u00fb Zerdut\u00ee de d\u00ea guneh \u00fb sewab b\u00ean wezinandin di baweriyan de j\u00ee dib\u00eenin. Di Zerdu\u015ftiy\u00ea de ji \u201cteraziya z\u00ear\u00ea zer\u201d t\u00ea behskirin. Di v\u00ea teraziy\u00ea de giraniya guneh \u00fb sewaban a li hember hev t\u00ea p\u00eevandin. Di kefeyek v\u00ea teraziy\u00ea de guneh, di kefeyek de j\u00ee sewab t\u00ean dan\u00een \u00fb li teraz\u00ea t\u00ea nih\u00eartin. Ger ba\u015f\u00ee m\u00fbfirkek giran were ew kes di\u00e7e bihu\u015ft\u00ea, berevajiy\u00ea w\u00ea be di\u00e7e dojeh\u00ea. Di v\u00ea wezn\u00ea de ji tu kes\u00ee\/\u00ea re al\u00eekar\u00ee nay\u00ea kirin. Dixwaz\u00ee bila ew kes adil be, an gunehkar be; m\u00ear be an jin be; es\u00eel be an ji r\u00eaz\u00ea be; xizan be an dewlemend. Herkes; ji ber fikir, gotin \u00fb \u00e7alakiya xwe t\u00ea darizandin.<\/p>\n<p>Man\u00ee j\u00ee r\u00eagez\u00ean ku exlaqa jiyay\u00ee ya civak\u00ea tems\u00eel dikin derp\u00ea\u015f kirine. Li gor Man\u00ee kes\u00ean ku gih\u00ee\u015ftina raza xwed\u00ea \u2018Bijarte\u2019 an j\u00ee \u2019Gihi\u015ft\u00ee\u2019 ne. \u00can \u2018Guhdar\u2019 j\u00ee y\u00ean ku ji r\u00eaz\u00ea ne. Di Man\u00eetiy\u00ea de jin j\u00ee di nav \u2018Bijarteyan\u2019 de t\u00ean qeb\u00fblkirin. R\u00eagezeke jiyan\u00ea ye li hember xistina asta metayeke zayend\u00ee ya jin\u00ea, bi \u00e7av\u00ea xerab nenih\u00eartina li jin\u00ea \u00fb wek heybereke zayend\u00ee ned\u00eetina w\u00ea. \u00cefadeyeke her\u00ee bandorker e ku m\u00earek\u00ee nikaribe bi jin\u00ea re t\u00eakiliya rast \u00fb bi hevalt\u00ee deyne, gih\u00ee\u015ftina w\u00ee ya cewhera xwe ya mirov\u00ee, bidestxistina w\u00ee ya \u00eeradey\u00ea \u00fb azadb\u00fbna w\u00ee ne p\u00eakan e.<\/p>\n<p>Li Rojhilata Nav\u00een tevger\u00ean Babek, Hurrem, Mazdek, \u015e\u00eax Bedredd\u00een\u00ee, di kevne\u015fopiya tesewif\u00ea de ku di nav de gelek jin\u00ean alim \u00fb sof\u00ee j\u00ee cih girtine ji bo r\u00eagez\u00ean spartey\u00ee parastina exlaqa civak\u00ea ya hember desthilatiy\u00ea t\u00eako\u015f\u00een hatiye day\u00een. Li Ewropay\u00ea j\u00ee di nav Xiristiyaniy\u00ea de Heret\u00eek\u00ee, Gnost\u00eek\u00ee \u00fb jin\u00ean ku bi tawanbariya caz\u00fbtiy\u00ea hatine \u015fewitandin, di tevger\u00ean gundiyan de d\u00eesa ev t\u00eako\u015f\u00eena exlaq\u00ee hatiye me\u015fandin. Di van tevger \u00fb baweriyan de li hember dewleta biserwer\u00eet\u00ee, ola ku buye desthilat n\u00eazikahiyeke di h\u00eala bilindkirina rew\u015fa civak\u00ee ya jin\u00ea \u00fb ji maf\u00ean jin\u00ea re r\u00eazdarb\u00fby\u00ee hakim e.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong>\u00c7IMA PERGALA EDALETA CIVAK\u00ce YA JIN\u00ca?<\/p>\n<p>Div\u00ea bersiva pirsa, civakan \u00e7ima edalet\u00ea wek jin\u00ea d\u00eetine di beriya p\u00eakhatina dewleta \u00e7\u00een\u00ee ya sparteya serweriya m\u00ear\u00ee de were l\u00eager\u00een. Hatiye vegotin ku edalet\u00ea \u00fb \u00e7areseriya pirsgir\u00eak\u00ean di navbera mirovan de xweda, ol \u00fb dewletan bi sparteya h\u00eaz\u00ean qralan dab\u00een kirine. Hal bi hal di derbar\u00ea jiyandina pergaleke adiltir a gelek beriya derketina dewlet, zagon, qral, ol \u00fb xwedayan de m\u00eajerek z\u00eade daney\u00ean ku erkeoloj\u00ee \u00fb antropoloj\u00ee p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f kirine hene. Civak bi hezaran salan ne bi hiq\u00fbq \u00fb dewlet\u00ea re; li gor r\u00eagez\u00ean exlaq\u00ee jiyane \u00fb v\u00ea bi t\u00eageh\u00ean m\u00eat\u00ee \u00fb xwedawendan \u00eefade kirine. Li gor t\u00ea zan\u00een r\u00eagez\u00ean exlaq\u00ee y\u00ean p\u00ea\u015f\u00een j\u00ee zayendiya ku jinan bip\u00ea\u015f xistiye \u00fb tab\u00fby\u00ean spartey\u00ea parastina zarokan in. Van tab\u00fbyan wek p\u00eeroziy\u00ean ku civak\u00ea li piyan dih\u00ealin bingeh\u00ean exlaq\u00ea av\u00eatine. Civak bi r\u00eetuelan, teqd\u00eeskirinan \u00fb cezakirinan bi azm\u00fbn\u00ean cih\u00eareng van r\u00eazikan h\u00een\u00ea zarok\u00ean xwe dikin, ji parastina wan hem\u00fb civak xwe berpirsiyar dib\u00eene. Kes\u00ean ku li gor van r\u00eazikan tev geriyane wek endam\u00ea\/a civat\u00ea hatine hesibandin \u00ean ku binp\u00ea kirine d\u00fb\u00e7ar\u00ea cezay\u00ean giran b\u00fbne. Civat di ferqa \u00e7awaniya jiyan\u00ee ya van r\u00eazikan ku jiy\u00eena digel hev dab\u00een dike de ye. \u00c7\u00eerok, destan, efsane, stran\u00ean dengb\u00eajan, qes\u00eede, dua, gotin\u00ean p\u00ea\u015fiyan ku wek kevne\u015fopiya devk\u00ee t\u00ean \u00eefadekirin wek dibistan\u00ean ku civak ji endam\u00ean xwe re ba\u015fiy\u00ea, xerabiy\u00ea, exlaq\u00ea h\u00eendikirin rol\u00ea l\u00eestine. Di van civakan de meras\u00eem\u00ean ku ji zaroktiy\u00ea derbasb\u00fbna heyama gihaniy\u00ea \u00fb amadeb\u00fbna wan a be\u015fdariya civak\u00ea p\u00eak dianiyan hatine kirin. Civakan bi van meras\u00eem\u00ean ku wek t\u00eagihandin\u00ea dihatin binavkirin re ji zarok\u00ean xwe re biryardahin\u00ee, w\u00earekb\u00fbn\u00ee \u00fb adilb\u00fbniy\u00ea h\u00een kirine. Di p\u00eavajoya beriya bip\u00ea\u015fketina serweriya m\u00ear\u00ee de di p\u00eerozkirin, cejin \u00fb r\u00eetuel\u00ean civat\u00ean jin\u00ea de pergala civak\u00ee ku zagon\u00ean jin\u00ea \u00fb xwezay\u00ea di civak\u00ea de derbasdar b\u00fb bi sparteya van sepanan te\u015fey\u00ea girtiye.<\/p>\n<p>Ji ber ku beriya civaka bidewlet dab\u00eenkirina edalet\u00ea, parastina exlaq\u00ea wek berpirsiyariya hem\u00fb civak\u00ea hatiye d\u00eetin darizandin j\u00ee ji h\u00eala civak\u00ea ve p\u00eak hatiye. Di meclis\u00ean e\u015f\u00eeret \u00ean wek bermay\u00ee de, di pergala daraz\u00ea ya hinek kom\u00ean baweriyan de ev pergala edalet\u00ea ya civak\u00ee h\u00ea j\u00ee derbasdar e. L\u00ea di r\u00eagez\u00ean ku v\u00ea pergala edalet\u00ea di \u00e7areseriya pirsgir\u00eak\u00ean civak\u00ee de esas girtine de bi bandor\u00ean zayendpar\u00eaz\u00ee, \u00e7\u00eenat\u00ee, malbat\u00eetiy\u00ea hinek deman ji sepan\u00ean dewletan b\u00eahtir encam\u00ean neheq, bial\u00ee an j\u00ee nikarin werin qeb\u00fblkirin j\u00ee dikarin derkevin. Ji ber v\u00ea yek\u00ea div\u00ea ney\u00ea jib\u00eerkirin ku tore \u00fb kevne\u015fopiy\u00ean ku div\u00ea werin veguherandin, demokrat\u00eekkirin \u00fb ji n\u00fb ve werin \u015f\u00eerovekirin j\u00ee hene. Di civak\u00ean Rojhilata Nav\u00een de h\u00ea j\u00ee hewalekirina pirsgir\u00eakek a li dewlet \u00fb dadgehan, xala her\u00ee z\u00eade zerard\u00eet\u00ee ya t\u00eakiliy\u00ean mirovan \u00eefade dike. Wek xala qed\u00eena t\u00eakiliya navbera du mirovan t\u00eag\u00eena \u201cketine dadgehan\u201d ji bo v\u00ea yek\u00ea t\u00ea bikaran\u00een. Beriya ku bi bandor\u00ean wek \u00e7\u00een\u00eeb\u00fbn\u00ee, dewletb\u00fbn\u00ee \u00fb baviksalar\u00ee xera bibe cezay\u00ean ku di darizandin\u00ean li gor \u00e7and \u00fb baweriya civak\u00ea de dihatin dahin sepan\u00ean bi away\u00ea av\u00eatina kesan a dervey\u00ee civat\u00ea, sirg\u00fbnkirina wan an j\u00ee girtina wan a bin tecr\u00eeda civak\u00ee ne. Di ser de j\u00ee ev bi gi\u015ft\u00ee wek cezaya her\u00ee giran t\u00ea p\u00ea\u015fb\u00een\u00eekirin. \u00cero di salon\u00ean dadgeh\u00ean girt\u00ee de, pergala darizandin\u00ea ya spartey\u00ea mewz\u00fbatan ku ne kes\u00ea\/a ku wek s\u00fbcdar t\u00ea d\u00eetin ne j\u00ee s\u00fbcdar f\u00eam nakin; derfet\u00ean dariz\u00een \u00fb darizandina civak\u00ea ji dest\u00ea w\u00ea girtiye. Li \u015f\u00fbna dab\u00eenkirina edale \u00fb cih\u00eab\u00fbna di navbera rast, \u015fa\u015f, ba\u015f \u00fb xerab de, r\u00eazik\u00ean spartey\u00ee d\u00eetina qilfa kar\u00ee z\u00eadetir asteke diyarker de ye. Ji ber v\u00ea yek\u00ea mirovek\u00ee ku ji ber bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea nanek\u00ee diziye bi salan di girt\u00eegeh\u00ea de radize, kes\u00ean ku milyon dolaran didizin li dadgehan bi pakkirin\u00ea t\u00ean xelatkirin.<\/p>\n<p>Ji ber t\u00eagihi\u015ftina ku exlaq ne ya civak\u00ea ya r\u00eazik\u00ean hiq\u00fbq\u00ea ya dewlet an j\u00ee ol\u00ea ye di mehandina exlaq\u00ea de diyarker b\u00fbye. Di roja me de mijara bingeh\u00een ku mirov her\u00ee z\u00eade gil\u00ee dikin ev tengaviya exlaq\u00ee ye. Rew\u015fa pergala edalet \u00fb hiq\u00fbq\u00ea ku t\u00ea fikir\u00een d\u00ea exlaq\u00ea bipar\u00eazin j\u00ee v\u00ea tengav\u00ea k\u00fbr dikin. Ji ber v\u00ea yek\u00ea di wan dadgehan de s\u00fbcdar wek b\u00eas\u00fbcan t\u00ean pakkirin, mirov\u00ean ku li maf\u00ea xwe digerin dikarin wek s\u00fbcdar werin hesibandin. Pirsgir\u00eaka hiq\u00fbqnas\u00ean ku ji dem \u00fb cih\u00ea b\u00fbyera ku wek s\u00fbc t\u00ea qeb\u00fblkirin, ji \u00e7and \u00fb kevne\u015fopiya civata ku s\u00fbc p\u00eak hatiye d\u00fbr in pirsgir\u00eak \u00e7iqas \u00e7ereser kirine \u00fb edalet\u00ea dab\u00eenkirine, her ku di\u00e7e z\u00eadetir dibe mijara n\u00eeqa\u015f\u00ea \u00fb rew\u015feke ku p\u00eaewlet\u00ee nay\u00ea kirin de ye. Wek\u00ee gelek f\u00eelozofan j\u00ee tesp\u00eet kiriye di civaka modern de girt\u00eegeh, t\u00eemarxane \u00fb dibistan wek cih\u00ean ku civak t\u00ea de t\u00ean terbiyekirin rol dil\u00eezin. Hal bi hal di heyma ku avaniya civak\u00ee bi qas\u00ee \u00eero cur bi cur \u00fb cih\u00eareng neb\u00fb de civak di tewereya \u00e7and \u00fb baweriy\u00ean xwe de bi zagon \u00fb pergal\u00ean edalet\u00ea y\u00ean pircure jiyane.<\/p>\n<p>Em p\u00eawistb\u00fbna pergala edaleta civak\u00ee ya jin\u00ea j\u00ee disp\u00earin v\u00ea pa\u015fplana d\u00eerok\u00ee. Yek ji ling\u00ean bingeh\u00een ku div\u00ea avaniyeke n\u00fb ya civak\u00ee ya bi parad\u00eegmaya civaka azadiya jin\u00ea \u00fb edkoloj\u00eek-demokrat\u00eek disp\u00earin j\u00ee pergala edaleta civak\u00ee ya jin\u00ea ye. Di avakirina v\u00ea civaka n\u00fb de ku em dikarin bib\u00eajin civaka exlaq\u00ee \u00fb pol\u00eet\u00eek j\u00ee p\u00eadiv\u00ee bi pol\u00eet\u00eekayek \u00e7areseriy\u00ea, siyaseta demokrat\u00eek, maf\u00ean mirovan, maf\u00ean jin \u00fb zarokan heye. Ji bo edalet, ba\u015f\u00ee, et\u00eek \u00fb bedewkar\u00ee bip\u00ea\u015f bikeve, ji bo \u00e7areseriya esas\u00ee di h\u00eala pirsgir\u00eak\u00ean civak\u00ee p\u00eadiv\u00ee bi pergala edalet\u00ea ya jin\u00ea heye. R\u00eaya her\u00ee bingeh\u00een a xelasb\u00fbna ji pergala hey\u00ee ku her ku di\u00e7e dirize \u00fb pen\u00e7e\u015f\u00ear\u00ee dibe bir\u00eaxistinkirina pergala edalet\u00ea ya jin\u00ea \u00fb an\u00eena w\u00ea ya rew\u015feke \u00e7alak e. Di c\u00eehaneke ku neheqiy\u00ean hember jin\u00ea, zilm, xizaniya di civak\u00ea de, h\u00ea j\u00ee serdest \u00fb bindest bi away\u00ea xwe her\u00ee traj\u00eek t\u00ea jiyandin de r\u00eageza edalet\u00ea behskirin ne p\u00eakan e.<\/p>\n<p>Pergala hiq\u00fbq\u00ea ku di roja me de hakim e, h\u00eazeke danekirin\u00ea ya dewlet\u00ea ye. Pergaleke bi r\u00eazik \u00fb zagonan ve hatiye gir\u00eadan, bi serweriya m\u00ear\u00ee \u00fb ji edalet \u00fb exlaq\u00ea d\u00fbr e. Dibe pergaleke hiq\u00fbq\u00ea ku bi bir\u00eavebirina hiq\u00fbq\u00ea ya civak\u00ea nikare ji pirsgir\u00eak\u00ean wan re bibe bersiv, her ku di\u00e7e di nav civak\u00ea de per\u00e7eb\u00fbniy\u00ea, b\u00eadealetiy\u00ea, \u00eenkar\u00ea \u00fb newekhev\u00eetiy\u00ea l\u00ea ferz dike ya her\u00ee p\u00eaw\u00eest di civak\u00ea de tundiya arastey\u00ee jin\u00ea b\u00eahtir ber bi k\u00fbriy\u00ea ve dibe.<\/p>\n<p>Jin li gor xwezaya xwe, xwediy\u00ea teybetiyeke ku civak\u00eeb\u00fbn\u00ea b\u00eahtir gir\u00eeng dib\u00eene \u00fb di jiyan\u00ea de ji m\u00ear\u00ee z\u00eadetir xwediy\u00ea taybetiyeke berpirsiyar e. Ji bo civak\u00eeb\u00fbn\u00ee ji n\u00fb ve zind\u00ee bibe \u00fb bikaribe heb\u00fbna xwe bidom\u00eene p\u00eadiv\u00ee bi baweriya ji edaleta jin\u00ea re, bi baweriya ku civak dikare bi edalet\u00ea were bir\u00eavebirin re heye. Di v\u00ea rew\u015f\u00ea de jin, div\u00ea ji edaleta xwe p\u00eabawer be \u00fb p\u00ea\u015f\u00ee t\u00eako\u015f\u00eeneke cid\u00ee li hember v\u00ea pergala despot bide, bikaribe terza jiyaneke ku bi alternat\u00eef\u00ee berjewendiy\u00ean civak\u00ea, heq \u00fb edalet\u00ea esas digre bip\u00ea\u015f bix\u00eene. Ger li \u015f\u00eanberiy\u00ea vegerandina pergala edaleta civak\u00ee ya jin\u00ea hewce bike, div\u00ea di her qada jiyan\u00ea de ji jin\u00ea re maf b\u00ea naskirin. Pergala m\u00ear\u00ea serwer ne ten\u00ea di qada hiq\u00fbq\u00ea de, di qad\u00ean wek abor\u00ee, sosyal\u00ee, siyas\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee de j\u00ee maf\u00ean wan nas nekirine. Pergala edaleta civak\u00ee ya jin\u00ea di ser\u00ee de jin div\u00ea di hem\u00fb be\u015f\u00ean civak\u00ea de pergaleke ku maf\u00ean w\u00ea y\u00ean abor\u00ee, sosyal\u00ee, siyas\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee nas dike \u00fb v\u00ea digh\u00eene statuya zagon\u00ee bip\u00ea\u015f bix\u00eene. Ji avakirina pergaleke edalet\u00ea ya jin\u00ea ku edalet t\u00ea \u00e7avn\u00ear\u00eekirin, civak qedera xwe bi azad\u00ee destn\u00ee\u015fan dike dev nay\u00ea berdan.<\/p>\n<p><strong>Pergala Edalet\u00ea Ya Bi Tewereya Jin\u00ea Ji Siyaset\u00ea Neqetiyay\u00ee Ye<\/strong><\/p>\n<p>Pergala edalet\u00ea ya jin\u00ea di heman dem\u00ea de bi \u00e7alakiya di siyaseta demokrat\u00eek de watey\u00ea dib\u00eene. Pergala m\u00ear\u00ea serwer ji jin\u00ea re maf\u00ea siyasetkirina di jiyan\u00ea de nas nekiriye \u00fb tim\u00ee wek diyardeyeke ku ji m\u00ear\u00ee re hatiye malkirin, dervey\u00ee civak \u00fb jin\u00ea hatiye me\u015fandin \u00fb a\u00eed\u00ea m\u00ear\u00ee l\u00ea hatiye nih\u00eartin. M\u00ear\u00ea serwer di v\u00ea mijar\u00ea de j\u00ee ne adil b\u00fbye \u00fb zihniyeta \u201ccivak siyaset\u00ea nake, jin ji siyaset\u00ea \u00e7i f\u00eam dike\u201d hatiye perp\u00fbnkirin \u00fb hem civak hem j\u00ee jin ji siyaset\u00ea bi d\u00fbr hatinye hi\u015ftin.<\/p>\n<p>Siyaset, hunerek wisa ye ku civak\u00ea p\u00eak t\u00eene, p\u00eadiviy\u00ean jiyan\u00ee y\u00ean civak\u00ea diperg\u00eene, pirsgir\u00eak\u00ean civak\u00ee tev\u00ee civak\u00ea \u00e7areser dike. A ku cara p\u00ea\u015f\u00ee ji v\u00ea huner\u00ea re p\u00ea\u015fengtiy\u00ea kiriye j\u00ee d\u00eesa jin-day\u00eek xwedawend b\u00fbye. P\u00eavajoya civaka neol\u00eet\u00eek ku bi berpirsiyariya dayik-jin\u00ea hatiye me\u015fandin p\u00eavajoyeke ku terza siyaseta demokrat\u00eek bi wateya rast derketiye hol\u00ea ye. Terza jiyana komunal-wekhev\u00eexwaz, adil \u00fb kolekt\u00eef, di encama t\u00eako\u015f\u00eena ku jin\u00ea me\u015fandiye de wek terzeke siyaset\u00ea der dikeve hol\u00ea \u00fb civak bi v\u00ea away\u00ea bir\u00eaxistin dibe. L\u00ea berevaj\u00eekirina ku \u015faristaniya dewletpar\u00eaz di mijara siyaset\u00ea de j\u00ee p\u00eak aniye, rastiya siyaset\u00ea ji nav w\u00ea der xistiye \u00fb ji civak\u00eeb\u00fbniy\u00ea d\u00fbr, li \u015f\u00fbna tevheviy\u00ea (kolekt\u00eefiy\u00ea), ferdpar\u00eaziy\u00ea, \u00e7\u00eenatiy\u00ea \u00fb di civak\u00ea de per\u00e7eb\u00fbniy\u00ea bip\u00ea\u015f xistiye. Siyaset, di civak\u00ea de di ser\u00ee de ji bo dab\u00eenkirina edaleta jin\u00ea \u00fb parastina w\u00ea heye. Di civak\u00ea de ji cih\u00earengiyan re di bingeha cih\u00earengiy\u00ea de wekhev\u00ee \u00fb edalet, n\u00eazikahiya bi r\u00eazdar\u00ee r\u00eagezeke bingeh\u00een a siyaseta demokrat\u00eek e. Bi edaletek b\u00ea siyaset an j\u00ee bi siyasetek b\u00eaedalet pergala edaleta civak\u00ee ya jin\u00ea nay\u00ea bip\u00ea\u015fxistin.<\/p>\n<p>\u00c7awa ku ked \u00fb hewldana ku R\u00eaber APO bi salan e ji bo t\u00eako\u015f\u00eena azadiya jin\u00ea dime\u015f\u00eene ji jin\u00ea re hi\u015fmendiya \u00eerade, azad\u00ee \u00fb edalet\u00ea dahiye bidestxistin, di qada siyaset\u00ea de j\u00ee ji jin\u00ea re roleke p\u00eaw\u00eest dahiye fesilandin. Bi siyaseteke ku \u00eerade \u00fb aqil\u00ea jin\u00ea t\u00eade tune ye, dab\u00eenkirina edalet, azad\u00ee \u00fb \u00eeradeya civak\u00ea ne p\u00eakan e. Siyasetkirina jin\u00ea t\u00ea wateya \u00e7areserkirina pirsgir\u00eaka jin\u00ea ya her\u00ee hi\u015fkegir\u00ea \u00fb bi v\u00ea re gir\u00eaday\u00ee \u00e7areserkirina pirsgir\u00eak\u00ean civak\u00ea. Ji bo pirsgir\u00eak\u00ean wek tund\u00ee, tecawiz, ku\u015ftin\u00ean nam\u00fbs\u00ea y\u00ean li ser jin\u00ea, zewac\u00ean bi temen bi\u00e7\u00fbk\u00ee, pirsgir\u00eaka wek nif\u00fbs \u00fb malbat\u00ea, pirsgir\u00eak\u00ean wek abor\u00ee, sosyal, siyas\u00ee \u00fb perwerdey\u00ea l\u00eager\u00eena \u00e7areseriy\u00ea ten\u00ea bi akt\u00eef\u00ee be\u015fdariya jin\u00ea ya li siyaseta demokrat\u00eek d\u00ea bip\u00ea\u015f bikeve. Terza li ser pirsgir\u00eakan sekin\u00eena pergala serweriya m\u00ear\u00ee \u00fb feraseta w\u00ee ya siyaset\u00ea her dem terzeke b\u00eate\u015fe, dogmat\u00eek e \u00fb pirsgir\u00eakan b\u00eahtir k\u00fbr dike. L\u00ea div\u00ea terza jin\u00ea ya siyaseta demokrat\u00eek terzeke ku feraseta et\u00eek \u00fb estet\u00eek\u00ea bi p\u00ea\u015f dix\u00eene \u00fb li gor v\u00ea prat\u00eekb\u00fby\u00ee be. Gih\u00ee\u015ftina civakan a pergaleke adil, wekhev \u00fb azad ten\u00ea bi bidestxistina jin\u00ea ya maf\u00ea xwe y\u00ea siyasetkirina demokrat\u00eek p\u00eakan e.<\/p>\n<p>T\u00eako\u015f\u00eena ku R\u00eaber APO ji bo tevgera jina azad bi salan e dime\u015f\u00eene \u00eero asta ku gih\u00ee\u015ftiye r\u00eay\u00ean p\u00eaw\u00eest kudandine \u00fb pergaleke n\u00fb ya ji siyaseta zayendpar\u00eaz re alternat\u00eef, wek pergala hevserokatiy\u00ea bip\u00ea\u015f xistiye. \u00cero, li bajar\u00ean Kurdistan \u00fb Tirkiyey\u00ea di qada siyaset\u00ea de tems\u00eeliyeta jin\u00ea ya wekhev \u00fb azad li \u015faredar\u00ee \u00fb partiyan d\u00eesa li saziy\u00ean civak\u00ee bi away\u00ea hevserokat\u00ee t\u00ea sepandin. Pergala hevserokatiy\u00ea pergaleke wisa ye ku jin di qada siyaseta demokrat\u00eek de disp\u00eare \u00eeradeya w\u00ea bi xwe, di mekan\u00eezmay\u00ean r\u00eaveber\u00ee \u00fb biryar\u00ea de bi m\u00ear\u00ee re bi awayek\u00ee wekhev feraseta kolekt\u00eef \u00fb hevpar dipar\u00eaze, xwediy\u00ea gotin \u00fb biryar\u00ea ye. Bi v\u00ea pergal\u00ea d\u00ea edaleta jin\u00ea mohra xwe li siyaseta demokrat\u00eek j\u00ee bide \u00fb n\u00eazikahiya neadil \u00fb zayendpar\u00eaz a di pergala serweriya m\u00ear\u00ee ya p\u00eanc hezar salan a di siyaset\u00ea de d\u00ea hilwe\u015fe. Pergala hevserokatiy\u00ea yek ji r\u00eageza pergala edaleta civak\u00ee ya jin\u00ea ye j\u00ee. Ji ber v\u00ea yek\u00ea R\u00eaber APO, bi pergala hevserokatiy\u00ea ku bi p\u00ea\u015f xistiye ji jin\u00ea re derfeta parastina edalet\u00ea ya di qada siyaset\u00ea de ve kiriye, rol \u00fb misyon dahiye p\u00ea.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bir\u00eaxistinb\u00fbna H\u00eala Abor\u00ee Ya Pergala Edalet\u00ea Ya Jin\u00ea J\u00ee \u015eert E<\/strong><\/p>\n<p>Pergala m\u00ear\u00ea serwer di qada aboriy\u00ea de j\u00ee ji jin\u00ea re adil tev negeriyaye \u00fb jin\u00ea dervey\u00ee v\u00ea qad\u00ea hi\u015ftiye. Ji aboriy\u00ea bid\u00fbrxistina jina ku xwediya rast\u00een a aboriy\u00ea ye pol\u00eet\u00eekayeke qirkirin\u00ea ye ku li hember jinan t\u00ea me\u015fandin. Ji ber cih\u00eakariya ku jin di merc\u00ean xebat \u00fb jiyan\u00ea de d\u00fb\u00e7ar dim\u00eenin di kar\u00ean her\u00ee zehmet de, bi m\u00fb\u00e7eya her\u00ee k\u00eam xebata w\u00ea daba\u015fa axaftin\u00ea ye. Bi giran\u00ee \u00eestihdama jin\u00ea ya di sektor\u00ean xizmet \u00fb \u015fahiyan de qad\u00ean ku jinan bi away\u00ea fiz\u00eek\u00ee \u00fb manew\u00ee diqed\u00eenin in. Parastina maf\u00ean jiyan \u00fb xebat\u00ea ya jinan j\u00ee di h\u00eala pergala edalet\u00ea de mijareke ku div\u00ea bi p\u00eawist\u00ee li ser were sekinandin e.<\/p>\n<p>Mijareke din j\u00ee ji ber xizaniy\u00ea st\u00fbxwarkirina jinan a li tundiy\u00ea, zorl\u00eakirina fuh\u00fb\u015f\u00ea, st\u00fbxwarkirina away\u00ean tac\u00eez\u00ea kul i cih\u00ean kar p\u00eak t\u00ean \u00fb wek \u201cmob\u00eeng\u201d ketiye l\u00eeterat\u00fbr\u00ea j\u00ee daba\u015f\u00ean ku div\u00ea di h\u00eala pergala me ya edalet\u00ea ve bi resen\u00ee li ser were sekin\u00een in. Ji ber neb\u00fbna jinan a derfet\u00ean debar \u00fb hew\u00een\u00ea di gelek doz\u00ean hevberdan\u00ea de r\u00ea li ber negirtina wel\u00eetiya zarokan bi xwe ve dike. M\u00ear h\u00eaza pereyan di pergala edalet\u00ea bi xwe de j\u00ee li p\u00ea\u015fber\u00ee jinan bi kar t\u00eenin. Par\u00eazer\u00ean her\u00ee ba\u015f digrin, bi bert\u00eel \u00fb \u015fantajan derfet\u00ean xweparastin\u00ea ji dest\u00ea jinan digrin.<\/p>\n<p>Tev\u00ee li ber \u00e7avan girtina merc\u00ean ku jin di nav de ne, di mijar\u00ean ku mexd\u00fbr dibin de p\u00eadiv\u00ee bi pi\u015ftevaniya civak\u00ee, bi tezm\u00eenat\u00ean fiz\u00eek\u00ee \u00fb ruh\u00ee an j\u00ee bi berpirisiyariya saziy\u00ean jin\u00ea \u00fb razemendiy\u00ean ku p\u00eakhatina b\u00eaedaletiy\u00ean di qada aboriy\u00ea de ji hol\u00ea ra dikin re j\u00ee heye.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Di Qada Ekolojiy\u00ea De J\u00ee P\u00eadiv\u00ee Bi Edaleta Jin\u00ea Heye<\/strong><\/p>\n<p>Hi\u015fmendiya ekoloj\u00eek \u00fb jiyana ekoloj\u00eek, di h\u00eala pergala edaleta civak\u00ee ya jin\u00ea de p\u00eaw\u00eest e. Pergala edalet\u00ea ya jin\u00ea bi bingeha nirx\u00ean mirov\u00ee de li xwe veger\u00een\u00ea, ango vegera li xwezay\u00ea j\u00ee \u00eefade dike. Bi taybet\u00ee ji n\u00fb ve ketina meriyet\u00ea ya t\u00eakiliya jin-xweza, civak-xweza \u00fb mirov-mirov\u00ee\/\u00ea hem di h\u00eala guher\u00eena bergeha me ya zihniyet\u00ea, hem feraset \u00fb hem j\u00ee di ya ekolojiy\u00ea de p\u00eaw\u00eest dike. Lewre heb\u00fbna gelek xeterey\u00ean potansiyel \u00ean wek -\u015fer, tund\u00ee, karesat\u00ean xwezay\u00ee, z\u00eadeb\u00fbna nif\u00fbs\u00ea- ku gefan li p\u00ea\u015feroja mirovahiy\u00ea dixw\u00eenin, ji bo p\u00ea\u015f\u00eal\u00eagirtina v\u00ea j\u00ee peywira bingeh\u00een a pergala edalet\u00ea ya jin\u00ea ye ku div\u00ea di h\u00eala felsef\u00ee, \u00eedeoloj\u00eek\u00ee, \u00e7and\u00ee, ekoloj\u00eek\u00ee \u00fb zanist\u00ee de hem\u00fb t\u00eakiliy\u00ean civak\u00ee ji n\u00fb ve werin vesazkirin. Ji bo were f\u00eamkirin ku mirov per\u00e7eyek ji xwezay\u00ea ye, ji xwezay\u00ea hatiye li hem\u00fb candar\u00ean li xwezay\u00ea, nebat \u00fb ajalan nih\u00eartin bes e. Bi taybet\u00ee jin, teqez d\u00ea per\u00e7eyek xwe di wan de bib\u00eene. Ger ji dir\u00fbviya b\u00eeyoloj\u00eek\u00ee j\u00ee were f\u00eamkirin, xwezay\u00eetiya jin\u00ea b\u00eahtir n\u00eaz\u00ea xwezay\u00ea ye. Taybetiya w\u00ea ya welid\u00een\u00ea, xwen\u00fbkirina w\u00ea-herikokiya w\u00ea ya jiyan\u00ea n\u00eaz\u00eektir t\u00eakiliya jin\u00ea ya bi xwezay\u00ea re derdix\u00eene hol\u00ea. Di xwezay\u00ea de h\u00eamana m\u00eab\u00fbniy\u00ea z\u00eadetir e. Biw\u00eaja day\u00eek ax-day\u00eek xweza ji v\u00ea away\u00ea t\u00ea \u00fb jin her\u00ee z\u00eade bi ax\u00ea re wekehev\u00ee dibe.<\/p>\n<p>Civat\u00ean p\u00ea\u015f\u00een \u00ean mirovan ku em dib\u00eajin civaka xwezay\u00ee, bi xwezay\u00ea re tim di nav hev de jiyane, zanib\u00fbne bi xwezay\u00ea re bibin dost. T\u00eakiliya wan bi ax\u00ea, nebat \u00fb ajalan re wek t\u00eakliya d\u00ea-zarok, wek t\u00eakiliya dostek\u00ea\/\u00ee ye. Jiy\u00eena bi xwezay\u00ea re, h\u00eeskirina w\u00ea, r\u00eazdahina w\u00ea dibe helwesteke wijdan\u00ee \u00fb exlaq\u00ee. Di nav hev de b\u00fby\u00eena gir\u00eadana diyalekt\u00eek\u00ee ya per\u00e7ey\u00ean di xweza-gerd\u00fbn\u00ea de di seyra p\u00eakhatina gerd\u00fbn\u00ea de bi taybet\u00ee di jin\u00ea de j\u00ee d\u00eetina w\u00ea p\u00eakan e. L\u00ea h\u00earsa stemkar \u00fb b\u00eakontrol a desthilatiya m\u00ear\u00ea serwer ku v\u00ea seyra xwezay\u00ee, teraza ekoloj\u00eek\u00ee xera kiriye \u00fb ki\u015fki\u015fandiye karesat\u00ea her ku di\u00e7e xweza-gerd\u00fbn\u00ea diki\u015fki\u015f\u00eene kaos\u00ea, ber bi tuneb\u00fbn\u00ea ve dibe.<\/p>\n<p>Di destp\u00eaka \u015faristaniy\u00ea de ger\u00eena li koka qeyrana ekoloj\u00eek\u00ee ku bi qeyrana civak\u00ee re \u00e7iqas di\u00e7e k\u00fbrtir dibe r\u00eaya her\u00ee rast\u00eeb\u00een e. Bi sepandina li ser jin\u00ea ya p\u00eakut\u00ee \u00fb tehak\u00fbma p\u00ea\u015f\u00een, bi jin\u00ea re xweza \u00fb civak j\u00ee di bin tehak\u00fbm\u00ea de hatine p\u00eagirtin. Pergal, qat bi qat\u00ea herifandina ku li mirovahiy\u00ea kiriye li xwezay\u00ea dike. Em bi xezeba pergaleke bi serweriya m\u00ear\u00ea ku bi p\u00ea\u015fxistina berhem\u00ean bi hormon, qirkirina daristanan, bi dem\u00ea re tuneb\u00fbna curey\u00ean ajalan, qir\u00eajkirina av, ax \u00fb heway\u00ea \u00fb bi \u015fandina fezay\u00ea ya bi milyonan am\u00fbr\u00ean peyk\u00ea re hem\u00fb gerd\u00fbn\u00ea qir\u00eaj kiriye, r\u00fbxandiye, ya her\u00ee p\u00eaw\u00eest j\u00ee cudahiyeke mezin xistiye navbera civak \u00fb xwezay\u00ea re r\u00fb bi r\u00fb ne<\/p>\n<p>Di roja me de pirsgir\u00eaka ekoloj\u00eek\u00ee bi qas\u00ee pirsgir\u00eaka azadiya jin\u00ea p\u00eaw\u00eest e. Lewre bi qas\u00ee heb\u00fbna pirsgir\u00eaka edaleta civak\u00ee ya jin\u00ea pirsgir\u00eaka ekoloj\u00eekb\u00fbn\u00ea j\u00ee heye. Bi qas\u00ee p\u00eadiviya jin\u00ea ya bi azadiy\u00ea p\u00eadiviya azadiya ekolojiy\u00ea j\u00ee daba\u015fa axaftin\u00ea ye. Di v\u00ea rew\u015f\u00ea de ger pirsgir\u00eak ji kok\u00ea ve \u00e7areser bike, d\u00ea pergaleke edalet\u00ea ya bi teweray jin\u00ea bike. Di h\u00eala ekolojiy\u00ea de hi\u015fmend\u00eeb\u00fbn\u00ee, bir\u00eaxistin\u00ee \u00fb avakirina civaka v\u00ea j\u00ee yek ji fealiyet\u00ean bingeh\u00een \u00ean pergala edalet\u00ea ya jin\u00ea ye.<\/p>\n<p>Div\u00ea veguheriya hi\u015fmendiya ekoloj\u00eek a li zihniyet\u00ea wisa ten\u00ea bi wateya teor\u00eek\u00ee nebe. Ya ku p\u00eaw\u00eest e v\u00ea bide ziman, tevger, wijdan, exlaq \u00fb xwezay\u00ea. Ji bo avakirina civakeke bitendurist div\u00ea \u015fixul\u00eena ekoloj\u00eek bigh\u00ee\u015fe xwezaya xwe, bi wateyek din bigh\u00ee\u015fe tenduristiy\u00ea. Ji ber v\u00ea yek\u00ea, div\u00ea ji maf\u00ean ajalan bigrin heta parastina daristanan, ji t\u00eako\u015f\u00eena hember endustr\u00eeyal\u00eezm\u00ea bigre heta ji n\u00fb ve p\u00eakan\u00eena xwezay\u00ea peywireke bingeh\u00een ev be \u00fb were rew\u015fa per\u00e7eyek j\u00eaneger a \u00e7alak\u00eetiya civak\u00ee. Bi awayek\u00ee adil\u00ee, exlaq\u00ee \u00fb wijdan\u00ee n\u00eazikb\u00fbna li ekolojiy\u00ea d\u00ea bi xwezay\u00ea re yekpareb\u00fbna ji n\u00fb ve ya civak\u00ea \u00fb h\u00eenb\u00fbna w\u00ea jiyanek di nav ahengek\u00ee de bi p\u00ea\u015f bikeve. \u00c7awa ku ji biw\u00eaje R\u00eaber APO,\u00a0<em>\u201cHesteweriya kes\u00ean ku hesteweriya wan a biyoloj\u00eek\u00ee n\u00eene seqet e\u201d<\/em>\u00a0j\u00ee t\u00ea f\u00eamkirin div\u00ea bi qas\u00ee ku pergala edalet\u00ea ya jin\u00ea ji jiyana civak\u00ee berpirsiyar e ji jiyana ekoloj\u00eek\u00ee j\u00ee xwe berpirsiyar bib\u00eene. Div\u00ea di ser\u00ee de bi candarek her\u00ee bi\u00e7\u00fbk a xwezay\u00ea nih\u00eartina li edalet\u00ea \u00fb t\u00eakil\u00eedan\u00een r\u00eageza bingeh\u00een be.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>Div\u00ea T\u00eakiliy\u00ean Jin \u00fb M\u00ear Xwe Bisp\u00earin R\u00eagez\u00ean Jiyana Hevj\u00eeniya Azad<\/strong><\/p>\n<p>D\u00ea yek ji rojev\u00ean bingeh\u00een \u00ean pergala edaleta civak\u00ee ya sparteya azadiya jin\u00ea j\u00ee ji t\u00eakiliy\u00ean jin \u00fb m\u00ear\u00ee \u00fb pirsgir\u00eak\u00ean ku di dorh\u00eala van t\u00eakiliyan de t\u00ean jiyandin p\u00eak were. R\u00eabertiya me bi destn\u00ee\u015fankirina \u201cHeta t\u00eakiliya di navbera jin \u00fb m\u00ear\u00ee de ney\u00ea t\u00eagih\u00ee\u015ftin, tu pirsgir\u00eaka civak\u00ee ne dikare t\u00eara xwe were t\u00eagih\u00ee\u015ftin ne j\u00ee were \u00e7areserkirin. Di bingeha pirsgir\u00eak\u00ean civak\u00ee de gel\u015fey\u00eet\u00ee heye\u201d dert\u00eene hol\u00ea ku li ser t\u00eakiliy\u00ean jin \u00fb m\u00ear\u00ee wek t\u00eakiliy\u00ean yekejimar \u00fb takekes\u00ee nay\u00ea sekinandin. T\u00eakiliy\u00ean jin \u00fb m\u00ear\u00ee ku ji m\u00eetolojiyan heta olan, ji qan\u00fbn\u00ean meden\u00ee heta dad \u00fb n\u00ear\u00eenan her kesek\u00ee p\u00eanase \u00fb r\u00eazikek l\u00ea aniye heyama her\u00ee bi qeyran a d\u00eeroka xwe dij\u00ee. Di t\u00eakiliy\u00ean malbat\u00ea y\u00ean kevne\u015fop\u00ee de \u00fb di t\u00eakiliy\u00ean spartey\u00ea tetm\u00eenb\u00fbna zayend\u00ee ya bi rojk\u00ee ya kap\u00eetal\u00eezm\u00ea de qirkirina ev\u00een\u00ea t\u00ea jiyandin, her t\u00eakiliya jin-m\u00ear\u00ee hema hema rew\u015feke d\u00eenoy\u00eeb\u00fbn\u00ea digre. Berd\u00eala van d\u00eenoy\u00eeb\u00fbniyan j\u00ee bi fiz\u00eek\u00ee an j\u00ee bi ruh\u00ee dibe bi awayek\u00ee her\u00ee xedar jin dij\u00een. Saziya malbat\u00ea ku kap\u00eetal\u00eezm\u00ea wek qada taybet ji \u00eensafa m\u00ear\u00ee re hi\u015ftiye dibe qadeke ku jin \u00fb zarok t\u00ea de wek rojane d\u00fb\u00e7ar\u00ea tund\u00ee, p\u00eakut\u00ee \u00fb tac\u00eez-tecawiz\u00ea dim\u00eenin. Saziy\u00ean kevne\u015fop j\u00ee li ser jin\u00ea wek diyardeya mal-milk \u00fb nam\u00fbs\u00ea disekinin, rayeya firotin \u00fb ku\u015ftina w\u00ea j\u00ee digrin ser xwe..<\/p>\n<p>P\u00eanaseya mijar\u00ean wek nam\u00fbs, bekaret, z\u00eena, tac\u00eez, tecawiz, t\u00eakiliy\u00ean jin-m\u00ear\u00ee ya di pergal\u00ean hiq\u00fbq\u00ea de bi tevah\u00ee bi n\u00ear\u00eena baviksalar\u00ee ya hezaran salan hatiye \u015f\u00eawandin. A ku derbasdar e hiq\u00fbqa pergaleke ku ji jinan re dervey\u00ee milkb\u00fbna teqez a bavek\u00ee \u00fb m\u00earek\u00ee p\u00ea ve maf\u00ea jiyan\u00ea nas nake. Zayendpar\u00eaziya di zagonan de her\u00ee z\u00eade di van mijaran de xuya ye. Daba\u015f\u00ean ku di zagonan de di leha jinan de ne j\u00ee bi p\u00eakutiya civak\u00ee \u00fb zayendpar\u00eaziya pergala daraz\u00ea ji hol\u00ea t\u00ean rakirin.<\/p>\n<p>Di pirsgir\u00eak\u00ean ku di mijara t\u00eakiliy\u00ean jin-m\u00ear\u00ee de dikevin rojev\u00ea de di leha m\u00ear\u00ee de dab\u00eenkirina lihevkirin\u00ea rew\u015feke ku her tim der t\u00ea hol\u00ea ye. Hal bi hal di rew\u015f\u00ean wiha de t\u00ea zenkirin ku bi \u00eeknakirina jin\u00ea ya di statuya koledariy\u00ea de pirsgir\u00eak \u00e7areser dibin. Gelek deman di encama b\u00fbyer\u00ean bi van awayan de jin berd\u00eal\u00ean gelek giran didin. Div\u00ea bi esasgirtina daxwaz \u00fb beyan\u00ean jinan, pergala baviksalar\u00ee ya li derdora jin\u00ea li ber \u00e7av were girtin p\u00ea ve ji pirsgir\u00eakan re mudax\u00eel\u00ee were kirin. Ger derfet\u00ean ku jin b\u00ea ku di bin p\u00eakutiy\u00ea de bin terc\u00eeh\u00ean xwe bi azad\u00ee bikaribin bikin tunebin ji bo jinan dab\u00eenkirina edalet\u00ea ne p\u00eakan e.<\/p>\n<p>Ji ber v\u00ea yek\u00ea pergalek edalet\u00ea ku azadiya jin\u00ea esas digre div\u00ea p\u00ea\u015f\u00ee bi kr\u00eeter\u00ean ku di t\u00eakiliy\u00ean jin-m\u00ear\u00ee de r\u00eagez\u00ean jiyana hevj\u00eeniya azad diyarker in biryar\u00ea bigre. Div\u00ea bi modelgirtina t\u00eakiliy\u00ean jin-m\u00ear\u00ee y\u00ean civaka kevne\u015fop an j\u00ee modern\u00eeteya kap\u00eetal\u00eest, bi kr\u00eeter\u00ean ku wan p\u00eak an\u00eene biryar ney\u00ean girtin. Bi hi\u015fmendiya ku modern\u00eeteya kap\u00eetal\u00eest \u00fb pergala baviksalar\u00ee \u00eeflasa her\u00ee mezin di v\u00ea qad\u00ea de jiyane n\u00eaz\u00ea mijar\u00ea bibin \u00fb bi qas\u00ea perwerdekirina civak\u00ea ya di van mijaran de derfet\u00ean ku jin bikaribin bibin xwediy\u00ea terc\u00eehan, derfet\u00ean parastin \u00fb perwerdekirin\u00ea werin \u00e7\u00eakirin. Div\u00ea jiyana hevj\u00eeniya azad wek utop\u00eek\u00ee \u00fb t\u00eakiliyeke ku d\u00ea p\u00eak ney\u00ea li ser ney\u00ea sekinandin. D\u00ea te\u015feya t\u00eakiliya bingeh\u00een a jiyana sosyal\u00eest, neteweya demokrat\u00eek di bingeha jiyana hevj\u00eeniya azad de p\u00eak were.<\/p>\n<p><strong>Di Avakirina Neteweya Demokrat\u00eek De Pergala Hiq\u00fbq\u00ea Ya Jin\u00ea Pergala W\u00ea Ya Jiyana Azad e<\/strong><\/p>\n<p>Di avakirina neteweya demokrat\u00eek de di h\u00eala tevgera me de daba\u015feke bingeh\u00een mijara d\u00ea saz\u00eeb\u00fbniya pergala me ya edaleta civak\u00ee \u00e7awa p\u00eak b\u00ea ye. Di jiyana civak\u00ee de tecr\u00fbbey\u00ean ku li qad\u00ean ku em \u00e7alak in der ketine derve p\u00eadiviya k\u00fbrkirina n\u00eeqa\u015f\u00ean me y\u00ean di v\u00ea mijar\u00ea de der dix\u00eene hol\u00ea. Lewre destp\u00eaka prat\u00eek\u00ean ku serkeftina pergal\u00ean civak\u00ee bi \u015f\u00eanber\u00ee li ber \u00e7avan radix\u00eenin h\u00eaza dab\u00eenkirina edalet\u00ea t\u00ea. Di h\u00eala pergala me ya edaleta civak\u00ee de j\u00ee p\u00eadiv\u00ee bi bip\u00ea\u015fxistina saz\u00eeb\u00fbniyeke ku hiq\u00fbq \u00fb zagon ne esas in, di bingeha w\u00ea de exlaq hatiye r\u00fbni\u015ftandin heye.<\/p>\n<p>Di avakirina neteweya demokrat\u00eek de wek partiy\u00ean p\u00ea\u015feng R\u00eabertiya me ji bo PKK \u00fb PAJK\u2019\u00ea misyona protot\u00eepb\u00fbna civaka demokrat\u00eek daniye rast\u00ea. Ji ber v\u00ea yek\u00ea div\u00ea partiy\u00ean p\u00ea\u015feng bi pergala edalet\u00ea ya nav xwe re tems\u00eeliya pergala edaleta civak\u00ee p\u00eak b\u00eenin. Dema ji v\u00ea h\u00eal\u00ea were nih\u00eartin PKK bi tecr\u00fbbeya xwe ya r\u00eaxistin\u00ee ya \u00e7il salan ji bername, r\u00eazikname \u00fb hiq\u00fbq\u00ea z\u00eadetir pergaleke spartey\u00ea exlaq\u00ea bi p\u00ea\u015f xistiye \u00fb ev pergal di nav civak\u00ea de j\u00ee wek p\u00eevanek hatiye pejirandin. Hem di civaka Kurdan de hem j\u00ee di her kes\u00ea ku PKK\u2019\u00ea ji n\u00eaz ve nas dikin de r\u00eazdar\u00ee \u00fb p\u00eaewletiyeke mezin a ji edaleta PKK\u2019\u00ea re p\u00eak hatiye. Saziy\u00ean me an j\u00ee kadroy\u00ean me bi qas\u00ee ku van nirxan tems\u00eel kirine hatine qeb\u00fblkirin, dema di tewereya van r\u00eagezan de xwediy\u00ea n\u00eazikahiyeke t\u00ear neb\u00fbne j\u00ee hatine rexnekirin, hatiye derp\u00ea\u015fkirin ku nikarin tems\u00eeliya PKK\u2019\u00ea bikin. Di v\u00ea h\u00eal\u00ea de partiy\u00ean \u00eedeoloj\u00eek \u00fb kadroy\u00ean wan mukelef\u00ean tems\u00eelkirina exlaqa civakan a ku dij\u00ee ne. T\u00eako\u015f\u00eena me ya \u00e7il salan n\u00ee\u015fan dahiye ku dema di hiz\u00fbra civaka ku bi hev re t\u00ea jiyandin de, di dema w\u00ea \u00fb di cih\u00ea w\u00ea de li ser nebesat\u00ee an j\u00ee s\u00fbc\u00ean \u015fexsan were sekinandin di \u00e7areserkirina pirsgir\u00eakan de \u00fb di civak\u00ea de jiyan\u00eekiriniya r\u00eagez\u00ean exlaq\u00ee dibe r\u00eabazeke ku ba\u015ftir encam\u00ea digre. Di van zem\u00een\u00ean ku wek platform \u00fb dah\u00fbran\u00ea t\u00ean binavkirin de anal\u00eez\u00ean ps\u00eekoloj\u00eek \u00fb sosyoloj\u00eek a \u015fexsan t\u00ean kirin, ji \u00e7anda ku t\u00ea de xwed\u00ee b\u00fbye heta xebat\u00ean ku di nav de \u015f\u00eawey\u00ea girtiye gelek dane t\u00ean nirxandin \u00fb di derbar\u00ea w\u00ee\/\u00ea de biryar t\u00ean dahin. Dema rew\u015fa ku b\u00fbye mijara pirsgir\u00eak\u00ea jin\u00ea eleqedar bike j\u00ee mekan\u00eezmay\u00ean resen dikevin dewrey\u00ea \u00fb bandor\u00ean civaka zayendpar\u00eaz \u00ean li ser heq\u00eeqet\u00ea t\u00ean berterefkirin. Mekan\u00eezmaya ku d\u00ea \u015fopandina biryara ku hatiye girtin \u00fb veguher\u00eena ku w\u00ea\/\u00ee \u015fexs\u00ea\/\u00ee bi xwe li ser xwe \u00e7\u00ea kiriye dab\u00een bike j\u00ee civata ku darizandin\u00ea p\u00eak aniye bi xwe ye. Bi perwerdekirin\u00ea, bi pi\u015ftgir\u00eedahin\u00ea carna bi hi\u015fyariy\u00ea carna bi r\u00ean\u00ee\u015fandan\u00ea j\u00ee be wek\u00ee R\u00eabertiya me di Kongreya 3. a PKK\u2019\u00ea de aniye ziman gih\u00ee\u015ftina \u201cdah\u00fbrana ne ya kes\u00ee ya civak\u00ea, ne ya k\u00ealiy\u00ea, ya d\u00eerok\u00ee\u201d p\u00eak t\u00ea.<\/p>\n<p>Hedefa daw\u00een\u00ee ya pergala me ya edalet\u00ea ku em di qada civak\u00ee de bip\u00ea\u015f bix\u00eenin j\u00ee di nav civak\u00ea de ne bi r\u00eazik \u00fb qaydey\u00ean hiq\u00fbq\u00ee, \u00e7\u00eakirina asteke ku exlaq\u00eeb\u00fbn\u00ea esas digre ye. Ji ber ku partiyek, e\u015f\u00eeret an j\u00ee komeke baweriy\u00ea xwediy\u00ea nirx\u00ean hevpar e d\u00ea di avakirina pergaleke exlaq\u00ee ya di nav xwe de z\u00eade tengasiy\u00ea nek\u015f\u00eene. Kevne\u015fopiy\u00ean exlaq\u00ee y\u00ean bi xasiya xwe ya her civak\u00ea, her koma baweriy\u00ea heta her bir\u00eaxist\u00eeb\u00fbniy\u00ea, \u00e7iqas berevaj\u00eeb\u00fbn\u00ea jiyabe j\u00ee di r\u00eajeyeke diyarkir\u00ee de hatine parastin. Ancax li qad\u00ean civak\u00ee hela dema metropol\u00ean kozmopol\u00eet \u00ean roja me ya \u00eero were fikir\u00een z\u00eadeb\u00fbna nirx\u00ean cih\u00eareng di p\u00ea\u015fxistina pergaleke ten\u00ea spartey\u00ee exlaq\u00ea tengasiyan dert\u00eene hol\u00ea. Herifandin\u00ean ji ber \u00ear\u00ee\u015f\u00ean ku modern\u00eeteya kap\u00eetal\u00eest ji bo ji hol\u00ea rakirina exlaq\u00ea bi domdar kirine j\u00ee lazim e li van tengasiyan werin z\u00eadekirin. Hevpar\u00eeb\u00fbna nirx\u00ean exlaq\u00ee, b\u00ea ku hi\u015fmendiya v\u00ea were \u00e7\u00eakirin bend\u00eamahina \u00e7areserb\u00fbna pirsgir\u00eak\u00ean civak\u00ee ten\u00ea di bingeha r\u00eagez\u00ean exlaq\u00ee y\u00ean diyarkir\u00ee de h\u00eav\u00eekirin d\u00ea ne rast\u00eeb\u00een be. Ancax ev rew\u015f ne ya exlaq\u00ea, encama b\u00eagav\u00eeb\u00fbna pergaleke edalet\u00ea ya sparteya hiq\u00fbq\u00ea j\u00ee dernax\u00eene hol\u00ea. Yek ji l\u00eaferzkirin\u00ean zihniyeta serweriya m\u00ear\u00ee j\u00ee ev mijar e. Nefikir\u00eena j\u00ea w\u00eadetir a pergala hiq\u00fbqa dewletan di v\u00ea n\u00eazikahiy\u00ea de diyarker e. Hal bi hal div\u00ea jin wek mexd\u00fbr\u00ean p\u00ea\u015f\u00een \u00fb daw\u00ee y\u00ean pergala hiq\u00fbqa bidewlet\u00ee bikaribe di nav avakirina pergaleke sparteya exlaq\u00ea de roleke \u00e7alak bil\u00eeze<\/p>\n<p>Ji v\u00ea h\u00eal\u00ea ve yek ji r\u00eageza pergala edaleta civak\u00ee div\u00ea jin, di qada hiq\u00fbqa zayendpar\u00eaz de li hember zihniyeta m\u00ear\u00ea serwer t\u00eabiko\u015fe \u00fb bikaribe edalet\u00ea di nav hiq\u00fbq\u00ea de bi cih bike. Hiq\u00fbqa dewletpar\u00eaz ji cewhera xwe p\u00ea ve n\u00ee\u015faneyeke h\u00eaz \u00fb otor\u00eetey\u00ea ye, pergaleke ji edalet, exlaq \u00fb demokrasiy\u00ea d\u00fbr e. Li gor v\u00ea, hiq\u00fbqa jin\u00ea, pergaleke ku disp\u00eare exlaq \u00fb edalet\u00ea, pergaleke ku v\u00ea jiyan\u00ee dike \u00fb ya ku p\u00eaw\u00eest e bikaribe di \u00e7ar\u00e7oveya edaleta civak\u00ee de bi p\u00ea\u015f bix\u00eene. Hiq\u00fbqa jin\u00ea di aliy\u00ean d\u00eerok\u00ee, felsef\u00ee, \u00eedeoloj\u00eek\u00ee \u00fb gerd\u00fbn\u00ee de pergaleke tevah\u00eetiy\u00ea \u00eefade dike. A ku maf\u00ean civak\u00ea bi taybet\u00ee j\u00ee maf\u00ean jinan h\u00eemaye dike \u00fb di van mijaran de xebat\u00ean ku civak\u00ea ron\u00ee dikin dime\u015f\u00eene ye. Di h\u00eala peli\u015f\u00eena pergala n\u00ear a roja me ya \u00eero de p\u00eadiv\u00ee heye ku edalet, exlaq, wekhev\u00ee, demokras\u00ee \u00fb \u00eeradeya civak\u00ee li navenda hiq\u00fbq\u00ea were bicihkirin. Rastiya ku ji h\u00eala pergala hiq\u00fbqa hey\u00ee ve ku bi zihniyeta serweriya m\u00ear\u00ee hatiye \u00e7\u00eakirin p\u00ea\u015f\u00ee hatiye \u00eenkarkirin cih\u00ea jin\u00ea ya di hiq\u00eeq\u00ea de b\u00fbye. Ji jin\u00ea re ne di hiq\u00fbq\u00ea de ne di edalet\u00ea de ne j\u00ee di qadeke din a jiyan\u00ea de cih hatiye dahin, nikarib\u00fbye bibe xwediy\u00ea gotinek. Di doz\u00ean tund\u00ee y\u00ean pergala hiq\u00fbq-dewletpar\u00eaz \u00ean wek tepisandin, tecawiz, \u00ee\u015fkence \u00fb ku\u015ftin\u00ea y\u00ean li ser jin\u00ea de n\u00eazikahiy\u00ean zayendpar\u00eaz bi rastiyeke ku her dem li r\u00fby\u00ea me dide der dikeve hol\u00ea.<\/p>\n<p>Di roja me ya \u00eero de yek ji sedem\u00ean bingeh\u00een a di civak\u00ea de z\u00eadeb\u00fbna b\u00fbyer\u00ean tundiy\u00ea y\u00ean li ser jin\u00ea b\u00ea \u015fik n\u00eazikahiya cih\u00eakar a pergala hiq\u00fbqa zayendpar\u00eaz a zihniyeta dewlet-desthilat\u00ee ye. Obejkirina zayend\u00ee her\u00ee p\u00ea\u015f\u00ee di norm\u00ean hiq\u00fbq\u00ea de normal t\u00ea d\u00eetin. Jina ku z\u00eadey\u00ee p\u00eanc hezar salan e her tim bi neheqiy\u00ea, b\u00eaedaletiy\u00ea \u00fb koletiy\u00ea hatiye mehk\u00fbmkirin, di civak\u00ea de bi statuya wek \u201cb\u00ea\u00eefet\u201d, \u201cgunehkar\u201d t\u00ea naskirin ev j\u00ee xwe di \u015fexs \u00fb saziy\u00ean dewlet\u00ea heta pergala wan a daraz\u00ea xwe dide der. Li c\u00eehan\u00ea hema hema tek jineke ku d\u00fb\u00e7ar\u00ea tundiy\u00ea neb\u00fbye nemaye. Tundiya arastey\u00ee jin\u00ea di civak\u00ea de rewa t\u00ea d\u00eetin \u00fb ya ku her\u00ee berbelav e j\u00ee tecawiz e.<\/p>\n<p>Tecawiza ku b\u00fbye wek\u00ee \u00e7and\u00ea, di zagon\u00ean hiq\u00fbqa dewlet\u00ea de \u00ead\u00ee wek\u00ee b\u00fbyereke ji roj\u00ea, hatiye negir\u00eengkirin, wek\u00ee dozeke ji r\u00eaz\u00ea li ser t\u00ea sekin\u00een. M\u00eenak, di dozeke tecawiz\u00ea de hewceye ew\u00ea ku were darizandin m\u00ear\u00ea tecawizkar be, berevajiy\u00ea w\u00ea jina mexd\u00fbr ku d\u00fb\u00e7ar\u00ea tecawiz\u00ea b\u00fbye t\u00ea darizandin \u00fb di dadgeh\u00ea an j\u00ee di nav civak\u00ea de dikeve rew\u015fa s\u00fbcdariy\u00ea. S\u00fbcdar\u00ee her tim di elehiya jin\u00ea de t\u00ea kirin. Bi v\u00ea zihniyet \u00fb daraz\u00ea ya ku t\u00ea xwestin were kirin b\u00ea \u015fik \u00eestismarkirin \u00fb marastina bedena jin\u00ea ye. D\u00eesa ku\u015ftin\u00e7n nam\u00fbs\u00ea ku li Kurdistan\u00ea bi taybet\u00ee li gelek her\u00eam\u00ean Rojhilata Nav\u00een berbelav in j\u00ee bi heman away\u00ee bi mebesta ku m\u00ear\u00ee nam\u00fbsa xwe parastiye daxistina cezay\u00ea t\u00ea sepandin, ku\u015ftin, tecawiz \u00fb tundiy p\u00ea\u015fber\u00ee jin\u00ea di r\u00eazik\u00ean hiq\u00fbqa dewletpar\u00eaz de t\u00ea rewakirin. Bi kinas\u00ee pergala hiq\u00fbqa zayendpar\u00eaz a pergala dewlet-desthilatiy\u00ea ku van biryaran destn\u00ee\u015fan dike, zihniyeteke ji edalet \u00fb demokrasiy\u00ea d\u00fbr e. Di v\u00ea rew\u015f\u00ea de \u00e7awa ku bi adil\u00ee n\u00eazb\u00fbna li jin\u00ea p\u00eak nay\u00ea di qan\u00fbn\u00ean s\u00fbc-cezay\u00ea de y\u00ean ku mexd\u00fbr dibin her tim jin in.<\/p>\n<p>Ji ber v\u00ea yek\u00ea p\u00eadiv\u00ee bi hiq\u00fbqeke jin\u00ea heye ku li jin\u00ean ku di civak \u00fb hiq\u00fbq\u00ea de mexd\u00fbr b\u00fbne xwed\u00ee der bikeve, bistr\u00eene \u00fb wan bipar\u00eaze. Yek ji r\u00eageza bingeh\u00een a saz\u00eeb\u00fbniya li ser esas\u00ea pergala edaleta civak\u00ee r\u00eageza edalet\u00ea ku di ser\u00ee de \u00eeradeya civak \u00fb jin\u00ea esas digre biv\u00eanev\u00ea ye. Lewre k\u00eejan saz\u00ee, r\u00eaxistina ku \u00eeradeya gel esas nagre dibe bila bibe di encam\u00ea de dibe ku ji desthilat\u00eevan\u00ee \u00fb burokrat\u00eezm\u00ea xelas nebe \u00fb bi\u015fibe pergala despot\u00eek a hiq\u00fbqa dewletpar\u00eaz. Bi v\u00ea away\u00ea p\u00eawistiya saz\u00eeb\u00fbniya di avakirina civaka pol\u00eet\u00eek \u00fb exlaq\u00ee de b\u00ea \u015fik pergandina p\u00eadiviy\u00ean ferd \u00fb civak\u00ea y\u00ean di her mijar\u00ea de ye. Pergala edaleta jin\u00ea ji xwecihiy\u00ea dest p\u00ea bike heta li hem\u00fb bajar \u00fb nav\u00e7eyan dikare bi\u00e7e r\u00eaxistinb\u00fbniy\u00ea.<\/p>\n<p>Hiq\u00fbqa jin\u00ea p\u00ea\u015f\u00ee ji bir\u00eaxistinkirina pergala xwe ya edalet\u00ea \u00fb bicihkirina hi\u015fmendiya dad\u00ea ya nav civak\u00ea berpirsiyar e. Div\u00ea gir\u00eeng\u00ee ji xebat\u00ean perwerdeh\u00ee-zihniyet\u00ea re were dahin \u00fb haw\u00eerdoreke ku jin di her qad\u00ea de xwed\u00ee maf \u00fb gotin\u00ea ye were avakirin. Di nav gund-baj\u00ear, tax \u00fb meclisan de dikare yek\u00eene \u00fb qom\u00eesyon\u00ean edaleta civak\u00ee ya jin\u00ea werin bip\u00ea\u015fxistin. Ev yek\u00eene bi awayek\u00ee serbixwe, wek\u00ee m\u00eenak bi reseniya jin\u00ea, dikare bi away\u00ea dezgeheke temy\u00eez\u00ea werin bir\u00eaxistinkirin. Pirsgir\u00eak\u00ean t\u00eakildar\u00ea jin\u00ea di van dezgeh\u00ean temy\u00eez\u00ea de -em dikarin ji v\u00ea re platform j\u00ee bib\u00eajin- dikarin li ser were sekinandin \u00fb ber bi \u00e7areser\u00ee ve bi\u00e7in. Bi v\u00ee away\u00ee pirsgir\u00eak\u00ean civak\u00ea \u00fb jinan bixwe ne di dadgeh\u00ean zayendgira dewlet\u00ea, li hereman de, li platform\u00ean gel\u00ean azad an j\u00ee platform\u00ean temy\u00eeza jina azad li ser were sekinandin \u00fb \u00e7areserkirin. Bi v\u00ea away\u00ea pirsgir\u00eak\u00ean civak \u00fb jinan bi xwe ne li dadgeh\u00ean zayendpar\u00eaz \u00ean dewlet\u00ea, li xwecihiy\u00ea, di platform\u00ean gel \u00ean azad an j\u00ee di platform\u00ean temy\u00eez \u00ean jin\u00ea de dikare li serwere sekin\u00een \u00fb were \u00e7areserkirin.<\/p>\n<p>Di her cure pirsgir\u00eak\u00ean tund\u00ee y\u00ean li ser jin\u00ea de bi ra\u00e7avkirina edalet\u00ea, b\u00ea ku di bin siha m\u00ear\u00ee de bin di platforma azad de, div\u00ea n\u00eaz\u00eekahiya bi fikra parastina adil\u00ee, wekhev\u00ee \u00fb \u00e7areseriy\u00ea werin esas girtin. Div\u00ea bi terzeke ku mantiqa s\u00fbc-ceza derbas dike, pirsgir\u00eakan z\u00eadetir bi feraseta exlaq\u00ee \u00e7areser dike bi p\u00ea\u015f bikeve. Pergala edalet\u00ea ya jin\u00ea p\u00ea\u015fik\u00ee ji doz\u00ean di derbar\u00ea jin\u00ea\u00a0 de berpirsiyar e. Lewre\u00a0 ji ber ku n\u00eazikahiya zayendpar\u00eaz a hiq\u00fbqa n\u00ear a li pirsgir\u00eakan jinan ji derawaya s\u00fbc w\u00eadetir nabe, n\u00ee\u015fan dide ku doz\u00ean di derbar\u00ea jin\u00ea de p\u00eadiv\u00ee bi ra\u00e7avkirina pergala edalet\u00ea ya jin\u00ea heye. Her wiha peywireke bigeh\u00een a v\u00ea pergal\u00ea j\u00ee b\u00ea ku bib\u00eaje extiyar, ciwan an jin\u00ean ku di civak\u00ea de mexd\u00fbr b\u00fbne ji wan re \u00eestihdam\u00ea dab\u00een bike, p\u00eadiv\u00ee bi qad\u00ean wek mekan\u00ean akadem\u00ee perwerde \u00fb atolye, navend\u00ean l\u00eakol\u00een\u00ea y\u00ean jinan, mal\u00ean jiyan\u00ea y\u00ean jinan ku rew\u015fa wan a ruh\u00ee, sosoyoloj\u00eek\u00ee \u00fb ps\u00eekoloj\u00eek\u00ee ba\u015f bike j\u00ee heye. Ev mekan bi qas\u00ee ku d\u00ea jinan di h\u00eala fiz\u00eek\u00ee, ps\u00eekoloj\u00eek\u00ee \u00fb ruh\u00ee de bipar\u00eaze, d\u00ea bi derfet\u00ean kar \u00fb p\u00ee\u015fe ku li van deran t\u00ean p\u00ea\u015fk\u00ea\u015fkirin jin, pergal\u00ean xwe y\u00ean jiyana azad ava bikin \u00fb hem d\u00ea h\u00eaza xwe ya cewher\u00ee derx\u00eenin derve \u00fb hem j\u00ee d\u00ea bibin xwediy\u00ea qabiliyeta pir h\u00eal\u00ee \u00fb \u00e7alak bibin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Digel ku \u201cedalet\u201d wek t\u00eageh di gelek zimanan de nav\u00ea jin\u00ea an j\u00ee t\u00eageheke m\u00ea ye bi hezaran salan e ji her\u00ee k\u00fbr ve jiyandina jinan a b\u00eaedaletiy\u00ea dubendiyek mezin e \u00fb mijareke ku div\u00ea were \u00e7areserkirin e. Di r\u00fbpel\u00ean d\u00eerok\u00ea de \u00e7\u00eerok\u00ean bi hezaran jin\u00ean ku hatine \u015fewitandin, ji \u00ee\u015fkencey\u00ea hatine derbaskirin, hatine recmkirin, &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":30670,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[60,78,94],"tags":[],"class_list":["post-30668","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lekolin","category-nuce","category-slide"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.0 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Edaleta Civak\u00ee ya Xwe Spartiye Azadiya Jin\u00ea - Kongra Star<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/kongra-star.org\/?p=30668\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Edaleta Civak\u00ee ya Xwe Spartiye Azadiya Jin\u00ea - Kongra Star\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Digel ku \u201cedalet\u201d wek t\u00eageh di gelek zimanan de nav\u00ea jin\u00ea an j\u00ee t\u00eageheke m\u00ea ye bi hezaran salan e ji her\u00ee k\u00fbr ve jiyandina jinan a b\u00eaedaletiy\u00ea dubendiyek mezin e \u00fb mijareke ku div\u00ea were \u00e7areserkirin e. Di r\u00fbpel\u00ean d\u00eerok\u00ea de \u00e7\u00eerok\u00ean bi hezaran jin\u00ean ku hatine \u015fewitandin, ji \u00ee\u015fkencey\u00ea hatine derbaskirin, hatine recmkirin, &hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/kongra-star.org\/?p=30668\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kongra Star\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-04-27T18:44:18+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/kongra-star.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG_5905a.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"64 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/?p=30668#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/?p=30668\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/79f7f952269ed3ec5e4631123d285945\"},\"headline\":\"Edaleta Civak\u00ee ya Xwe Spartiye Azadiya Jin\u00ea\",\"datePublished\":\"2026-04-27T18:44:18+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/?p=30668\"},\"wordCount\":17578,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/?p=30668#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/IMG_5905a.jpg\",\"articleSection\":[\"L\u00eakol\u00een\",\"N\u00fb\u00e7e\",\"Slide\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/?p=30668\",\"url\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/?p=30668\",\"name\":\"Edaleta Civak\u00ee ya Xwe Spartiye Azadiya Jin\u00ea - Kongra Star\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/?p=30668#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/?p=30668#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/IMG_5905a.jpg\",\"datePublished\":\"2026-04-27T18:44:18+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/79f7f952269ed3ec5e4631123d285945\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/?p=30668#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/?p=30668\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/?p=30668#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/IMG_5905a.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/IMG_5905a.jpg\",\"width\":1000,\"height\":1500},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/?p=30668#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Edaleta Civak\u00ee ya Xwe Spartiye Azadiya Jin\u00ea\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/\",\"name\":\"Kongra Star\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/79f7f952269ed3ec5e4631123d285945\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/405097e3cbbb6a62a71e0352a4f4edbcf0c5c91ae14cc546efc8e7ad10c35b4d?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/405097e3cbbb6a62a71e0352a4f4edbcf0c5c91ae14cc546efc8e7ad10c35b4d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/405097e3cbbb6a62a71e0352a4f4edbcf0c5c91ae14cc546efc8e7ad10c35b4d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/kongra-star.org\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Edaleta Civak\u00ee ya Xwe Spartiye Azadiya Jin\u00ea - Kongra Star","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/kongra-star.org\/?p=30668","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Edaleta Civak\u00ee ya Xwe Spartiye Azadiya Jin\u00ea - Kongra Star","og_description":"Digel ku \u201cedalet\u201d wek t\u00eageh di gelek zimanan de nav\u00ea jin\u00ea an j\u00ee t\u00eageheke m\u00ea ye bi hezaran salan e ji her\u00ee k\u00fbr ve jiyandina jinan a b\u00eaedaletiy\u00ea dubendiyek mezin e \u00fb mijareke ku div\u00ea were \u00e7areserkirin e. Di r\u00fbpel\u00ean d\u00eerok\u00ea de \u00e7\u00eerok\u00ean bi hezaran jin\u00ean ku hatine \u015fewitandin, ji \u00ee\u015fkencey\u00ea hatine derbaskirin, hatine recmkirin, &hellip;","og_url":"https:\/\/kongra-star.org\/?p=30668","og_site_name":"Kongra Star","article_published_time":"2026-04-27T18:44:18+00:00","og_image":[{"width":1000,"height":1500,"url":"https:\/\/kongra-star.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG_5905a.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"64 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/kongra-star.org\/?p=30668#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/kongra-star.org\/?p=30668"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/kongra-star.org\/#\/schema\/person\/79f7f952269ed3ec5e4631123d285945"},"headline":"Edaleta Civak\u00ee ya Xwe Spartiye Azadiya Jin\u00ea","datePublished":"2026-04-27T18:44:18+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/kongra-star.org\/?p=30668"},"wordCount":17578,"image":{"@id":"https:\/\/kongra-star.org\/?p=30668#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/kongra-star.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG_5905a.jpg","articleSection":["L\u00eakol\u00een","N\u00fb\u00e7e","Slide"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/kongra-star.org\/?p=30668","url":"https:\/\/kongra-star.org\/?p=30668","name":"Edaleta Civak\u00ee ya Xwe Spartiye Azadiya Jin\u00ea - Kongra Star","isPartOf":{"@id":"https:\/\/kongra-star.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/kongra-star.org\/?p=30668#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/kongra-star.org\/?p=30668#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/kongra-star.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG_5905a.jpg","datePublished":"2026-04-27T18:44:18+00:00","author":{"@id":"https:\/\/kongra-star.org\/#\/schema\/person\/79f7f952269ed3ec5e4631123d285945"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/kongra-star.org\/?p=30668#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/kongra-star.org\/?p=30668"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/kongra-star.org\/?p=30668#primaryimage","url":"https:\/\/kongra-star.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG_5905a.jpg","contentUrl":"https:\/\/kongra-star.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/IMG_5905a.jpg","width":1000,"height":1500},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/kongra-star.org\/?p=30668#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/kongra-star.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Edaleta Civak\u00ee ya Xwe Spartiye Azadiya Jin\u00ea"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/kongra-star.org\/#website","url":"https:\/\/kongra-star.org\/","name":"Kongra Star","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/kongra-star.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/kongra-star.org\/#\/schema\/person\/79f7f952269ed3ec5e4631123d285945","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/405097e3cbbb6a62a71e0352a4f4edbcf0c5c91ae14cc546efc8e7ad10c35b4d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/405097e3cbbb6a62a71e0352a4f4edbcf0c5c91ae14cc546efc8e7ad10c35b4d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/405097e3cbbb6a62a71e0352a4f4edbcf0c5c91ae14cc546efc8e7ad10c35b4d?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/kongra-star.org\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kongra-star.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30668","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kongra-star.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kongra-star.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kongra-star.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kongra-star.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30668"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kongra-star.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30668\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30671,"href":"https:\/\/kongra-star.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30668\/revisions\/30671"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kongra-star.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/30670"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kongra-star.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30668"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kongra-star.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30668"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kongra-star.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30668"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}