Ji Bo Misogerkirina mafên jinan Yekîtiya Parêzerên Kurd Panelek Lidarxist

Di nav guhertinên siyasî û yasayî yên li Sûriyeyê de, daxwazên ji bo xurtkirina mafên jinan û garantîkirina beşdariya wan a bi bandor di şekildana pêşeroja welêt de, û nasîna wan wekî hevkarên bingehîn di avakirina civakê û bidestxistina aştiyê de zêde dibin. Ji vê perspektîfê ve, çalakî û panêl mafên hiquqî parastina destkeftiyên destûrî û yasayî yên jinan û xebata ji bo zêdekirina hebûna wan di hemî aliyên jiyana giştî de ronî dikin.

Di vê çarçoveyê de, Yekîtiya Parêzerên Kurd, bi rêya Meclisa Jin, îro, Sêşemê, 12ê Gulanê, li bajarê Qamîşloyê panêlek hiquqî bi sernavê “Bi hev re ji bo garantîkirina mafên jinan di Destûra Sûriyeyê de” li dar xist. Di panêlê de beşdariyeke berfireh ji parêzer û çalakvanên jin ên pispor di mafên jinan de, digel hejmarek ji kesên ku bi mijarên yasayî û destûrî re eleqedar dibin, hatin ba hev.

Panêl bal kişand li ser rastiya mafên jinan di destûrên Sûriyê yên li pey hev de axivî, bi balkişandina ser peyman û peymanên navneteweyî yên li ser mafên jinan, ji bilî vekolîna garantiyên destûrî yên ku di her destûreke nû ya Sûriyê de hewce ne ku mafên jinan garantî bike û rola wan di civakê de zêdetir bike.

Panêl ji sê mijarên sereke pêk dihat. Ya yekem, ku ji hêla parêzer Şukriya Yûsif ve hate pêşkêş kirin, mijara jinan di destûrên Sûriyê yên li pey hev de nîqaş kir. Wê qonaxên cûda yên destûrên Sûriyê û asta ku ew pirsgirêk û mafên jinan çareser kirine nirxand, û rave kir ku gelek destûrên berê nekarîn bi têra xwe mafên jinan biparêzin. Her çend hin nivîsên qanûnî wekheviyê çareser dikirin jî, pêkanîna wan bi sînor ma.

Herwiha Şukriya tekez kir ku jinên Sûriyê bi dehan salan ji dûrxistina qanûnî û civakî êş kişandine. Wê destnîşan kir ku qonaxa heyî pêdivî bi nivîsandina destûrek demokratîk heye ku wekheviya rastîn di navbera jin û mêran de garantî bike û beşdariya jinan di jiyana siyasî, civakî û qanûnî de bêyî ti cudahî misoger bike.

Babeta duyemîn, bi sernavê “Peyman û Rêkeftinên Navneteweyî yên ku ji hêla Sûriyê ve hatine îmzekirin”, ji hêla parêzer Roja Xelef ve hate pêşkêş kirin. Wê li ser peymanên navneteweyî yên herî girîng ên têkildarî mafên jinan, di nav wan de ya herî girîng Peymana Jiholêrakirina Hemû Cureyên Cudakariya li dijî Jinan CEDAW, ji bilî peymanên din ên NY ku parastina jinan û pêşvebirina rola wan di civakê de destnîşan dikin, nîqaş kir.

Şukriya di berdewamiya axaftina xwe de  behsa pabendbûna Sûriyeyê bi van peymanan û bandora wan li ser rewşa yasayî û mafên hiquqî kir, û rave kir ku gelek bendên têkildarî mafên jinan hîn jî hewceyê pêkanîna pratîkî û guhertinên yasayî ne da ku lihevhatina qanûnên Sûriyeyê bi peymanên navneteweyî yên mafên mirovan û mafên jinan re misoger bikin.

Rûniştina sêyemîn, bi sernavê “Mafên Jinan di Destûra Nû de”, ji hêla parêzer Zîva Îsa ve hate pêşkêş kirin.

parêzer Zîva Îsa ya ji Nivîsgeha Jinan a Hesekê ya girêdayî Yekitiya Parêzeran bal kişand ser mafên divê di destûra Sûriyeyê de ji bo parastina jinan werin garantîrkirin.

Ji van mafan ev in; sînordarkirina zewaca keçên biçûk, peydakirina lênêrîna tendirustî ji bo dayik û zarokê, misogerkirina mafê jinê ya kar, xwedîkirin û mîratê, piştgirîkirina projeyên aborî yên jinê, her wiha parastina wan ji şîdetê, destdirêjiyê û cinayetên kuştina jinan û krîmînalîzekirina her cureyê şîdetê li dijî jinan.

Piştî mijar bi dawî bûn, beşdaran bal kişand ser pêwîstiya beşdariya rasterast a jinan di nivîsandina destûrê de, ji nû ve nirxandina hin qanûnên rewşa kesane yên ku jinan bi têra xwe naparêzin û pêwîstiya xurtkirina rola wan a siyasî û îdarî.

Di nîqaşan de her wiha girîngiya parastina destkeftiyên ku ji hêla jinan û şoreşê ve hatine bidestxistin û pêwîstiya tevlîkirina YPJˊê di nav Wezareta Parastinê ya Sûriyeyê de hate destnîşankirin.

Di dawiya panelê de hat gotin ku wê xebat û têkoşîna ji bo avakirina Sûriyeyeke demokratîk ku mafên tevahî pêkhateyan biparêze di serî de jî mafên jinan dewam bike.