Li parka Azadî a bajarê Qamişlo panêlek guftogoyî ji bo piştgirita YPJ û Rola jin di destûrê de di bin dirûeya “Suriya vedguhere…û mafê jin şax dide di parastin û destûr de” di van kêliyan de panêl hat li darxistin.
Gotina vekirinê ji aliyê Nivîsgeha Têkiliyên Partiya Yekîtiya Demokrat PYD e Sema Begdaş ve hat kirin.
Di axaftina vekirinê de li panêla meclisa jin a partiya me, Sema Bekdaş, Hevseroka Ofîsa Têkiliyên Giştî ya partiya Partiya Yekîtiya Demokratîk (PYD), girîngiya rola jinan di pêvajoya veguhertina demokratîk de û pêwîstiya parastina destkeftiyên ku bi têkoşîn û qurbaniyên jinan di salên borî de hatine bidestxistin, tekez kir.
Sema silavên xwe ji hemû jinên beşdar di panêlê de û ji her jinekê re şand ku ji bo mafên jinan, hem li hundir û hem jî li derveyî Sûriyeyê, têkoşîn kiriye û berdewam dike, û piştrast kir ku destkeftiyên ku hatine bidestxistin encama têkoşînek dirêj û hewldanên berdewam ên jinan di warên cûrbecûr de ne.
Wê destnîşan kir ku qonaxa heyî parastin û xurtkirina van destkeftiyan û bikaranîna derfetên ku ji bo jinan hene ji bo xurtkirina hebûn û rola wan di civakê de hewce dike. Wê tekez kir ku dijwarî ne tenê di bidestxistina mafan de ye, lê di parastin, pêşxistin û misogerkirina berdewamiya wan de jî ye. Wê diyar kir ku Şoreşa Rojava bi saya rol û beşdariya wan a çalak di warên cûrbecûr de gelek destkeftiyên jinan bi dest xistiye, û tekez kir ku ezmûna jinan şiyana wan a beşdarbûna di rêvebirina civakê û girtina biryaran de îspat kiriye.
Sema piştrast kir ku armanc ji destpêka şoreşê ve avakirina Sûriyeyek demokratîk û beşdar bû, ji ber ku demokrasiya rastîn bêyî garantîkirina mafên jinan û beşdariya wan a bi bandor di hemû sazî û warên jiyanê de nayê bidestxistin.
Her wiha wê baweriya xwe bi îrade û hêza jinan anî ziman û destnîşan kir ku ezmûnên pratîkî, di nav de pergala hevserokatiyê û beşdariya jinan di pozîsyonên berpirsiyariyê yên cûrbecûr de, şiyana wan a rêberiya qonaxa heyî û beşdarbûna di avakirina pêşerojek dadmendtir de îspat kirine.
Wê zêde kir ku jin di sedsala 21’an de rêvberiya veguherînên mezin dikin, û têkoşîna ji bo azadî û wekheviyê dê berdewam bike heya ku civakek demokratîk were bidestxistin ku mafên hemû pêkhateyên wê garantî dike.
Di dawiyê de, Sema Bekdaş tekez kir ku pêwîst e jin di warên cûrbecûr de bibin biryarder, û bang li jinên Sûrî kir ku hewlên xwe bikin yek û bi hev re têbikoşin da ku van destkeftiyan biparêzin û Sûriyeyek demokratîk ava bikin. Wê hêviya xwe anî ziman ku ev panêl dê ji bo peydakirina nêrîn û pêşniyarên pratîkî bibe alîkar ku ji bo pirsgirêkên ku jin pê re rû bi rû ne çareseriyan bibînin û rola wan di qonaxa pêş de zêde bikin, û tekez kir ku baweriya bi xwe, îrade û têkoşîn rêya parastina şoreşa jinan û destkeftiyên wê ne.
Di mijara yekem a panêlê de,Rûksen Mihemed, berdevka Yekîneyên Parastina Jin (YPJ), rûniştina yekem, bi sernavê “Rola YPJ û Parastina Berdewam a Mafên Jinan” pêşkêş kir. Wê behsa têkoşîna jinan li Rojava û rola Yekîneyên Parastina Jin di parastina civakê û xurtkirina îradeya jinan de kir.
Di pêşkêşiya xwe de, Rûksen Mihemed tekez kir ku jinên li Rojava, ji destpêka şoreşê heta îro, têkoşînek dirêj dane û şiyana xwe ya parastina xwe û civaka xwe û beşdarbûna çalak di warên cûrbecûr de îspat kirine.
Rûksen destnîşan kir ku jinên li Rojava bi saya rola dayikan ku bawerî û biryardarî di nifşên pêşerojê de çandin, li ser nirxên welatparêzî û evîna civaka xwe mezin bûne. Wê piştrast kir ku tevî şert û mercên dijwar û hejmara wan a kêm di destpêka şoreşê de, jinan şiyana xwe ya rêxistinkirinê û beşdarbûna di rêveberiya civakê de, li ser bingeha prensîba azadiya jinan, îspat kirin. Wê rave kir ku Yekîneyên Parastina Jin (YPJ) ji bo parastina civakê û parastina nirxên mirovan têkoşînek mezin dane, bi gelek dijwarî û zehmetiyan re rû bi rû mane. Lê belê, ew bi saya piştgiriya gel û piştgiriya bêdawî ya dayikan karibûn van astengiyan derbas bikin, ku ev yek bû sedema guhertina nêrîna kevneşopî ya li ser rola jinan û şiyana wan a biryardanê û avakirina kesayetiyên serbixwe.
Wê tekez kir ku rêwîtiya YPJ ê tijî destkeftî û qurbaniyan e, û bi hezaran şehîdan jiyana xwe ji bo azadî û parastina civakê dane. Wê tekez kir ku armanca sereke ya xebata yekîneyan bidestxistina azadiya jin û civakê ye.
Rûksene Mihemed behsa rola YPJ ê di qonaxên cûda de kir, nemaze di şerên rizgarkirina Kobanî, Reqa û deverên din de, ku şervanên YPJ ê li eniyên pêş bûn, hêza xwe ji baweriya xwe bi doza azadiyê û ji piştgiriya gel û dayikên xwe digirtin.
Wiha lê zêde kir ku YPJ’ê li dijî DAIŞ’ê, îdeolojiya tundrew û zihniyeta baviksalar a ku di dîrokê de hewl daye jinan bindest bike, û rola wan bêbandor bike, têkoşîneke mezin da. Wê piştrast kir ku têkoşîna jinan îspat kiriye ku azadiya civakê bêyî azadiya jinan nayê bidestxistin. Derbarê qonaxa heyî de, Rûksene Mihemed rave kir ku nîqaşên li ser entegrasyon û serdema veguhêz divê bi naskirina mafên jin û rola wan re werin kirin. Wê tekez kir ku hebûna Yekîneyên Parastina Jin YPJ ê di nav saziyên parastinê yên Sûriyeyê de mafekî rewa ye, ji ber ku jin stûnek bingehîn di avakirin û parastina civakê de temsîl dikin.
Wê tekez kir ku hebûna jinan li hemû herêm û saziyên Sûriyeyê pêwîst e, û girîngiya veşartina vê rastiyê an jî paşguhkirina rola ku jinan di salên dawî de lîstine, tekez kir. Wê piştrast kir ku felsefeya azadiya jinan bûye faktorek bingehîn di guhertina civakî de.
W, diyar kir ku daxwazên jinan di destûra nû ya Sûriyeyê de rewa ne, û ku têkoşîn dê berdewam bike da ku mafên hemû jinan garantî bike, ji ber ku bidestxistina mafên jinan gavek bingehîn e ber bi avakirina Sûriyeyek demokratîk û dûrketina ji tundûtûjî û şer ve.
Rûksen Mihemed di dawiyê de destnîşan kir ku ev sedsala jinan e, û danûstandina nêrîn û pêşniyaran di navbera jinan û hêzên civakî de dê bibe alîkar ku maf werin misogerkirin û pêşerojek dadmendtir çêbibe. Wê tekez kir ku jin bêyî ku li beramberî dijwarî û zehmetiyan bin, dê têkoşîna xwe bidomînin.
Di mijara duyem a panêlê de ,Hevseroka Partiya Yekîtiya Demokratîk (PYD) Perwîn Yûsif, bi sernavê “Mafên Jinê di Destûrê de” pêşkêş kir. Ev mijar girîngiya misogerkirina mafên jinan û xurtkirina rola wan di qonaxa destûrî ya pêşerojê de anî ziman.
Di pêşkêşiya xwe de, Perwîn Yûsif tekez kir ku pirsgirêkên jinan êdî ne tenê meseleyek daxwazên taybetî ne, lê bûne pîvanek bingehîn ji bo asta demokrasiyê di civakan de û şiyana wan a avakirina pergalên siyasî û civakî yên li ser bingeha edalet û wekheviyê. Wê destnîşan kir ku her veguherînek rastîn li Sûriyeyê bêyî naskirina rola dîrokî ya ku jinên Sûriyeyê lîstin û misogerkirina beşdariya wan a çalak di şekildana pêşeroja welêt de, nikare temam bibe..
Wiha destnîşan kir ku her çend di destûrên berê de hin bendên têkildarî wekhevî û mafên jinan hebûn jî, ev bend pir caran ji ber nebûna garantiyên qanûnî û saziyî yên ku prensîbên destûrî vediguherînin mafên rastîn ên jinan, ji pêkanîna pratîkî dûr man. Perwîn Yûsif tekez kir ku pêwîst e destûra nû ya Sûriyeyê bendên zelal û eşkere yên ku wekheviya tevahî di navbera jin û mêran de garantî dikin, mafên siyasî, civakî û aborî yên jinan diparêzin û pêşî li her cûre cudakarî û tundûtûjiyê li dijî wan digirin, dihewîne. Wê tekez kir ku mafên jinan divê beşek bingehîn a peymana civakî ya nû bin.
Her wiha girîngiya beşdariya jinan ji qonaxên destpêkê yên nivîsandina destûrê ve tekez kir, hebûna wan di komîteyên nivîsandina destûrî û di saziyên biryardanê de wekî garantiyek rastîn a ku pirsgirêk û mafên jinan dê bibin beşek yekgirtî ya pêşeroja Sûriyeyê, ne tenê formalîte, bihesibîne.
perwîn bal kişand ser girîngiya damezrandina prensîba wekheviyê di temsîlkirinê de di nav saziyên yasadanîn, rêveberî û rêveberiyê de, ji bilî garantîkirina mafê jinan ji bo beşdariya siyasî û biryardanê. Wê destnîşan kir ku ezmûna jinan li Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê şiyana jinan a birêvebirina karûbarên giştî û beşdarbûna bi bandor di avakirina saziyan de nîşan daye.
perwîn wiha bi dawî kir’ku ezmûnên ku jinan di salên dawî de, çi di warên siyasî, civakî, an parastinê de, jiyan kirine, îspat kirine ku jin di parastina civakê û pêkanîna veguherînên mezin de hevkarên bingehîn in, û ku hêzdarkirina wan a destûrî û qanûnî gavek bingehîn ber bi avakirina Sûriyeyek demokratîk û piralî ve pêk tîne. Perwîn Yûsif tekez kir ku bicihkirina mafên jinan di destûrê de ne tenê daxwazek taybetî ya jinan e, lê belê mijarek civakî û neteweyî ye ku bi pêşeroja Sûriyeyê ve girêdayî ye, û avakirina dewletek li ser bingeha azadî, edalet û hevwelatîbûna wekhev, hewce dike ku rola jinan wekî hevkarek rastîn di biryardan û avakirina pêşerojê de were nas kirin.
panêl bi encamnameyekê ji aliyê Hûriya Şemdîn ve hatin xwendin bi dawî bû.
encamname wiha ye:
Di bin sernavê “Sûriye tê guhartin: Mafên Jinan di berevanî û Destûrê de Koka Xwe digirin” de, panêla meclisa Jin a Partiya Yekîtiya Demokratîk (PYD) li Parka Azadî ya li Qamişlo, bi beşdariya 250 jinên ku nûnertiya rêxistinên civaka sivîl, partiyên siyasî û Yekîneyên Parastina Jina (YPJ) dikin, di gel hejmarek rewşenbîr, jinên serbixwe û çalakvanên di karûbarên giştî de, hate lidarxistin…
Panêl bi axaftina vekirinê ya Sama Bakdash, berdevka Partiya Yekîtiya Demokratîk (PYD), dest pê kir. Di axaftina xwe de, wê behsa hesasiyeta qonaxa niha ya ku Sûriye tê re derbas dibe, di nav veguherînên siyasî yên berdewam de kir. Wê tekez kir ku ev qonax berpirsiyariyek zêde dide ser jinan û saziyên wan ên siyasî û sivîl, û ji wan dixwaze ku hewl û nêrînên xwe bikin yek da ku destkeftiyên ku bi têkoşîna jinan di salên borî de hatine bidestxistin biparêzin. Wê her wiha girîngiya parastina destkeftiyên şoreşa jin, di nav wan de Yekîneyên Parastina Jinan (YPJ), ku ji ber rola wan a bingehîn di parastina civakê û parastina nirxên azadî û demokrasiyê de, hem li herêmê û hem jî li navneteweyî bûne modelek ku were şopandin, destnîşan kir.
Piştî vê yekê, rûniştinên panêlê dest pê kir, ku li ser du mijarên sereke disekinîn. Mijara yekem, ku ji hêla Rûksen Mihemed, nûnera YPJ ve hate pêşkêş kirin, rola YPJ di Şoreşa Rojava, li Sûriyeyê û di parastina herêmên Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê ji gefên cûrbecûr de destnîşan kir. Ezmûna rêxistinî û leşkerî ya Yekîneyên Parastina Jin (YPJ) û qurbaniyên şervanên jin di parastina civakê de jî hatin nirxandin. Di vê navberê de, pirsgirêkên siyasî û leşkerî yên ku ev hêz niha pê re rû bi rû ne, û her wiha pêwîstiya naskirina fermî ya rola wan û entegrekirina wan di nav sîstema parastinê ya Hêzên Demokratîk ên Sûriyeyê de ji bo misogerkirina rol û statuya wan a berdewam, hatin nîqaşkirin…
Pêşkêşiya duyemîn ji hêla Perwîn Yûsif, hevseroka Partiya Yekîtiya Demokratîk (PYD) ve hate kirin, ku axaftina xwe li ser têkiliya di navbera jinan û destûrê de di Sûriyeya pêşerojê de kir. Wê tekez kir ku her veguheztinek siyasî an pêvajoyek nivîsandina destûrê ya nû dê demokratîk an dadperwer nebe heya ku beşdariya jinan a bi bandor û wekhev di hemû qonaxan de garantî neke. Wê her wiha tekez kir ku pêwîst e mafên siyasî, civakî û yasayî yên jinan di destûra pêşerojê de werin bicihkirin û prensîba hevkariya wekhev di saziyên dewletê û mekanîzmayên biryardanê de were garantîkirin.
Di dawiya her du rûniştinan de, qad ji bo nîqaşê hate vekirin. Panêl şahidiya destwerdan û nerînên cihêreng ji beşdaran kir, ku li ser gelek mijarên sereke sekinîn, bi taybetî pêwîstiya yekirina helwesta femînîst a Sûrî ji bo parastina mafên jinan, girîngiya parastina Yekîneyên Parastina Jin(YPJ) wekî yek ji destkeftiyên herî girîng ên şoreşê, û pêwîstiya beşdariya jinan di pêvajoya veguhêz de, di nivîsandina destûra nû de, û di hemû saziyên rêveberî û rêveberiyê yên pêşerojê de.
Li ser bingeha nîqaşên ku di dema panêlê de hatine pêşkêş kirin, beşdaran hejmarek encam û pêşniyar derxistin, yên herî girîng ev in:
1- Tekez li ser pêwîstiya parastina destkeftiyên jinan û nehiştina ku ew di bin tu şert û mercên siyasî an qanûnî de werin paşve xistin.
2- Piştgiriya naskirina fermî ya rola Yekîneyên Parastina Jin û misogerkirina hebûna wan a berdewam wekî hêzek parastinê ya rêxistinkirî.
3- Garantîkirina beşdariya bi bandor û wekhev a jinan di hemû qonaxên pêvajoya siyasî û veguhêz de li Sûriyê.
4- Xebat ji bo bicihkirina mafên jinan û prensîba wekheviya tevahî di her destûra Sûriyê ya pêşerojê de.
5- Xurtkirina hevrêzî û çalakiyên hevbeş di navbera rêxistin, partî û tevgerên jinên Sûriyeyê de ji bo yekkirina hewldan û nêrînan.
6- Redkirina hemû şêweyên cudakarî û dûrxistina jinan di jiyana siyasî û civakî de.
7- Tekez kirin ku avakirina Sûriyeyek demokratîk û aram beşdariya jinan wekî hevkarên bingehîn di biryardanê û şekildana pêşeroja welat de pêwîst dike.
Panêl bi piştrastkirina berdewamiya hewldanên hevbeş di navbera kom û rêxistinên jinan ên cûrbecûr de ji bo parastina mafên jinan û zêdekirina rola wan di warên cûrbecûr ên siyasî, destûrî û parastinê de, li gorî xwestekên jinên Sûriyeyê ji bo azadî, wekhevî û demokrasiyê, bi dawî bû.
