Di dehsalên dawî de, Rojhilata Navîn şahidiya veguherînên siyasî yên kûr kiriye. Ev ne tenê guhertinên di hikûmetan de an guhertinên di hevpeymanan de bûn, lê belê erdhejên jeopolîtîk bûn ku rewşa psîkolojîk û civakî ya gelên herêmê ji nû ve şekil dan. Ji şoreşên Bihara Erebî, ku bi dirûşmeyên azadî û rûmetê dest pê kirin, bigire heya şerên navxweyî yên ku tevna neteweyî ji hev parçe kirin, bigire heya destwerdanên navneteweyî yên ku rewşê girantir kirin, bigire heya rabûna tevgerên tundrew ên ku valahiyên siyasî bikar anîn, Rojhilata Navîn bûye şanoya pevçûnên bêdawî û êşên nayê hejmartin.
Polîtîkayên ku îro têne şopandin ne tenê ji bo ku axê bikin bikin bin kontrola xwe armanc dikin, lê di heman demê de ji bo ku ji nû ve şekil bidin takekesê digrin armanca polîtîkayên xwe. Amûrên şerê kevneşopî li kêleka “şerê taybet” têne bikar anîn ku nasname, hiş , fikir û aîdiyetê hedef digire. Kaos tê çandin, tirs tê hilberandin, û civak têne çêkirin ku bêtir ji hilweşînê re hesas bin û di hêza berxwedaniyê qels bikevin.
Di vê çarçoveyê de, jin êdî ne tenê qurbanî ne; ew bûne sembolên têkoşîna ji bo rûmetê. Zarok êdî ne tenê êş dikişînin, lê şahidên hilweşîna nirxan in. Ciwan êdî ne tenê enerjiya windakirî ne. Ew bûne sotemeniya nakokiyên ku eleqeya wan bi wan re tune ye, û xewnên ku berî jidayikbûnê hatine veşartin.
Rojhilata Navîn îro li ser xaçerêyekê ye: di navbera berdewamiya çerxa tundûtûjî û hilweşînê de, bi îradeya gel, hişmendiya mirovan, û qîrîna jiyanê li hember mirinê ji kavilan rabûn
Windakirina welat û windakirina mirovahiyê: Dema ku erd dibe sirgûn û nasname dibe barek
Di dilê Rojhilata Navîn de, ku şaristanî li ser qeraxên çeman hatine avakirin û helbest li ser dîwarên perestgehan hatine nivîsandin, welat îro bûye qada şer, penagehek winda, û bîranînek ku di dil de ji ya ku li ser erdê tê jiyîn bêtir tê hilgirtin. Sînor êdî nexşeyek aîdiyetê xêz nakin; berevajî vê, birîn diyar dikin ka em kî ne, em li ku ne, û çi ji me dimîne.
Şerê Taybet: Dema ku Ruh Berî Laş Tê Armanckirin
Şer ne tenê bombe û mûşek in; ew di heman demê de polîtîkayên veşartî ne ku li dijî civakan têne kirin da ku wan ji hundir perçe bikin. Îtîraz tê çandin, dabeşkirin tê gurkirin, û amûrên ragihandinê û dezenformasyonê têne bikar anîn da ku rastiyê binxumînin. Jin di beden û nasnameyên wan de têne hedefgirtin; ew têne tecawizkirin da ku neteweyê bê rûmet bikin lewra jin neçar dibin ku bêdeng bimînin da ku sûc neyê eşkerekirin. Zarok têne girtin an jî ji cih û warên xwe têne derxistin, ji perwerde, lîstik û ewlehiyê bêpar in, û tirs li şûna xewnan di wan de tê çandin
Ciwan, ku berê çavkanî û tamînata hêviyê bûn, di nav bêhêvîtiyê têne avêtin, di bin xizaniyê de asê mane, û di bêkariyê de têne xeniqandin, heya ku tevlîbûna komek çekdar, toreke fihûşê, an koçberiya neqanûnî dibe vebijarka berdest a bi tenê.
Penaberiya a Bi darê Zorê: Dema ku Mirov Ji Kokê Tê Hilkirin
Penaberiya a Bi darê Zorê ne tenê tevgerek ji cîhekî derbasî cîhekî din e; ew rakirina bîr, ziman, rêûresmên rojane, bêhna nan a sibehê û dengê berbanga êvarê ye. Mirov ji bo ku werin jibîrkirin, li gorî berjewendiyên hêzên mezin ji nû ve werin şekilkirin, bibin hejmar di kampekê de, karkerek bê maf, an laşek ku di bazara jibîrkirinê de tê firotin û têne koçberkirin.
Jin bi zarokên xwe re têne koçberkirin, neçar dimînin ku di şert û mercên ne guncaw ji rûmeta mirovan re bijîn, û bi hemî awayên wê rastî destavêtinê tên. Zarok ji dibistanên xwe, hevalên xwe, pêlîstokên xwe têne dûrxistin, û neçar dimînin ku berî ku mezin bibin barê mezinan hilgirin.
Windakirina welat = Windakirina mirovahiyê
Ma mirov dikare piştî windakirina welatê xwe xwe ji nû ve ava bike?
Erê, lê bi bihayek giran. Welat ne tenê ax e; ew hestek ewlehiyê ye, neynikek nasnameyê ye, û mejî û hemêza sereke ya rûmetê ye. Dema ku welatek winda dibe, hesta aîdiyetê winda dibe, û mirov dest bi lêgerîna alternatîfan dikin, hin tarî, hin wêranker
Hin kes ne ji ber ku xerab in, lê ji ber ku winda bûne, serî li kiryarên helweşîner didin. Hin kes ne ji ber ku bê exlaqin, lê ji ber ku vebijarkên din tuneye, serî li fuhuşê didin. Mirov dibe mexlûqekî nazik, li cîhanekê digere ku ji bilî redkirinê tiştek din pêşkêş nake, li xwarin, dilgermî û wateyê digere.
Lê… gelo hêvî heye ?
Li gel her tiştî, mirov hîn jî dikare li ber xwe bide. Jin hîn jî dikarin zarokên xwe biparêzin, û azadiya axaftinê hîn jî dikare neheqiyê eşkere bike. Her çend ew li ser nexşeyê winda bibe jî lê Bîr hîn jî dikare welatê di dil de biparêze,
Windakirin ne çarenûs e, lê belê encamek e. Û heke encam bi êş be, em dikarin destpêkê ji nû ve binivîsin û hêviyê bixin nav zarokan, deng bidin jinan, xewnên tije hêvî ji ciwanan re vegerînin û bawer bikin ku welatê rastîn rûmet, edalet û azadî ye.
Ji Êşê Ber Bi Hêvîyê Ve – Ber bi Rizgarkirina giştî Mirovan
Li hember polîtîkayên şerê taybet ên ku berî erdê mirovan digirin armanca xwe û li dijî jin, zarok û ciwanan bi awayên veşartî û rasterast têne meşandin, ne bes e ku meriv li ser rastiyê xemgîn bibe an jî sûc şermezar bike. Berevajî vê, divê em bi zihniyetek berxwedanê, çalakiya kolektîf û îradeyek neşikestî serî hildin ji ber ku rizgariya civakê ji derve nayê; ew ji hundir ve, ji hişmendiya endamên xwe, hêza jinan, parastina zarokan û vegerandina rûmeta mirovan tê avakirin.
Çareseriyên gengaz:
– Bi peydakirina derfetên perwerdehî û kar, parastina wan ji îstismarkirinê û dayîna dengek di biryardanê de ji wan re, da ku ew bikaribin çalak bin ne qurbanî, rêber bin ne şopîner.
– Parastina zarokan ji koçberî, leşkerkirin û îstismarkirinê bi avakirina pergalên perwerdehiyê yên berxwedêr li deverên pevçûnê, peydakirina piştgiriya psîkososyal û ji nû ve entegrekirina wan di hawîrdorên ewle de ku zarokatiya wan biparêzin.
– Têkoşîna li dijî torên fuhûş û narkotîkê bi rêya qanûnên hişk, bi hevkariya navneteweyî û peydakirina alternatîfên aborî û civakî ji bo jin û ciwanên ku ji ber xizanî, koçberî an nezanînê hatine îstismarkirin.
– Ji nû ve avakirina nasnameya neteweyî û hişmendiya kolektîf bi rêya ragihandina azad, bernameyên perwerdehiyê yên ku nirxên edalet û wekheviyê pêşve dixin û înîsiyatîfên çandî yên ku hesta aîdiyetê ya mirovan vedigerînin.
– Piştgiriya Insiyatîfa herêmî û civaka sivîl
Ji ber ku guhertina rastîn ji bingehve despêdikin, li gund û bajarokên piçûk, bi jinên ku tevî şer zarokên xwe perwerde dikin û bi ciwanên ku red dikin ku bikevin nav tundûtûjiyê were despêkirin.
Di dawiyê de, welatek ne bi mezinahiya rubera xwe, lê bi şiyana wê ya hembêzkirina ewladên xwe tê pîvandin. Û heke welatek winda bûbe, em dikarin wê di dilê xwe de, di kiryarên xwe de û di berxwedana xwe ya rojane de li hember her tiştê ku em dixwazin bibin ji nû ve ava bikin.
Jin ne kelûpel in, zarok ne hejmar in û ciwan ne sotemeniya şer in.
Ew jiyan in, ew Welat in, ew pêşeroj in ku heq dike ku bi hêstirên hêviyê were nivîsandin, ne bi xwîna tirsê.
Ji pênûsa :Eylûl Rizgar
